El-Bidaye ve'n-Nihaye · Temmuz 1, 2026

Hicretin Üçyüzonaltıncı Senesi

Bu senede Karmatüerin lideri Ebu Tahir Süleyman b. Ebi Said el-Cenabî, ülkede fesat çıkardı. Rahbe'yi kuşatıp oraya zorla girdi ve ahalinin bir kısmını öldürdü. Karkisyalılar ondan eman dilediler. Onlara enıan verdi. …

Bu senede Karmatüerin lideri Ebu Tahir Süleyman b. Ebi Said el-Cenabî, ülkede fesat çıkardı. Rahbe'yi kuşatıp oraya zorla girdi ve ahalinin bir kısmını öldürdü. Karkisyalılar ondan eman dilediler. Onlara enıan verdi. Müfrezelerini çevredeki bedevilere gönderdi ve onlardan bir kısmını öldürdü. Öyle oldu ki, insanlar onun namını duyar duymaz kaçıyorlardı. Bedevilere bir vergi tarhetti. Bu vergiyi her sene Hecer'e göndereceklerdi. Kişi başına iki dinar baş vergisi ödemekle yükümlü kılındılar.

Karmatî lideri, Musul çevresinde de fesat çıkardı. Sancar ve ahalisini fesada boğdu. Bu mıntıkaları tahrib etti, insanları öldürdü, ballarını yağmalayıp talan eti. Hadim Munis, onun üzerine yürüdü. * akat ikisi karşı karşıya gelemediler.

Karmatî lider Ebu Tahir, kendi memleketi olan Hecer'e döndü ve orada Dar-ı Hicret adını verdiği bir saray yaptırdı. İnsanları, Mağrih ülkesinin Mehdiye şehrinde bulunan Mehdi adına bey'ata çağırdı Durumu güçlendi. Taraftarları çoğaldı. Bunlar Irak sevadmdaki köy lere ve kasabalara baskın yapıyor, ahaliyi öldürüyor ve mallarını ya& malıyorlardı. Küfeye girmeye niyetlendi. Orayı ele geçirmek istedi ama bunu başaramadı. Vezir Ali b. İsa, bu Karmatî liderin İslâm ül' kesinde yaptığı işleri görüp ona karşı koyacak gücü kendisinde bulamayınca vezirlikten istifa etti. Çünkü halife ve ordusunun bu adama karşı koyamayacak kadar zayıf olduğunu görüyordu. Bu nedenle vezirlikten istifa etti.

Bu sırada meşhur katip Ali b. Mukle, vezirliğe atanmak için çaba sarfetti. Nasr el-Hacib ile Abdullah el-Beridî'nin tavsiyesi üzerine vezirliğe tayin edildi. Sonra halife, hadim Munis komutasında büyük bir orduyu Karmatîlerin üzerine şevketti. Bu ordu, Karmatîlerle yaptığı savaşta çok sayıda adam öldürdü. Önde gelenlerinden birçok Kar-matîyi de esir aidi. Hadim Munis, onları Bağdat'a getirdi. Bayrakları yere yatırılmış ve üzerlerine de şu ayet yazılmıştı:

"Biz, memlekette güçsüz sayılanlara iyilikte bulunmak istiyorduk." (el-Kasas, 5.)

Halk, Karmatîlerin öldürülüp bir kısmının esir alınmasına çok sevindi. Bağdatlılar bundan çok memnun oldular. Irak diyarında güçlenip etrafa yayılan Karmatîler, artık kırılmış ve bozguna uğramışlardı.

Bundan sonra Karmatîler, başlarına Hirris b. Mesud'u lider yaptılar. Fatımilerin atası olan ve Mağrib ülkesinde ortaya çıkan Meh-di'ye bey'atta bulunmaya insanları davet ettiler. Bunlar, yalancı davetçilerdi. Nitekim âlimlerden bir kısmı da böyle demişlerdir. Bununla ilgili detaylı açıklamalar yeri geldiğinde verilecektir.

Bu senede hadim Munis ile halife Muktedir arasında bir soğukluk meydana geldi. Çünkü güvenlik kuvvetleri komutanı Nazük ile Muktedirin dayısı oğlu Harun b. Arib arasında bir çatışma meydana gelmişti. Harun, Nazük'ü mağlub etmiş ve halk arasında Harun'un emirü'l-ümera olacağına dair bir haber yayılmıştı. Hadim Munis, bunu duyunca, acele olarak Rakka'dan Bağdat'a döndü. Halife ile görüştü ve neticede anlaştılar. Sonra halife, Harun'u, hilafet sarayına nakletti. Böylece halife ile hadim Munis arasındaki soğukluk daha da arttı. Komutanların bir kısmı, bu yüzden hadim Munis'in tarafına geçtiler. Hadim Munis ile halife arasında elçiler gidip geldi. Bu senenin sonu, bu vaziyette geldi. Bütün bu olup bitenler, yönetimin zayıflığından, düzenin bozukluğundan, fitnenin artmış olup memleketin her tarafına yayılışından ötürü meydana gelmişti.

Bu senede Alevi davetçilerniden Rey valisi Hüseyin b. Kasım, peylenı valisi tarafından öldürüldü. Bunların sultanı da mücrim ve günahkar Merdavic idi. Allah onu kahretsin.

Hicretin Üçyüzonaltıncı Senesinde Vefat Eden Meşhur Şahsiyetler