El-Bidaye ve'n-Nihaye · Temmuz 1, 2026

Şair Cahze El-Bermekî

Ahmed b. Cafer b. Musa b. Yahya b. Halid b. Bermek el-Bermekî. Künyesi, Ebü'l-Hasan enNedim'dir. Şair Cahze diye tanınır. Usta bir edebiyatçı ve tarihçiydi. Çeşitli ilimlere vakıf olup az bilinen şeylerden haberdardı. …

Ahmed b. Cafer b. Musa b. Yahya b. Halid b. Bermek el-Bermekî. Künyesi, Ebü'l-Hasan enNedim'dir. Şair Cahze diye tanınır.

Usta bir edebiyatçı ve tarihçiydi. Çeşitli ilimlere vakıf olup az bilinen şeylerden haberdardı. Güzel şarkı okurdu. Onun şiirlerinden örnekler verelim:

"Dünya kendi kendine şöyle seslendi, ama âlemde duyan biri varsa eğer:

Nice emel sahibi kimse var ki onun emelleri boşa çıktı.

Nice mal toplayan kimse var ki topladıkları darmadağın oldu."

Hükümdarlardan biri onun şahsına ödeme yapılması için bir sarrafa bir pusula yazıp gönderdi. Fakat şair Cahze bu parayı tahsil ede-nieyince hükümdara bir mektup yazarak durumu şöyle anlattı:

"Sizin bağışlarınız parmak uçları ve ellerle yazılan pusulalar ile

oluyorsa,

Bu pusulaların bana hiçbir faydası olmuyor.

Ben de "bir milyon dirhem al" diye yazıyorum sana işte."

Şair Cahze, çok cimri ve haris bir kimse olan arkadaşlarından birini kınayıp şöyle hicvetmişti:

"Bizim bir arkadaşımız var; cimrilikte insanların en zirvede olanıdır.

Kendisine Fadl adı verilmiştir, ama o faziletli değildir.

Dostun dostunu davet edişi gibi beni de davet etti.

Bir dostun bir dosta gidişi gibi ben de onun yanma gittim.

Yemeğe oturduğumuzda gördüm ki o,

Sanki onun vücudunun organlarından birini yiyecekmişim gibi bana bakıyor.

Bazen öfkeleniyor bazen kölesine sövüyordu.

Ben de sırf benim yüzümden ötürü öfkelenip sövdüğünü anlıyordum.

Bir lokma yiyebilmek için elimi sofraya gizlice uzatıyordum.

Ama bana öfkeyle baktığını görünce sebzelerle oynayıp vakit geçiriyordum.

Derken elim bir suç işledi, (yani bir lokma yedim).

Bu da açlığın aklımı gidermesinden ötürü olmuştu.

Elim bir tavuğun buduna uzandı.

O daha tez davranarak budu kendine çekti, ellerim de benim ayağımı çekti."

Onun kuvvetli şiirlerinden biri de şudur:

"Göçüp gittiniz, nice inlemelerden ve sızlanmalardan sonra insanlar sizin için üzüldüğümü açıkça anladılar.

Daha önce kirpiklerimi ağlamaktan azad etmiştim.

Ama şimdi size olan özlemim, onları yine köleliğe döndürdü."

îbn Hallikan, onun şu güzel ve parlak şiirini de nakletmiştir: "Sevgiliye dedim ki: Uyanık iken bana cimri davrandın;

Bari aşıkma rüyada cömert davran.

Sevgilim de bana dedi ki: Sen de uyuyacaksın ve rüyada seni ziyaret edeceğimi mi umuyorsun?"

Ona Cahze lakabım takan kişi, Abdullah b. el-Mutez'dir. Çünkü onun gözleri çok çirkindi.

Cahze'yi yerenlerden biri şöyle demiştir:

"Cahze uyurken satrançtaki filden ve yengeçten daha fazla bir şekilde gözleri dışarıya doğru fırlar. Onun gece içki sofrasına oturanlar, size acıyorum!

Kulaklarınızı lezzetlendirmek için gözlerinizin rahatsızlanmasına katlanın artık."

Cahze, hicretin 326. senesinde Vasıfta vefat etti. Hicretin 324. senesinde vefat ettiğine dair bir rivayet de vardır.

7.Bölüm