El-Bidaye ve'n-Nihaye · Temmuz 1, 2026

Halife Müktefi Billah'ın Biyografisi Ve Vefatı

Mü'minlerin emiri Müktefi Billah b. Mutedid b. Emir Ebi Ahmed el-Muvaffak b. Mütevekkil Alallah. Önceki sayfalarda da anlattığımız gibi halifeler arasında Hz. Ali (r.a.)'den ve bundan başka Ali adını taşıyan biri yoktur. …

Mü'minlerin emiri Müktefi Billah b. Mutedid b. Emir Ebi Ahmed el-Muvaffak b. Mütevekkil Alallah. Önceki sayfalarda da anlattığımız gibi halifeler arasında Hz. Ali (r.a.)'den ve bundan başka Ali adını taşıyan biri yoktur. Yine halifeler arasında Hz. Hasan'dan ve kendisinden başka Ebu Muhammed künyesini taşıyan da yoktur. Kendisi hicretin 264. senesinin receb ayında doğdu.

Hicretin 289. senesinin rebiyülahir ayının bitimine onbir gece kala, cuma günü, babasından sonra ve babasının sağlığında kendisinin halifeliğine bey'at edildi. O zaman kendisi yirmibeş yaşındaydı.

Orta boylu, yakışıklı, ince yüzlü, güzel saçlı, uzun ve aynı zamanda geniş sakallı biri idi. Babası Mutedid vefat edip kendisi halifeliğe geçince, şairlerden biri huzuruna giderek ona şu şiiri okumuştu:

"Musibetlerin en büyüğü bir halifenin ölmesidir.

Bağışların en yükseği de onun yerine bir halifenin geçmesidir.

Ölen halife kendi vücudu ile bulutları suladı.

Ona devamlı saygı ve selamlar olsun.

Onun yerine geçen halifenin varlığını Allah devam ettirsin. Sonsuz bağışlarını da arttırıp sürekli kılsın.

Yeni halife sayesinde emeller gerçekleşir ve ondan faydalar, sürekli ve kesintisiz olarak gelip tamamlanır.

Yeni halife Müktefi Billah'tır, ihtiyacı olan kişi kendisine yöneldiğinde ihtiyacımı karşılar."

Müktefi Billah, bu şiiri okuyan şaire kıymetli bir armağan verilmesini emretti. Kendisi de şiir söylerdi. Şiirlerinden biri şudur:

"Keşke yoluma çıkacak şeyleri bilsem, kim bendeki aşkı ve tutkunluğu bilebilir?

Aşık olduğum daha önce benim kölemdi, ama ona olan aşkım beni ona köle yaptı.

Azad etmek benim huyumdur ama,

Ona olan aşkımdan ötürü onu azad edemiyorum."

Müktefi Billah'm yüzüğünün kaşında "Ali el-Mütevekkil Alâ Rab-bih (Rabbine tevekkül eden AH)" diye yazılı idi. Oğulları şunlardı:

Muhammed, Cafer, Abdüssamed, Musa, Abdullah, Harun, Fadl, İsa, Abbas ve Abdülmelik.

Onun zamanında Antakya şehri fethedildi. Burada çok sayıda Müslüman esir vardı.

Müktefi Billah, hastalanıp ölüm döşeğine yattığı zaman kardeşi Ebu Fadl Cafer b. Mutedid'i sordu. Duyduğuna göre kardeşi buluğa ermişti. Bu nedenle, bu senenin zilkade ayının onbirinde cuma günü onu huzuruna getirtti. Kadıları da huzura aldı ve onları kendine şahit tutarak hilafet işini kendisinden sonra kardeşine devrettiğini beyan etti ve ona Muktedir Billah lakabını taktı. Kendisi de üç gün sonra veya başka bir rivayete göre cumartesi günü akşam namazından sonra vefat etti. Öğle ile ikindi arasında vefat ettiğine dair başka bir rivayet de vardır. Vefatı, bu senenin zilkade ayının onikisinde vuku-bulmuştu. Muhammed b. Abdullah b. Tahir'in evine defnedildi. Vefat ederken otuziki yada otuzüç yaşındaydı. Altı sene altı ay ondokuz &ün süreyle halifelik yaptı. Kendi öz malından 600.000 dinarın sadaka olarak verilmesini vasiyet etti. Bu paraları küçük yaşta toplamış-hDomuz hastalığına yakalanmış ve bu nedenle vefat etmişti. Allah °na rahmet etsin.

İsmail b. Ahmed vefat edip vefat haberi halife Müktefî'ye ulaştırıldığında Müktefi, Ebu Nuvas'm şu şiirini okudu:

"Zaman onun gibilerini asla hayatta bırakmıyor. Heyhat, heyhat onun durumu gerçekten acaipti."