El-Bidaye ve'n-Nihaye · Temmuz 1, 2026

Lügatçt Şeyh Muhammed B. Zahîr

Muhammed b. Ahmed b. Ömer b. Ahmed b. Ebi Şakır Mecdüddin Ebu Abdillah. Erbilliydi. Hanefî mezhebine mensuptu. İbn Zahîr diye tanınmıştır. Hicretin 602. senesinde Erbü'de doğdu. Sonra Dımaşk'a gidip ikamet etti. …

Muhammed b. Ahmed b. Ömer b. Ahmed b. Ebi Şakır Mecdüddin Ebu Abdillah. Erbilliydi. Hanefî mezhebine mensuptu. İbn Zahîr diye tanınmıştır. Hicretin 602. senesinde Erbü'de doğdu. Sonra Dımaşk'a gidip ikamet etti. Kaymaziye medresesinde ders verdi. Bu senenin rebiyü-lahir ayının onikisinde cuma gecesi vefat edinceye dek orada ikamet etti. Sofiye mezarlığına defnedildi. Nahiv ve lügatte üstün bir alimdi. Nazımda da otoriteydi. Meşhur divanı, yüksek manalar içeren şiirleri vardır. Şiirlerinden biri şudur:

«Her canlının varacağı yer ölümdür. Ömrünün uzunluğu çabucak gitmeğe mahkumdur. Ebedi yurdunu tahrip ediyor.

Sonra çabucak yıkılacak olan dünyayı onarmaya çalışıyor. Hayret ki o, toprağa gömülecektir.

Şu halde toprağın güzelliği onu nasıl oyalayıp teselli ediyor? Hergün yaşasa bile ömrü eksilmeye devam ediyor. Mafsallarına ağrılar, sızılar çöküyor. Bütün mahlukat, zaman konaklarında birer kervandır. Sürekli yürüyor, geri dönüşü ümit edilmiyor. Şu halde azık hazırla; takva, en iyi azıktır. Akıllı kimsenin bundaki nasibi aklıdır. Akıllı dost ve kardeş.

Gençliğini sâlihane sadıkane bir hayatla geçirendir. Cahil kardeş ise nefsin nevasında lezzet bulur. O lezzet, bir bal gibi gelir ona, ama musibeti ondadır.» Bu şiir yüz elli beyit kadardır epey uzundur. Şeyh Kutbeddin, Şeyh Muhammed İbn Zahîr'in yüksek manalar içeren birçok güzel şiirini nakletmiştir.