El-Bidaye ve'n-Nihaye · Temmuz 1, 2026

İbn Bevvab El-Kâtib

Kendisine nisbet edilen meşhur yazı stilinin mucididir. Asıl adı Ali b. Hilal Ebül-Hasan b. Bevvab'dır. Vaiz Ebü'l-Hüseyin b. Semun'un arkadaşıdır. Dirdarhğı ve güvenirliği hususunda İbn Bevvab'ı bir çok kimse övmüştür. …

Kendisine nisbet edilen meşhur yazı stilinin mucididir. Asıl adı Ali b. Hilal Ebül-Hasan b. Bevvab'dır. Vaiz Ebü'l-Hüseyin b. Semun'un arkadaşıdır. Dirdarhğı ve güvenirliği hususunda İbn Bevvab'ı bir çok kimse övmüştür. Yazı stili ve metoduna gelince onun şöhreti, bunu açıklamamızı yersiz kılmaktadır. Hattı (yazısı, hüsnü hat) Ebu Ali b. Muk-le'nin yazısından daha açıktı. İbn Mukle dışında ondan daha iyi yazabilen kimse yoktu. Çeşitli beldelerde bugün insanlar onun stiline göre yazı yazmaktadırlar. Ancak çok az kimse bundan hariçtir.

İbnü'l-Cevzî dedi ki: «îbn Bevvab bu senenin cemaziyelahir ayının yırmibeşinde cumartesi günü vefat etti. Babül-Harb mezarlığına defnedildi.»

Vefatından dolayı bazı kimseler ona ağıtlar yaktılar.

«Onun güzelleştirdiği kalblerde, vefatı yüzünden yangın vardır.

Onun aydınlattığı gözler bugün onun yokluğu yüzünden uyuyamaz hale gelmişlerdir.

Onun vedalaştığı hayatta bugün güzellik kalmamıştır.

Onun ayrıldığı gece içinde hoş bir vakit olan seher de mi artık yoktur.»

ibn Hallikan dedi ki: «Babası perdedarhk yaptığı için kendisine süt-n denilirdi. Ona kapıcının oğlu da denilir. Yazı yazmayı Abdullah b. Muhammed b. Esed b. Ali b. Said el-Bezzar'dan öğrendi. Esed de yazıyı Neccad'dan ve diğer üstadlardan öğrenmişti. Hicretin 40. senesinde vefat etmişti. İbn Bevvab'a gelince o bu senenin cemaziyelevvel ayında vefat etti. Hicretin 423. senesinde vefat ettiğine dair zayıf bir rivayet de vardır. Vefatı için şairin biri ona şu ağıdı yakmıştı:

«Yazarlar seni kaybettikleri için yokluğu hissettiler

Bunun doğruluğunu günler de tasdik etti.

Bu sebepledir ki okkalar, üzüntülerinden dolayı karardılar.

Kalemler de sana olan üzüntülerinden ötürü yarılıp çatladılar.»

İbn Hallikan'ın anlattığına göre arapça yazıyı ilk yazan kimse İsmail Peygamber' dir. Anlatıldığına göre Kureyşlilerden de Arapçayı ilk yazan kişi Harb b. Ümeyye b. Abdişşems'dir. O, arapça yazıyı Hireli Eşlem b. Sedire'den öğrenmişti ve Harb, yazı ustası Eşlem b. Sedire'ye bu yazıyı kimden Öğrendiğini sorduğunda o da Meramir b. Merve olduğunu söylemişti ki, Meramir, Enbarlı bir adamdır. O, Arapça yazıyı ayrık yazan kişidir. Heysem b. Adiy dedi ki: «Himyerlilerin müsned adını verdikleri bir yazı çeşidi vardı ki bu, birbirinden ayrık olmayan ve aksine bitişik olan harflerin yazılışı şeklindedir. Himyerliler halk tabakasını yazı yazmaktan men ederlerdi. İnsanların kullandıkları yazı çeşidi oniki sınıftır: Arapça, Himyerce, Yunanca, Farsça, Romanca, İbranice, Rumca, Kıptice, Berberice, Hintçe, Endülüsçe ve Çince. Fakat bu yazı çeşitlerinin çoğu kaybolmuştur. Bunları bilen kimseler çok azdır.