El-Bidaye ve'n-Nihaye · Temmuz 1, 2026

Hicretin Beşyüzyirmibirinci Senesi

Bu sene başında halife ile Sultan Mahmud savaşmaktaydılar. Halife Bağdat'ın batı yakasında bahçeli evindeydi. Muharremin dördünde çarşamba günü sultanın askerlerinden bir grup hilafet sarayına geldiler. 1.000 kişiden …

Bu sene başında halife ile Sultan Mahmud savaşmaktaydılar. Halife Bağdat'ın batı yakasında bahçeli evindeydi. Muharremin dördünde çarşamba günü sultanın askerlerinden bir grup hilafet sarayına geldiler. 1.000 kişiden oluşan bu silahlı savaşçılar saraydaki malı yağmaladılar. Cariyeler saçlarını başlarını yolarak dışarı çıkıp imdat dilediler ve nihayet hatunun sarayına girdiler.

İbnü'l-Cevzî «Ben onları bu halde gördüm» demiştir. Bu hadisenin meydana gelmesi üzerine halife, askerleriyle harekete geçti. Gemiler getirildi. Bağdat'ta feryadü figan sesleri her tarafı alt üst etti. Dünya sanki bir zelzeleye tutulmuş gibiydi. Halk da halife ordusuyla birlikte ayaklandı. Sultan Mahmud'un askerlerini kırıp geçirdiler. Komutanlardan bir kısmını öldürdüler. Gerisini esir aldılar. Sultanın, vezirin, sultan tabibi Ebu Berekat'm evlerini yağmaladılar. Sultanın konağındaki emanetleri gasb ettiler. Büyük bir kargaşa yaşandı. Öyleki askerler Nehricür hankâhmdaki sofilerin mallarını da yağmaladılar. Çok uzun işler cereyan etti. Halk, sultanın aleyhinde konuşmaya başladı ve ona «Ey Batınî! Frankları, Haçlıları, Rumları bırakıyorsun, halifeyle mi savaşıyorsun?» demeye başladılar. Sonra halife muharremin yedisinde sarayına döndü.

Aşure günü durum sâkinleşti. Sultan Mahmud halifeden eman ve barış diledi. Halife buna meyilli olup yumuşadı. İnsanlar da barış nedeniyle sevindiler. Halife, Sultan Mahmud'a nakibünnüka-bayı kadilkudatı şeyhler şeyhini ve otuz küsur şahidi gönderdi. Fakat Sultan Mahmud onları kendi yanında altı gün alıkoydu. Halk bundan huzursuz ve tedirgin oldu. Öncekinden daha şiddeli bir fitne meydana gelmesinden korkuldu. Bağdat emniyet müdürü (şahnesi) Barankuş ez-Zekevî, Sultan Mahmud'u Bağdatlıların mallarını yağmalamaya teşvik etti. Ancak Sultan Mahmud onun bu önerisini kabul etmedi. Sonra barış cemaatinin huzura girmesine müsaade verdi. Bunlar da akşam namazı vaktinde huzuruna girdiler. Kadı onlara namaz kıldırdı. Halifenin mektubunu Sultan Mahmud'a okudular. O da mektubu ayakta dinledi ve halifenin bütün önerilerini kabul etti.

Böylece barış ve pakt imzalanmış oldu. Sultan Mahmud'un askerleri gayet, bitkin yorgun ve aç haldeydi. Eğer barış olmasaydı hepimiz açlıktan ölecektik, dediler. Sultan Mahmud Bağdatlılara çok yumuşak davrandı. Halife de askerlerin yağmaladıkları şeyleri sahiplerine geri vermelerini emretti. Yağmaladığı şeyi yanında gizlediği anlaşılan kimsenin öldürüleceğini bildirdi ve nakip Ali b. Tarrad ez-Zeynebî'yi, yanında duran Debis'i kovması için Sultan Sencer'e gönderdi. Ali b. Tarrad'la birlikte Sultan Sencer'e hilatler ve ikram sayılacak eşyalar da gönderdi. Sultan Sencer, halifenin elçisi Ali b. Tarrad'a saygı gösterdi. İkramda bulundu. Kapısında üç namaz vaktinde davul çalınmasını emretti. Halifeye çok itaat etti.

Sonra Sultan Mahmud Bağdat'ta hastalandı. Tabib ona Heme-dan'a taşınmasını tavsiye etti. O da bu senenin rebiyülahir ayında He-medan'a gitti. Bağdat şahneliğini İmadüddin Zengi'ye bıraktı. Sultan Mahmud Hemedan'a vardığında Bağdat şahneliğine Mücahidüddin Behruz'u gönderdi. Hille'yi ona bıraktı İmadüddin Zengi'yi de Musul ve kazalarının emirliğine tayin edip gönderdi.

Bu senede Hasan b. Süleyman Bağdat Nizamiye medresesinde ders verdi.

Bu senede Ebu'l-Fütuh el-İsferainî Bağdat'a gelip vaaz verdi. Cidden münker olan bir çok hadis nakletti. Bu yaptığından ötürü tevbe etmesi istendi. Bağdat'tan başka bir yere taşınması emredildi. Ekâbirden bir cemaat de onunla birlikte yol hazırlığına başladı. Onu tekrar eski yerine götürdüler. Onun yüzünden halk arasında birçok fitne meydana geldi. Hatta halktan bazı kimseler onu çarşıda taşladılar. Zira o, söylenmesine gerek duyulmayan bazı sözler sarfediyordu. Halk bu yüzden ondan nefret edip ona düşman oldu. Şeyh Abdülkadir el-Cilî, oturup halka güzel nasihatlerde bulundu. Halk da onu beğenip takdir etti ve Ebu Ha-nıid el-İsferainî'yi bıraktı.

Bu senede Sultan Sencer Batınilerden 12.000 kişiyi öldürdü.

Bu senede Hadim Kutuz insanlara hacc ettirdi.

Hicretin Beşyüzyirmibirinci Senesinde Vefat Eden Meşhur Şahsiyetler