El-Bidaye ve'n-Nihaye · Temmuz 1, 2026

Müstain Billah'ın Halifeliği

Ebü'l-Abbas Ahmed b. Muhammed el-Mutasım. Muntasır'ın vefat ettiği günde kendisinin halifeliğine bey'at edildi. Bütün halk kendisine bey'atını sunduktan sonra Türklerden az sayıda kimselerden oluşan bir grup çıkıp: "Ya …

Ebü'l-Abbas Ahmed b. Muhammed el-Mutasım. Muntasır'ın vefat ettiği günde kendisinin halifeliğine bey'at edildi. Bütün halk kendisine bey'atını sunduktan sonra Türklerden az sayıda kimselerden oluşan bir grup çıkıp: "Ya Mutez, ya Mansur!" demeye başladılar. Bunların etrafında bir grup halk toplandı. Ordunun büyük bir kısmı Müs-tain'den yana olup olaya müdahale etti. İki taraf birkaç gün süreyle şiddetlice savaştılar. Sonra da her iki gruptan adamlar öldürüldü. Bağdat'ın birçok yerleri yağmalandı cidden çok ve yaygın fitneler cereyan etti. Sonra Müstain düzeni sağlayıp otoritesini kurdu. Bazı görevlileri azledip yerlerine yeni görevliler tayin etti. Bazı kimselerle münasebetlerine son verip bazı kimselerle deyeni münasebetler kurdu. Emirler ve yasaklar verdi. Fakat bu hal birkaç gün sürdü. Uzun müddet devam etmedi.

Bu senenin cemaziyelahir ayında Büyük Boğa öldü. Müstain Bil-lah, onun yerine oğlu Musa b. Boğa'yı tayin etti. Büyük Boğa'nın çok yararlı faaliyetleri, kıymetli eserleri, yüksek himmeti görülmüştü. Doğuda ve batıda peşpeşe gazalar yapmıştı. Kıymeti 10.000 dinarı bulan eşyaları ve emtiası miras kalmıştı. Kıymeti 3.000 dinarı bulan on tane mücevher de bırakmıştı. Ayrıca halis altın ve gümüşle süslenmiş üç cübbesi vardı.

Bu senede Humuslular, valilerine karşı ayaklandılar ve saldırıya geçtiler. Onu Humus'tan sürdüler. Halife Müstain de Humusluların önde gelenlerinden yüz kişiyi yakaladı, sonra da şehrin surlarının yıkılmasını emretti.

Bu senede Muhammed b. Süleyman ez-Zeynebî, insanlara haccettirdi.

Bu senede Ahmed b. Salih, Hüseyin b. Ali el-Kerabisî, Abdülceb-bar b. Alâ, Abdülmelik b. Şuayb, İsa b. Hamnıad, Muhammed b. Hu-meyd er-Razî, Ebu Küreyb, Muhammed b. Yezid Ebu Hişam erRifaî gibi meşhur şahsiyetler vefat ettiler.

Muhammed b. Yezid'in dedesi Ebu Hişam'ın asıl adı Ebu Hatim Sehl b. Muhammed b. Osman b. Yezid el-Cüşernî'dir. Bu zat, nahivci ve lügatçı olup çok sayıda eseri vardı. Lügat ilminde parlak bir sima idi. Ebu Ubeyd ile Asmaî, onunla ilgilendiler. Fakat o, daha ziyade Ebu Zeyd el-Ensârî'den rivayetlerde bulunmuştur. Müberred, İbn Dü-reyd ve diğerleri de kendisinden ilim tahsil ettiler. Salih bir kimse olup çok sadaka verirdi. Kur'ân-ı Kerim'i çok okurdu. Her gün bir dinar sadaka verir, her hafta bir hatim indirirdi. Çok şiirleri vardı. Şiirlerinden biri şudur:

"Onun güzel yüzünü açığa çıkardılar. Ona meftun olanları ayıplayıp kınadılar.

Eğer beni korumak isteselerdi onun güzel yüzünü örterlerdi."

Bu zat, bu senenin muharrem ayında vefat etmiştir. Receb ayında vefat ettiğine dair zayıf bir rivayet de vardır.