El-Bidaye ve'n-Nihaye · Temmuz 1, 2026

Süheylî Ebü'l-Kasım

Süheylî Ebü'l-Kasım Ebu Zeyd Abdurrahman b. Hatib Ebu Muhammed Abdullah b. Hatib Ebu Ömer b. Ebil-Hasan Asbağ b. Hüseyin b. Sadun b. Rıdvan b. Fütuh el-Has'amî es-Süheylî. Kadı İbn Hallikân'ın anlattığına göre Süheylî, …

Süheylî Ebü'l-Kasım Ebu Zeyd Abdurrahman b. Hatib Ebu Muhammed Abdullah b. Hatib Ebu Ömer b. Ebil-Hasan Asbağ b. Hüseyin b. Sadun b. Rıdvan b. Fütuh el-Has'amî es-Süheylî.

Kadı İbn Hallikân'ın anlattığına göre Süheylî, kendisine soy kütü-günü böyle yazdırmıştır. Süheylî, Malaka yakınlarında Süheyl adında-bir köye nisbetini ifade etmektedir. Çünkü Süheyl yıldızı o mıntıka-larda sadece Malaka yakınındaki Süheyl köyünde yüksek bir dağın epesinde görülebilirdi. Süheyl köyü Mağrib ülkesinin içinde yer almaktadır.

oüheylî, hicretin 508. senesinde doğdu. Kıraat ilimlerini tahsil etti. İlimle iştigal etti. Nihayet aklının kuvveti, zihninin sağlamlığı, tasnifa-tının güzelliği sayesinde kendi zamanın insanlarının fevkine çıktı. Bu da Cenâb-ı Allah'ın ona bahş ettiği bir lütuf ve rahmet idi. Bununla birlikte Süheylî ama bir kimseydi. er-Ravdu'1-Ünf adlı eser kendisine aittir. Bu eserinde sirete dair güzel nükteler anlatmıştır ki onun bu nüktelerinin tamamını ve çoğunu daha önce başkaları bilmiş değildir, el-A'lam fîmâ Übhime fi'1-Kur'an mine'l-Esmai'l-A'lâm, Kitabü Metaicu'l-Fikr, Mes'eletun fil-Feraizi Bediah, Mes'eletün fi Siri Kevni'd-Deccal el-AVer gibi eserleri vardır. Ayrıca san'atkârane yazılmış faydalı başka birçok eserleri ve güzel şiirleri de vardır. Yoksul ama iffetli bir kimseydi. Ahir ömründe Merakeş valisi tarafından kendisine bahşedilen armağanlarla çok miktarda servete sahip oldu. Bu senenin şaban ayının yir-mialtısmda perşembe günü vefat etti. Yüce Allah'a yalvarıp yakardığı ve duasına icabet edileceğini umduğu bir kasidesi vardır. Bu kasideyle Rabbine tazarru ve niyazda bulunurdu:

«Ey gönüldeki herşeyi görüp duyan,

Ey olacak olan herşeyi hazırlayan,

Ey musibetler anında kendisine umut bağlanılan,

Ey kendisine şikâyet ve yakarışların arzedildiği zat,

Ey rızık hazineleri "kün" sözünde gizli olan,

Lütfet. Çünkü bütün hayırlar senin katındadır.

Yoksulluğumdan başka sana ulaşacak bir vesilem yoktur.

Yakararak yoksulluğumu sana iletiyorum.

Senin kapını çalmaktan başka bir çarem yoktur.

Eğer geri çevrilecek olursam hangi kapıyı çalayım.

Ey adını anarak ümitlendiğim ve medet dilediğim,

Eğer senin lutfun, yoksulundan esirgenirse,

Haşa senin şerefinden,

Sen asiyi dahi rahmetinden yoksun bırakmazsın.

Lütfün bol, bağışların geniştir.»