"Sünen" adlı hadis kitabının sahibidir. Asıl adı Süleyman b. Eş'as b. İshak b. Beşir b. Şeddad b. Yahya b. İmran Ebu Davud es-Sicista-nî'dir.
Hadis ilmini öğrenmek ve hadis toplamak amacıyla çeşitli memleketlere seyahat eden hadis imamlarından biridir. Hadis topladı, tasnif etti. Sahih senetlerle nakletti, telif etti. Şam'da, Mısır'da, Cezi-re'de, Irak'ta, Horasan'da ve daha başka birçok şehirlerde hadis âlimlerinden dersler aldı. Hadis dinledi. Ulema arasında elden ele dolaşan meşhur "Sünen"i vardır. Ebu Hamid el-Gazalî, onun Sünen'iyle ilgili olarak: "Bir müçtehid bu eseri tanımakla yeteri kadar Peygamber hadisini öğrenmiş ve elde etmiş olur." demiştir. Aralarında Ebu Bekir Abdlullah, Ebu Abdirrahman en-Neseî ve Ahmed b. Süleyman en-Neccar gibi kimselerin bulunduğu bir cemaat ondan hadis rivayet etmiştir. Ahmed b. Süleyman en-Neccar dünyada ondan en son rivayette bulunan kimsedir.
Ebu Davud Basra'da yaşadı. Bağdat'a defalarca geldi. Orada Sünen adlı kitabını yazdı. Başka bir rivayette anlatıldığına göre bu kitabım Bağdat'ta tasnif etmiş, İmam Ahmed b. Hanbel'e arz etmiş, o da kitabım beğenmiş ve makbul bir eser saymıştır.
Hatib Bağdadî, Ebu Davud'un şöyle dediğini rivayet etmiştir:
«Rasûlullah (s.a.v.)'ın 500.000 hadisini yazdım. Bunlardan Sünen adlı kitabıma yerleştirdiklerimi seçtim. Bu kitabımda 4.800 hadisi bir araya getirdim. Hadislerin sahih olanlarını, sahiha benzer ve yakın olanlarını kitabıma aldım. Kişinin dini için bunlardan şu dört hadis yeterlidir:
"Ammeller ancak niyetlere göredir."
"Kişinin kendisini ilgilendirmeyen şeyleri bırakması iyi Müslüman olduğunu gösterir."
"Kişi kendi nefsi için istediğini kardeşi için de istemedikçe mümin olamaz."
"Helal da açıktır haramda açıktır. Bu ikisi arasında bazı karışık ve şüpheli şeyler vardır."»
Ebu Bekir el-Hallal dedi ki: "Ebu Davud Süleyman b. Eş'as es-
TOyükTslâm tarihi
Sicistanî, kendi zamanında önce gelen bir imamdı. İlimleri kaynaklarından çıkarmak ve görmek yerli yerine koymak hususunda, kimseler onu geçememişlerdi. Takvalı bir kimse idi. İmanı Ahmed b. Hanbel ondan bir hadis dinledi. Ebu Davud o hadisi hatırlıyordu. Ebu Bekir el-İsfahanî ile Ebu Bekir b. Saduka, onun şanının yüce olduğunu söylerler ve kendi zamanında hiç kimse için söylemedikleri güzel hususiyetleri onun için söylerlerdi."
Ben derim ki: İmam Ahmed b. Hanbel'in Ebu Davud'dan dinlediği hadis, Hammad b. Seleme tariki ile Ebu Ma'şer ed-Darimî'nin babasından rivayet edilen şu hadistir;
"Rasûlullah (s.a.v.)'a, atire kurbanını hükmünü sordular, o da bunu güzel ve müstahsen saydı."
İbrahim el-Harbî ile diğerleri dediler ki: "Demir nasıl Davud peygambere yumuşatıldı ise, hadis de Ebu Davud'a öylece yumuşatıldı."
Başkası dedi ki: "Ebu Davud, İslâmiyet'in hadis hafızlarından biridir. Hadisin illetlerini ve senetlerini iyi bilen kimselerdendir, İbadetin, iffetin, salihliğin, takvanın en yüksek derecesinde bulunuyordu. Hadisin önde gelen büyük âlimlerindendi."
Başkası dedi ki: "İbn Mesud hazretleri, davranışı ve hareketleri hususunda Peygamber (s.a.v.)'e benzerdi. Alkame de bu hususta İbn Mesud'a benzerdi. İbrahim de Alkame'ye benzerdi, Mansur da İbrahim'e benzerdi. Süfyan da Mansur'a benzerdi. Veki' de Süfyan'a benzerdi. Ahmed de Veki'e benzerdi. Ebu Davud da Ahmed (b. HanbeD'e benzerdi."
Muhammed b. Bekr b. Abdürrezzak dedi ki: «Ebu Davud'un elbisesinin bir yeni geniş, bir yeni dardı. Kendisine: "Bu nedir, Allah sana rahmet etsin?" diye sorduklarında: "Şu geniş yenim kitaplar içindir, diğer yenimin geniş olmasına ihtiyaç yoktur." cevabını verirdi.»
Ebu Davud, hicretin 202. senesinde doğdu. Hicretin 275. senesinin şevval ayının bitimine ondört gün kala cuma günü Basra'da yet-mişüç yaşında vefat etti. Süfyan-ı Sevrî'nin mezarının yanına defnedildi. Biyofr afi sini, "et-Tekmil" adlı eserimizde anlatmış ve âlimlerin onu Övdüklerini nakletmişizdir.
Bu senede şair Muhammed b. İshak b. İbrahim b. Anbes ed-Da-rcurî vefat etti. Bu zat, çok güzel hususiyetleri bulunan dindar bir Kimseydi. Hicivciydi. Güzel şiirlerinden biri şudur:
Nice ümitsiz hasta vardır ki onu tedavi eden tabibin ve ziyaretçi-enmn vefatından sonra bir müddet daha yaşar.
Kuşa tuzak kurulur ama çabucak kaçıp kurtulur. Belâ, avcının »aşına çöker!"