El-Bidaye ve'n-Nihaye · Temmuz 1, 2026

Mutezile'den Kelamcı Cahiz

Gözleri pırtlak olduğu için, pırtlak gözlüler anlamına gelen Cahilye fırkası kendisine nispet edilir.Kendisine Hadekî de denilirdi. Vırkin görünümlü, itikadı bozuk bir kimse olup ona birtakım bid'atr ve dalâletler nispet …

Gözleri pırtlak olduğu için, pırtlak gözlüler anlamına gelen Cahilye fırkası kendisine nispet edilir.Kendisine Hadekî de denilirdi.

Vırkin görünümlü, itikadı bozuk bir kimse olup ona birtakım bid'atr ve dalâletler nispet edilirdi. İnancı çok zayıftı. Hatta onun adına

ı darb-ı meseller söylenmiştir. Parlak zekası ve üstün yönleri varirçok ilimleri iyice Öğrenmiş, derli toplu bilgiler içeren, zihninin Vetıne tasarrufunun sağlamlığına delâlet eden birçok kitaplaryazmıştı. En kıymetli kitaplarının başında "Kitabü'l-Hayevan, Kita-bü'1-Beyan ve't-Tebyîn" gibi eserleri gelmektedir.

İbn Hallikan dedi ki: "Bu iki eser, onun en güzel eserleridir." Böyle dedikten sonra İbn Hallikan onun biyografisini, kendisinden naklettiği hikâyelerle uzun uzadıya anlatmıştır. Ahir ömründe felç olduğunu ve kendisinin şöyle dediğini nakletmiştir: "Sol tarafım felç olmuştur. Sol tarafımı makaslarla kesecek olsalar dahi duymam. Sağ tarafım ise artık çürümek üzeredir. Üzerine bir sinek konsa dahi bana acı verir. İçimde taşlar var. Üzerimden doksanaltı sene geçti. Bu çok şiddetli bir hastalıktır." Böyle dedikten sonra da şu şiiri okudu:

"Yaşlı iken sen gençlik günlerindeki gibi zinde olmayı mı umuyorsun?!

Nefsin seni yalanladı. Eskimiş ve çürümüş bir elbise, yeni elbise gibi değildir."

Bu senede Abdullah b. Abdurrahman Ebu Muhammed ed-Darimî, Abdullah b. Haşim et-Tusî, halife Ebu Abdillah Mutez b. Mütevekkil, Saika lakabıyla tanınan Muhammed b. Abdürrahim gibi meşhur şahsiyetler vefat

ettiler.