Emir Ebu Nasır Ali b. Vezir Ebül-Kasım Hibetullah b. Ali b. Cafer b. Alkan b. Muhammed b. Dülef b. Ebi Dülef et-Temünî el-Emir Sa'dü'l-Mulk Ebu Nasr İbn Makûla. Hadis imamlarından ve önde gelen ümerâ-I a^ , Hadis derlemek için çeşitli yerleri dolaştı. Birçok yerlere seyahat- ^lundu- Çok sa^da hadis dinledi. el-İkmal fi'1-Müştebeh min Es-"~TCal adİ1 eseri tasnif etti. Bu, daha önce misli yazılmamış daha da derecesine ulaşılamamış kıymetli bir kitaptır. Ancak İbn Nok-maml ldrâkadh bir kitap yazarak bunun atladığı bazı kısımları tatar fT^"*' Ibn Makûla> bu senede Kirman şehrinde kölelerinden biri atından öldürüldü. Hicretin 420. senesinde doğmuş, ellibeş sene ^Şamıştı İbn Hallikan dediki: İbn Makûla'nın hicri 479. senede, 487. senede öldürüldüğüne dair çeşitli zayıf rivayetler vardır. Babası, halife Kaim Bi Emrillah'ın veziriydi.
Amcası Abdullah b. Hüseyin, Bağdat kadılığı yaptı. İbn Makûla'ya niçin emir adı verildiğini bilemiyorum. Yalnız dedesi emir Ebu Dülefe mensubiyeti sebebiyle kendisine bu ad verilmiş olabilir. Aslı Cerbazkan şehrindendir. Hicretin 421. senesinin şaban ayında Akbera'da doğdu. Hatib Bağdadî "el-Mü'fenef adlı bir kitap tasnif etmiş. Bu kitabında Darekutnî ile Abdülgani b. Said'in el-Mu'tenef vel-Muhtelef adlı eserini bir araya getirmişti. İbn Makûla geldi. Hatibin eserine ilaveler yaptı ve bu kitabına el-İkmal adını verdi. Bu kitabında kullandığı ifadeler son derece açık seçikti. Karışıklıkları ve kelimelerin, baş ve orta kısımlarının okunuşu hususundaki şüpheleri izale etti. Bunun gibi bir eser daha önce yazılmış değildi. Emir b. Makûla bu eseri vermekten başka bir fazilet ve üstünlüğe muhtaç değildir.
Bu eserinde geniş ilimlere sahip olduğu, zaptının sağlam olduğu, imlasının güzel olduğu, sanatında muhkem olduğu ispatlanmaktadır. Şu şiir kendisine nis-bet edilmiştir:
«Horlandığın bir yerden, çadırını yıkıp göç
Zilletten uzak dur. Çünkü zillet, kendisinden uzak durulması gereken bir şeydir.
Bulunduğun vatanda küçük düşürtilürsen başka bir yere göç Çünkü taze öd ağacı kendi vatanında odun sayılmaktadır.»