El-Bidaye ve'n-Nihaye · Temmuz 1, 2026

Hicretin Dörtyüzseksenaltıncı Senesi

Bu senede Erdeşir b. Mansur Ebu Hüseyn el-Abbadî, hac dönüşünde Bağdat'a geldi. Nizamiye'de konakladı. İnsanlara vaaz vermeye başla-i- Vaaz meclisine Nizamiye müderrisi Gazzalî de geliyordu. İnsanlar u mecliste …

Bu senede Erdeşir b. Mansur Ebu Hüseyn el-Abbadî, hac dönüşünde Bağdat'a geldi. Nizamiye'de konakladı. İnsanlara vaaz vermeye başla-i- Vaaz meclisine Nizamiye müderrisi Gazzalî de geliyordu. İnsanlar u mecliste kalabalıktan ötürü sıkıştılar. Daha sonra düzenlenen vaaz meclislerine de çok sayıda insan katıldı. Halk işini gücünü bırakıp bu a^z/arı dinlemeye geliyordu. Bazı kereler vaaz meclisine kadınlı esli 30.000 kişiden fazla insan geliyordu. Çok insanlar bu vaaz ^üslerinde dinledikleri nasihatlardan ötürü tevbe ettiler. Mescidlere ' *çkiîer döküldü. Oyun ve eğlence aletleri kırıldı. Erdeşir, ır kişi olup çokça ibadet ederdi. Aşırı derecede zahidti. Salih halle-. insanlar onun abdest suyundan artanı ele geçirmek için izdiham meydana getiriyorlardı. Bazan onun abdest aldığı sarnıçtan bereket ve uğur elde etmek amacıyla su alıyorlardı.

İbnu'l-Cevzî'nin naklettiğine göre Erdeşir bir defasında arkadaşlarından birine Şam dutu ve kar yemek istediğini söyledi. Arkadaşı şehri baştan sona dolaştığı halde Şam dutu ve kar bulamadı. Medreseye geri geldiğinde Şeyh Erdeşir'in halvette olduğunu gördü. Oradakilere o gün kimsenin şeyh'in yanına gelip gelmediğini sorduğunda ona cevaben dediler ki: «Evet bu gün bir kadın geldi, «Elimle örgü ördüm, sattım bir miktar para elde ettim. Bu parayla şeyhe turfanda bir meyve almak istiyorum» dedi. Şeyh kabul etmedi. Kadın ağlayınca şeyh ona acıdı. «Haydi git birşeyler satın al» dedi. Kadın da «Canın ne çekiyor?» diye sorunca şeyh «dilediğin şeyi al» diye cevap verdi. Kadın gidip ona Şam dutu ve kar getirdi..Şeyh de onları yedi.»

Ravinin biri dedi ki: Şeyh Erdeşir'in yanına gittim, çorba içiyordu. Kendi kendime dedim ki: "Keşke artığını bana verse de içsem. O artığın bereketiyle Kur'an'ı ezberleyebilsem". Artığını bana verdi ve "Bunu o niyetle iç dedi... İçtim. Allah, o sayede Kur'an ezberlemeyi bana nasib etti."

Şeyh Erdeşir çokça ibadet eder, kendini ibadete vakfederdi. Ancak bir defasında altın kırıntılarının sağlam altınla değiştirilmesinin caiz olmayacağını söyleyince vaaz vermekten menedildi ve şehir dışına çıkarıldı.

Bu senede Alparslan'ın oğlu Tutuş müstakil sultan olarak kendi adına hutbe okuttu ve halifeden de Irak'ta kendisi adına hutbe okuması talebinde bulundu. Ancak kardeşinin oğlu Berkyaruk b. Melikşah sebebiyle bu iş askıda kaldı. Beraberinde ve itaatinde Haleb valisi Aksungur ile Urfa valisi Bozan da olmak üzere Rahbe'ye gitti. Orayı fethetti sonra Musul'a gitti. Orayı da vali İbrahim b. Kureyş b. Bedran'ın elinden aldı. Askerleri, Beni Ukayl'ı hezimete uğrattı. Bir kısım ümerayı huzurunda eli kolu bağlı vaziyette öldürttü. Aynı şekilde Diyarbakır'ı zaptetti. Kafi b. Fahrü'd-Devle b. Cüheyr'i vezirliğe atadı. Yine aynı şekilde Hemedan ve Ahlat şehirlerini zaptetti. Azerbaycan'ı fethetti. Böylece durumu kuvvetlendi. Sonra Aksungur ile Bozan ondan ayrılıp Melik Berkya-ruk'un yanına gittiler. Böylece Tutuş yalnız kaldı. Kardeşi Berkyaruk onu mağlup etmeyi ümid etti. Tutuş geri döndü. Kasimü'd-Devle Aksungur ve Bozan Haleb kapısında ona yetiştiler. Yapılan muharebe neticesinde Tutuş bu ikisini mağlup etti. Esir aldı. İkisini de idam etti. Bo-zan'ın başım Harran ve Urfa'da dolaştırıp teşhir etti. Sonra da Harran ve Urfa'yı zaptetti.

Bu senede Rafizîlerle Sünniler arasında çarpışma meydana geldi. İki taraf arasında çok serler cereyan etti.

Bu senenin şaban ayının ikisinde halifenin oğlu Müsterşid Billah Ebu Mansur Fadl b. Ebi Abbas Ahmed el-Müstazhır dünyaya geldi.

Halife buna çok sevindi.

Bu senenin zilkade ayında Sultan Berkyaruk Bağdat'a girdi. Vezir Ebu Mansur b. Cüheyr onu karşılamaya çıktı. Halife adına onu gelişinden ötürü tebrik etti.

Bu senede Müstansır el-Ubeydî Şam diyarına bağlı Sûr şehrini ele geçirdi.

Bu senede Iraklılardan hiç kimse hacca gitmedi.

Hicretin Dörtyüzseksenaltıncı Senesinde Vefat Eden Meşhur Şahsiyetler

Cafer B. Muktedi Bîllah

Annesi, Sultan Melikşah'ın kızı olan hatundur. Cafer bu senenin cemaziyelevvel ayında vefat etti. Vezir ve devlet erkânı üç gün müddetle onun için taziyet meclisinde oturdular.