El-Bidaye ve'n-Nihaye · Temmuz 1, 2026

Zümrüt Hatun

Çavlı'nm kızıdır. Melik Dokmak b. Tutuş'un anne bir kızkardeşi-dir. Zümrüt, Dımaşk dışında San'a kasabasında Tellü's-Salip denen mekândaki Hatuniye Medresesi'nin banisidir. Burası Dımaşk'm batı tarafına düşer ve Şam …

Çavlı'nm kızıdır. Melik Dokmak b. Tutuş'un anne bir kızkardeşi-dir. Zümrüt, Dımaşk dışında San'a kasabasında Tellü's-Salip denen mekândaki Hatuniye Medresesi'nin banisidir. Burası Dımaşk'm batı tarafına düşer ve Şam San'asınm da güneydoğu tarafına düşer. Burası öteden beri meşhur olan bir kasabadır. Bu medreseyi Şeyh Burhaned-din Ali b. Muhammed el-Belhî el-Hanefî'ye vakfetmişti. Zümrüt Hatun, Melik Böri b. Tuğtekin'in zevcesi idi. Ona Şemsü'î-Mülûk İsmail adındaki oğlunu doğurmuştu. Şemsü'l-Mülûk İsmail de babası Böri'den sonra tahta geçti. Onun gibi halka güzel idare ile muamelede bulundu. Bir ara Haçlılar müslümanlara saldırdılar. O da şehri ve malları Haçlılara teslim etmeye niyetlendi. Kendisini öldürdüler. Şemsü'l-Mülûk İsmail'in kardeşi de Zümrüt Hatun'a başvurup onun yardımını aldıktan sonra Şemsülmüluk yerine tahta geçti.

Zümrüt Hatun, Kur'an ilimlerini tahsil etmiş, hadis dinlemişti. Hanefî mezhebinden idi. Alimleri ve salih insanları severdi. Haleb vahşi Atabeg Zengi onun sebebiyle Dımaşk'ı elde etmek tamahına kapılarak onunla evlenmişti. Ancak bu evlilik vesilesiyle Dımaşk'ı ele geçirememişti. Aksine Zümrüt Hatun Dımaşk'da kalmayıp bu evlilik sebebiyle Atabeg Zengi'nin beldesi olan Haleb'e gitmiş orada ikamete devam etmişti. Atabeg Zengi'nin ölümünden sonra da Dımaşk'a dönmüştü. Sonra Bağdat'a gitmiş oradan da Hicaz'a gitmiş ve bir sene müddetle Mekke'de mücavir olarak yaşamıştı. Mekke'den gelip Medine-i Nebeviy-ye'de ikamet etmiş ve bu senede vefat edinceye dek orada kalmıştı. Vefat edince de Baki mezarlığına defnedilmiş ti. Çok iyilik yapar, sadaka verir, namaz kılar, oruç tutardı.

es-Sibt dedi ki: «Zümrüt Hatun serveti azalıncaya kadar sadaka vermiş, malını dağıtmış ve az bir mala sahip iken vefat etmişti. Ömrünün sonunda buğday ve arpayı eler ve elemenin ücreti ile azığını temin edip geçinirdi. Bu da tam bir hayır ve mutluluk olup güzel bir sondur. Yüce Allah ona rahmet etsin. Onun durumunu noksanlıklardan münezzeh olan yüce Allah elbeteki daha iyi bilir.