El-Bidaye ve'n-Nihaye · Temmuz 1, 2026

Hasan B. Ubeydullah

Hasan b. Ubeydullah b. Said b. Ahmed el-Askerî. Lügatçıydı, kendi branşında ve hazırladığı eserlerde allame idi. Lügat alanında faydalı eserler verdi. Anlatıldığına göre, Mutezile mezhebine eğilimi vardı. Sahib b. Abbad …

Hasan b. Ubeydullah b. Said b. Ahmed el-Askerî. Lügatçıydı, kendi branşında ve hazırladığı eserlerde allame idi. Lügat alanında faydalı eserler verdi. Anlatıldığına göre, Mutezile mezhebine eğilimi vardı. Sahib b. Abbad ve Fahrü'd-Devle onun bulunduğu beldeye geldiklerinde kendisi çok yaşlanmıştı. Sahib, ona şu beyitlerin yazılı olduğu bir mektup gönderdi:

"Bizi ziyarete yanaşmadığınız ve 'Artık zayıfladık, yalnız başımıza gelemeyiz" dediğiniz zamanda biz,

Uzak diyarlardan sizi ziyarete geldik.

içinde bakireler ve bekaretini kaybetmiş olan kadınların bulunduğu nice menzillerimiz vardır.

Soruyoruz size, bizi ağırlayacak yeriniz var mıdır?

Uzunca bir süre kaldığımız halde bizden usanmayacağınız ve uyuklayarak bıkkınlık göstermeyeceği bir eviniz var mıdır?

İbn Reşid'in kızını tekeffül ettim. Sanki o beni kendisine benzetmeye ve beni sıkıntılı hale koymaya kasdetmiştir.

Akıllıca bir işe niyetlendim ama buna güç yetiremiyorum. Kervan ile hareketin arasına engel olmuştur."

Bu mektubu okuduktan sonra Hasan b. Ubeydullah, katırına zorlukla bindi ve Sahib b. Abbad'm bulunduğu yere gitti. Onu kendi çadırında vezirlik işleriyle meşgul halde gördü. Bir tepeye çıktı, sonra olanca sesiyle şöyle bağırdı:

"Güzel kokular saçan çadırın bana kapalı olduğunu görüyorum.

Uzun süreden beri o kapının kilidini açamadım.

Sanki arası, arzedilen bir firdevs cennetidir.

Ama benim temiz bir amelim yok ki oraya girebileyim."

Sahib onu duyunca: "Ey Ebu Ahmed! Bu cennete girebilirsin. Çünkü senin daha önce işlediğin temiz amellerin vardır." dedi. Hasan b. Ubeydullah çadıra girdiğinde Sahib ona ihsanda bulundu.

Hasan b. Ubeydullah, bu senenin terviye (8 zilhicce) gününde vefat etti.

İbn Hallikan dedi ki: "Hasan b. Ubeydullah, hicri 293. senenin şevval ayının onaltısmda perşembe günü doğmuş ve hicretin 382. senesinin zilhicce ayının yedisinde cuma günü vefat etmiştir."