El-Bidaye ve'n-Nihaye · Temmuz 1, 2026

Şeyh Muhyiddin En-Nevevî

Yahya b. Şeref b. Hasan b. Hüseyin b. Cuma b. Hizam el-Hazimî el-Alim Muhyiddin Ebu Zekeriya en-Nevevî ed-Dımaşkî. Şafiî mezhebine mensuptu. Şafiî mezhebinin şeyhi ve allamesiydi. Kendi zamanındaki fakihlerin de …

Yahya b. Şeref b. Hasan b. Hüseyin b. Cuma b. Hizam el-Hazimî el-Alim Muhyiddin Ebu Zekeriya en-Nevevî ed-Dımaşkî. Şafiî mezhebine mensuptu. Şafiî mezhebinin şeyhi ve allamesiydi. Kendi zamanındaki fakihlerin de büyüğüydü. Hicretin 631. senesinde Havran'a bağlı Neva köyünde doğdu. Hicretin 649. senesinde Dımaşk'a geldi. Kur'an'ı ezberledi. et-Tenbih adlı eseri okumaya başladı. Rivayete göre bu eseri dört buçuk ayda okumuştur. Senenin geri kalan kısmında ise Şafiî mezhebine göre ibadetlerle ilgili hükümlerin dörtte birini de okumuştu. Sonra mezhebin meşayihinin yanına devam etmiş, onların eserlerini şerhedip , tashih etmişti. Hergün üstadlanndan oniki ders alırdı. Sonra tasnifatla ilgilendi. Çok miktarda eser tasnif eti. Bunların bir kısmım tamamlamıştı. Bir kısmını da tamamlayamamıştı. Tamamladıkları arasında şu eserleri vardır: Müslim şerhi, Ravza, Minhac, Riyaz, el-Ezkâr, et-Tib-yan.

Tahrirü't-Tenbih, Tashihü't-Tenbih, Tehzibü'1-Esma' ve'1Lugat, Tabakatü'l-Fukaha... Tamaml ayam adı ğı -şayet tamamlasaydı konusunda bir dengi olmayacaktı- eseri ise el-Mecmu' adındaki Mühezzeb şerhidir. Bu kitabında riba bölümüne kadar gelmişti. Çok güzel, faydalı, eşsiz bilgiler vermiş, güzel eleştirilerde bulunmuştu. Şafiî mezhebine ve diğer mezheplere göre fikhî konuları inceden inceye ele almıştı. Hadisi de gereğince incelemiş, kelimelerin garip olanlarını, lügati anlatmış, başka eserlerde bulunamayacak mühim bilgiler vermişti. Karşılaştığı meselelerin bir seçmesi olarak bu kitabı hazırlamıştı. Fıkıhta bundan daha güzel başka bir eserin mevcudiyetini bilmiyorum. Yalnız bu esere de bazı ilavelerin yapılmasına ihtiyaç vardır.

Nevevî, zahid, abid, takvalı, araştırmacı ve insanlardan çokça uzak duran bir kimseydi. Fakihlerden hiçbiri onun seviyesine ulaşmağa muktedir değildir. Senenin tamamını oruçlu geçirir, sofrasında iki katığı bir arada bulundurmazdı. Ekseriya azığı, babasının Neva köyünden kendisine getirdiği yiyeceklerdi. îbn Hallikan'a vekaleten îkbaliye medresesinde müderrislik görevine başlamıştı. Felekiye ve Rükniye medreselerinde de müderris vekilliği yaptı. Eşrefiye darülhadisinin hocalığına atandı. Zamanını boşa geçirmezdi. Dımaşk'ta ikamet ettiği zamanda haccetmişti. İyiliği emreder, kötülüğü yasaklar, hükümdarları ve başkalarını ikaz ederdi. Bu senenin receb ayının yirmidördünde gece Neva köyünde vefat etti ve oraya defnedildi. Allah ona rahmet etsin ve onu bağışlasın. Bizi de affeylesin.