El-Bidaye ve'n-Nihaye · Temmuz 1, 2026

Ahmed B. Yahya B. Zeyd B. Seyyar

Künyesi Ebu 1-Abbas eş-Şeybanî idi. Şeyban kabilesinin müttefiki idi. Saleb lakabım almıştı. Nahiv ve lügatte Kûfelilerin imamı idi. Hicretin 200. senesinde doğdu. Muhammed b. Ziyad el-Arabî, Zübeyr b. Bekkar, Kavarirî …

Künyesi Ebu 1-Abbas eş-Şeybanî idi. Şeyban kabilesinin müttefiki idi. Saleb lakabım almıştı. Nahiv ve lügatte Kûfelilerin imamı idi. Hicretin 200. senesinde doğdu. Muhammed b. Ziyad el-Arabî, Zübeyr b. Bekkar, Kavarirî ve diğer bazı şahsiyetlerden ders aldı. İbnü'1-En-barî, İbn Arefe ve Ebu Amr ez-Zahid de kendisinden ders aldılar; rivayetlerde bulundular. Sika, hüccet, dindar, sahih, doğruluğu ve hafi-za sağlamlığıyla meşhur bir kimse idi. Anlatıldığına göre o, Kava-rirî'den 100.000 hadis dinlemiştir.

Bu senenin cemaziyelevvel ayının bitimine onüç gün kala cumartesi günü, doksanbir yaşında vefat etti.

İbn Hallikan dedi ki: «Onun ölüm sebebi şuydu: Camiden çıkarken elinde bakmakta olduğu bir kitap vardı. Kendisinde şiddetli bir sachrlık vardı. Kitaba bakmaktayken bir at kendisine çarptı ve derin t,jr çukura düşürdü. Beyni sarsıldı ve ertesi gün vefat etti. Allah ona rahmet etsin.»

Ahmed b. Yahya, "el-Fasih" adlı kitabın müellifidir. Bu, hacimce küçük ama faydaca büyük bir eserdir. "el-Musavver" adlı kitap da onundur. " İhtilâftı'n-Nahviyyîn, Maâni'l-Kur'ân, Kitabu 1Kıraat, Ma-âni'ş-Şi'r" ve diğer bazı eserler de ona aittir. Şu şiirin onun olduğu söylenir:

"Nefse yem olduktan sonra onu terkedersen,

Yemi olduğun ve kendisini terkettiğin nefis artık ne kadar yaşayabilir?

O, otun suda kaldığı bir süre kadar kalabilir, ya da suyun devamlı akışı yanında onun sesi ne kadar çıkabilirse o kadar yaşayabilir.

Benim kendimi zorlayarak sabretmiş olduğumu söyleyerek seni aldattı.

Nefiste, beni ve seni öldürecek şeyler vardır.

Eğer bendeki dertler kayalarda olsaydı, kayalar sarsılırdı.

Rüzgarlarda olsaydı rüzgarlar esmezdi, sıkıntılı yaşam uzardı.

Sabret, belki Allah bizi bir araya getirir.

O zaman ben senden gördüğüm kederlerin şikayetçisi olurum."

Bu senede vezir Kasım b. Ubeydullah b. Süleyman b. Vehb vefat etti. Bu, Mutedid'in hilafetinin son günlerinde babasının vefatından sonra vezirliğe geçmişti. Sonra da Mutedid'in vefatı nedeniyle oğlu Müktefi'ye vezirlik yapmıştı. Bu senenin ramazan ayında hastalanınca zindana emir gönderdi ve oradaki Muttalibileri serbest bıraktı. Kendisi de zilkade ayında vefat etti. Vefat ederken otuzüç yaşma yaklaşmıştı. Halifenin nazarında kıymetli ve itibarlı bir kimseydi. 700.000 dinar değerinde mal bırakmıştı.

Bu senede vefat eden diğer meşhur şahsiyetlerden bazıları şunlardır:

Muhammed b. Muhammed b. İsmail b. Şeddad Ebu Abdillah el-üasrî el-Kadî, Vasıt kadılığı yapmıştı. Cebruî lakabı ile tanınmıştı. Müsedded'ten, Ali b. el-Medinî'den, ibn Nümeyr'den ve diğerlerinden ^adis rivayet etti. Sika ravilerden, adil ve güvenilir kadılardandı.

Muhammed b. İbrahim el-Boşencî, Muhammed b. Ali es-Sayiğ,

meşhur kurralardan ve büyük âlimlerden Kunbül de bu senede vefat ettiler.