Abdüssamed b. Muhammed b. Ebi'1-Fadl Ebü'l-Kasım el-Ensarî İbn Haristanî. Dımaşk kadilkudatı idi. Hicretin 520. senesinde doğdu.Babası, Haristan halkındandı. Torna kapısı çevresine yerleşti. Zeynebî Mescidinde imamlık yaptı. Oğlu Cemaleddin güzel bir terbiye altında yetiştirildi. Çok hadis dinledi. Hafız İbn Asâkir'le birlikte bir çok hocadan ders aldı. Maksûretül-Hızır'da hadis okumak için oturur ve dinleyicilere hadis okurdu. Devamlı surette Maksûretü'l-Hızır'da namazlarını kılardı. Bütün namazlarını camide cemaatle eda ederdi. Evi Huriye'de olup kendisi Mücahidiye medresesinde ders verirdi. Bu şekilde salihane uzun bir ömür yaşadı. Doğrusunu Allah bilir.
İbn Ebi Asron'un kadı vekilliğini yaptı. Sonra bu görevi bırakıp evine kapandı. Ama namazlarını yine camide kılmağa devam etti. Bir süre sonra Sultan Âdil, Kadı İbn Zekî'yi görevden azletti. Kadı Cemaleddin'i doksaniki yaşında olduğu halde kadılıkla görevlendirdi. Ayrıca Aziziye müderrisliğini de ona verdi. O da yine İbn Zekî'den takviye aldı. Bu göreve Fahreddin İbn Asâkir'i atadı.
İbn Abdüsselam dedi ki: «îbn Haristanî'den daha büyük bir fakih görmedim. O Gazzalî'nin el-Vasît adlı eserini ezbere bilirdi.»
Birden fazla kişinin anlattıklarına göre Cemaleddin b. Haristanî en âdil ve hakkı en fazla ayakta tutmağa özen gösteren kadılardandı. Allah yolunda kmayıcılarm kınamalarına hiç aldırış etmezdi. Oğlu İma-düddin Dımaşk Camii'nde hatiplik yapardı. Eşrefıye medresesinin şeyhliğini de ona vekâleten yürütürdü. Kadı Cemaleddin, Mücahidiye medresesinde hüküm vermek için otururdu. Sultan Âdil ona bir şal ile yaşlı biri olduğundan ötürü baston göndermişti. Oğlu onun huzurunda otururdu. Babası kalkıp gidince babasının yerine otururdu. Sonra kadı Cemaleddin, duyduğu bazı suçlamalardan ötürü oğlunu vekilliğinden azletti. Şemseddin b. Şirazî'yi vekâlete aldı. Şemseddin, Eyvan'm doğu tarafında, karşısında otururdu. Şemseddin'le birlikte Şemseddin İbn Sînaü'd-Devle'yi de vekâletine aldı. Şerefüddin îbn Musulî el-Hanefî'yi de vekili olarak görevlendirmişti. Kendisi medresenin mihrabında otururdu. İki sene dört ay süreyle hakimlik yaptı. Sonra doksanbeş yaşındayken bu sene zilhicce ayının dördünde cumartesi günü vefat etti. Cenaze namazı Dımaşk Camii'nde kılındı. Sonra Kasyun dağı eteklerindeki mezarlığa defnedildi.