El-Bidaye ve'n-Nihaye · Temmuz 1, 2026

Hicretin Beşyüzdoksanaltıncı Senesi

Bu sene başında Mısır ordusunun başında bulunan melik Efdal, amcasının elindeki Dımaşk şehrini kuşattı. Şehire gelen nehirleri ve erzakları kesti. Şehirde çok az miktarda ekmek ve su kalmıştı. İş uzadı. Dımaşk …

Bu sene başında Mısır ordusunun başında bulunan melik Efdal, amcasının elindeki Dımaşk şehrini kuşattı. Şehire gelen nehirleri ve erzakları kesti. Şehirde çok az miktarda ekmek ve su kalmıştı. İş uzadı. Dımaşk askerlerinin kendilerine ulaşamaması için Levan'dan Lüd'e kadar bir hendek kazmışlardı. Kış mevsimi geldi. Yağmurlar ve çamurlar çoğaldı. Safer ayı girince Melik Kâmil Muhammed b. Âdil, bir grup Türkmen ve Cezire ile Urfa ve Harran'dan getirdiği askerlerle beraber babası Âdil'in yardımına geldi. O esnada Mısır askerleri dağıldılar. Her biri bir tarafa gitti. Zahir Haleb'e, Esed Hunıus'a, Efdal da Mısır'a döndü. Melik Âdil, böylece düşmanların tuzağından kurtuldu. Halbuki daha önce şehri onlara teslim etmeğe niyetlenmişti. Nasırı emirleri, Efdal'm peşine takıldılar ve onun Kahire'ye gelmesine engel olmak istediler.

Melik Âdil'e de çabucak kendilerine kavuşması için mektup yazdılar. O da hemen harekete geçerek onların yardımına geldi. Efdal Mısır'a girdi ve Cebel kalesine sığındı. Artık zayıflamış, gücü azalmıştı. Melik Âdil, Bereke denen yere konakladı. Mısır'ı ele geçirdi. Kardeşinin oğlu melik Efdal, boyun büküp teslim oldu. Melik Âdil de ona Cezîre'yi ikta olarak verdi. Davranışının kötülüğü nedeniyle onu Şam'a sürgün etti. Melik Âdil kaleye girdi. Kadılığı tekrar Sadreddin Abdülmelik b. Dirbaş el-Merdanî el-Kürdî'ye verdi. Hutbelerin yine kardeşinin oğlu Mansur , adına okutulmasına, onun adına para bastırılmasına müsaade etti. Ama kendisi yönetimde müstakildi. Şecaatli, şehametli, lider konumunda ve dindar bir kimse olduğu için sahip Safîyüddin b. Şükr'ü vezirliğe tayin etti. Mısır tahtına geçirmek için oğlu Kâmü'e de bir mektup yazarak Cezîre'den Mısır'a gelmesini istedi.

Oğlu geldi. Oğluna saygı gösterdi. îkramda bulundu. Kucakladı. Bağrına bastı. Fakihleri huzurunda toplantıya çağırdı. Kardeşi oğlu Mansur b. Aziz'in hükümdarlığının sahih olup olmadığı hususunda fikirlerini sordu. Çünkü kardeşinin oğlu Mansur on yaşındaydı. Fakihler onun vesayet altında oluşu nedeniyle hükümdarlığının sahih olmayacağı yolunda fetva verdiler. Bundan sonra Melik Âdil, emirleri huzurunda toplantıya davet etti ve onları oğlu Kamil'e biat etmeğe çağırdı. Ancak emirler oğluna biat etmek istemediler. Bunun üzerine kâh onları korkutarak, kâh imrendirip teşvik ederek şöyle dedi:

«Alimlerin verdikleri fetvayı dinlediniz. Biliyorsunuz ki İslâm ülkesinin sınırlarını küçük çocuklar değil, ancak büyük hükümdarlar koruyabilir!» Bu konuşmadan sonra emirler işin hakikatim kavradılar. Önce ona, sonra da oğlu Kamil'e biat ettiler. Hatipler halifeden sonra onun ve oğlunun muvaffakiyeti için dua ettiler. Adlarına para bastırıldı.

Dımaşk'ta da Âdil'in oğlu Muazzam İsa otoriteyi sağladı: Mısır'da ise yönetim Kâmil'in eli altında idi.

Bu senenin şevval ayında Melik Âdil'in ana bir kardeşi Emir Meli-küddin Ebu Mansur Süleyman b. Mesrur b. Celdek, Dımaşk'a döndü. O, Babü'l-Feradis dahilindeki Felekiye medresesinin vakfedicisidir. Mezarı da oradadır. Dımaşk'ta bu senede vefat edinceye kadar saygı ve ikram görerek yaşadı.

Bu sene ve bundan sonraki senede Mısır diyarında şiddetli bir kıtlık meydana geldi. Bu yüzden zenginler de, yoksullar da helak oldular. İnsanlar Mısır'ı bırakıp Şam'a kaçtılar. Ancak çoğu yolda telef olduğundan az sayıda insan Şam'a ulaşabildi. Çünkü yollarda Haçlılar onları alıp götürüyorlar, azıcık erzak vererek aldatıyorlar, sonra da öldürüyorlardı. Irak diyarına gelince orada bolluk ve bereketle karşılaştılar.

İbn es-Saî dediki: «Bu sene Bağdat'ta bir horoz yumurtladı. Ben bunu bir topluluğa sordum; bunun gerçek olduğunu bana bildirdiler.»

Hicretin Beşyüzdoksanaltıncı Senesinde Vefat Eden Meşhur Şahsiyetler