Ebu Zekeriya Yahya b. Kasım b. Ferec b. Dir b. Hızır eş-Şafiî Şeyh Taceddin et-Tıkritî. Tikrit kadısı idi. Sonra Bağdat Nizamiye medresesinde ders verdi. Bir çok ilimde mahirdi. Meselâ tefsir, fıkıh, edebiyat, nahiv ve lügat ilimlerinde yüksek derecede bir âlimdi. Bütün bu ilimlere dair tasnifatı vardır. Kendi şahsı için güzel bir tarih hazırlamıştır. Şiirlerinden biri şudur:
«Kişi mutlaka sıkıntıya da düşer, genişliğe de kavuşur.
Sevinçle de karşılaşır, hüzünle de.
Cenâb-ı Allah kişiden nimetinin şükrünü talep eder, nimetler içinde olduğu sürece.
Mihnet ve sıkıntı anlarında da sabır ister insandan .
Her iki durumda da Allah'la hemhal ol.
Bu iki farzı hem gizli, hem aşikâr yerine getirmelisin.
Sıkıntı ve şiddet senin üzerinde zaman boyunca ebedî kalacak değildir,
Nimet de zaman boyunca senin elinde kalacak değildir.»
Şu şiir de Ebu Zekeriya'ya aittir:
«Hevesine uygun hüküm veren kadı, lehinde de hüküm verse aleyhimde de,
Her iki halde de hükmünde haksızlık etmiş değildir.
Ey Yusuf un güzelliğine sahip olan kadı,
Sana karşı tutunacağım bir çarem kalmamıştır, benim.
Gömleğim arkadan yırtılmış olsa büe,
Sence bu gömlek önden yırtılmış sayılmaktadır.»