El-Bidaye ve'n-Nihaye · Temmuz 1, 2026

Hafız İbn Asâkir

Hafiz Ali b. Hasan b. Hibetullah b. Asâkir Ebü'l-Kasım ed-Dımaşkî. Büyük hadis hafizlarındandır. Hadisle ilgilenenlerin, dinleyip rivayet edenlerin, derleyenlerin tasnif edenlerin, mütalaa edenlerin, hadis ve metinlerini …

Hafiz Ali b. Hasan b. Hibetullah b. Asâkir Ebü'l-Kasım ed-Dımaşkî. Büyük hadis hafizlarındandır. Hadisle ilgilenenlerin, dinleyip rivayet edenlerin, derleyenlerin tasnif edenlerin, mütalaa edenlerin, hadis ve metinlerini ezberleyenlerin, hadis üslup ve fenlerini sağlam bir şekilde öğrenenlerin üstadıdır. Sekiz ciltlik Tarihü'ş-Şam adlı eseri tasnif etmiştir. Bu eser kendisinden sonra varlığını muhafaza edip baki kalmıştır. Kendisinden önceki tarihçilere nisbetle eşine az rastlanan alimlerdendir. Kendisinden sonra gelen tarihçileri de kendisi gibi eser vermek için çok yormuştur. Bu alanda yarış ipini göğüslemiştir. Bu esere bakıp iyice gözden geçiren ve düşünen kimseler onun bu eserde anlattıklarını ve bu eserin aslını görürler ve zamanının tarih alanındaki biricik eseri olduğuna, bunun tarih ağacının en yüksek dalı olduğuna hükmederler.

Ayrıca onun hadis ilmine dair faydalı kitapları vardır. Kendisi de ibadet ehli biri olup güzel yolda yaşayan, övgüye layık bir kimseydi. Etrafü'l-Kütübi's-Sitte, eş-Şüyûhü'n-Nübül, Tebyin'ü Kizbi'lMüfteri ala Ebil-Hasan el-Aşarî gibi eserleri de vardır. Bunlardan başka irili ufaklı birçok tasnifatı, cüzleri ve risaleleri de vardır. Hadis derlemek için bir çok yerlere seyahatlerde bulundu. Şehirleri, bölgeleri, mıntıkaları aşıp gitti. Hadis hafızlarından hiç birinin derleyemediği kitapları derledi. İstihsahta bulundu. Kitapları birbirleriyle karşılaştırdı. Lafızlarım tashih etti. Dımaşklı alimlerin önde gelenlerinden biri oldu. Hata bir çoklarının fevkine çıktı. Kadir, kıymet, hey'et ve itibar sahibi bir kimse oldu. Büyük serveti oldu. İnsanlara iyilikte bulunup bağışlar yaptı. Bu senenin recep ayının onbirinde yetmişiki yaşında vefat etti. Sultan Selahad-din onun cenaze merasimine katıldı. Cenazesi Babü's-Sağir mezarlığına defnedildi. Yüce Allah rahmet etsin. Cenaze namazını Kutbeddin enNisaburî kıldırmıştı.

İbn Hallikan dedi ki: Onun birçok şiirleri vardır. Şiirlerinden biri şudur:

«Ey nefis! Vah haline ihtiyarlık geldi.

Artık aşk-ü sevdanın anlamı kalmadı.

Gençliğim sanki hiç gelmemiş gibi çekip gitti.

Hiç gitmeyecekmiş gibi ihtiyarlık üzerime geldi.

Sanki şahsen ben gafletteyim.

Oysa ölüm üzerime gelip çökmüştür.

Keşke hiç bu hayata gelmeseydim.

Ve Cenâb-ı Allah ezelde,

Hayata gelmeyi benim için takdir etmeseydi.»

İbn Hallikan dedi ki: Hafız ibn Asâkir, şiirlerinde kendisine lazım olmayan şeylerle uğraştı. Hata yaptı. Kardeşi Sainuddin HibetuUah bin Hasan da hadisçi ve fakih idi. Bağdat'ta Es'ad elMehinî'den ders aldı. Sonra Dımaşk'a geldi ve Gazaliye medresesinde ders verdi.

Bu senede altmışüç yaşında iken vefat etti.