Ahmed b. Muhammed b. Muhammed Ebü'1-Feth et-Tûsî el-Gazzalî. İmam Gazzalî'nin kardeşidir. Çok güzel konuşan bir vaizdi. Za-hiddi. Ağır başlıydı. Güzel nükteleri vardı. Bir defasında Melik Mahmud'un sarayında vaaz verdi. Melik Mahmud da ona 1.000 dinar para verdi. Saraydan çıktığında kapıda vezirin altın eğerli atını gördü. Atın üzerinde silahlar ve ziynet eşyaları vardı. Ata binip gitti. Vezir bunu duyunca «Bırakın gitsin. Atım artık bana geri gelmesin» dedi. Böylece Gazzalî de ata ve üzerindeki eşyalara sahip oldu.
Ahmed b. Muhammed bir defasında inlemekte olan bir kediyi gördü. Abasını üzerine attı. Ama kedi abayı param parça etti.
İbnü'l-Cevzî dedi ki: «Ahmed b. Muhammed el-Gazzalî'nin nükteleri vardı. Ancak sözünün çoğu uydurma hadisler ve boş hikayeler, sözleri fasit manalarla doluydu.»
Böyle dedikten sonra İbnü'l-Cevzî onun birçok çirkin sözlerini nak-letmiştir.'Doğrusunu Allah bilir. Mesela İbnü'l-Cevzî der ki: «Ahmed b. Muhammed el-Gazzalî müşkül bir durumla karşılaştığında Rasûlullah (s.a.v.)'i uyanık halde baş gözüyle görür, müşkülünü ona arzeder, Rasûlullah (s.a.v.) de doğruyu ona gösterirmiş. Ahmed b. Muhammed el-Gazzalî îblis'e karşı katı davranır, ama sonra ondan özür dilermiş.»
İbnü'l-Cevzî onun hakkında uzun uzadıya konuşmuş, onun tüysüz oğlanlara sevgi duyduğunu, vahdeti şühuda kail olduğunu söylemiştir. Bunu Allah bilir.
Ibn Hallikan dedi ki: «Ahmed b. Muhammed el-Gazzalî, va'zı güzel, görünüşü hoş, kerametleri ve işaretleri olan bir vaizdi. Fakihlerdendi. Rainiz o vaaza daha çok meyletmişti. Nizamiye medresesinde kardeşi ^bu Hamid el-Gazzalî'ye vekâleten ders vermişti. Çünkü o esnada kardeşi Ebu Hamid el-Gazzalî kendini zühde vermişti. Ahmed b. Muham-mec* el-Gazzalî, İhyau Ulûnıi'd-Din adlı eseri Lübabü'1-îhya adını verdiği bir ciltte özetlemiştir. Onun ez-Zahire fi İlmil-Basire adlı eseri de vardır. Çeşitli beldeleri dolaştı sofilere bizzat hizmet etti. Uzlete meyilli idi. Yalnız başına yaşamak isterdi. Onun durumunu Cenâb-ı Allah daha iyi bilir.