El-Bidaye ve'n-Nihaye · Temmuz 1, 2026

Hicretin Yediyüzellibirincî Senesi

Bu sene başında Şam'ın ve Mısır'ın sultanı Nasır Hasan b. Nasır Muhammed b. Kalavun; Mısır'daki naibi Emir Seyfeddin Yelboğa; veziri de kardeşi Seyfeddin Mencük idi. Mısır kadıları ve sır kâtibi önceki senede adları …

Bu sene başında Şam'ın ve Mısır'ın sultanı Nasır Hasan b. Nasır Muhammed b. Kalavun; Mısır'daki naibi Emir Seyfeddin Yelboğa; veziri de kardeşi Seyfeddin Mencük idi. Mısır kadıları ve sır kâtibi önceki senede adları anılan kimselerdi. Şam naibi, Emir Seyfeddin Ayitmiş en-Nasırî, kadılar da önceki senenin kadılarıydılar. Sadece Hanbelî kadısı değişmiş olup yenisi Cemaleddin Yusuf elMerdavî idi. Sır kâtibi ve Şey-hü'ş-Şüyuh, Taceddin idi. Meclis katipleri de önceki senedekiler idi. Bunlara Şerefüddin Abdü'l-Vahhab b. Kadı Alaaddin b. Şemernuh

eklenmişti. Dımaşk'ın muhtesibi Kadı İmadüddin b. Asfur, vakıflar idaresinin başkanı Şerif, Emevî Camii'nin nazırı Fahreddin b. Afif, Dımaşk'ın hatibi de Cemaleddin Mahmud b. Cümle idi. Allah kendisine rahmet etsin.

Muharrem ayının onunda cumartesi günü saltanat naibi Dı-maşk'ta bir duyuru yaptırarak Mısır diyarından kendisine bir mektup geldiğini ve bu mektupta kadınların uzun ve geniş yenli elbiseler giymemelerinin, ipek abalar giymemelerinin, kısa elbise giymemelerinin em-redildiğini bildirdi ve Mısır diyarında bu konulara hassasiyet gösterilerek şiddetle üzerine gidildiği de bildiri maddelerine eklendi. Hatta anlatıldığına göre bu yüzden bazı kadınlar sulara atılıp boğulmuştu, doğrusunu Allah bilir.

Bu sene başında Tengiz'in karısının türbesinin kıble tarafında Ba-bü'1-Havvasîn mahallesindeki Kur'an okuma yurdunun onarımı tamamlandı. Burası cömert ve büyük komutanlardan İbn Hamza'nın azadlısı, Tavaşi Safîyyüddin Anber'in Medresesi'nin bir salonu idi. Allah bu hayrını kabul buyursun.

Cemaziyelevvel ayının onbeşinde pazar günü Şamiyetü'l-Cevvani-ye Medresesi'nin yakınında Emir Seyfeddin Tayyiban'm evi olan ve sonraları medreseye dönüştürülen Tayyibaniye Medresesi'nin açılışı yapıldı. Bu ev, Şamiyetü'l-Cevvaniye Medresesi'yle Ümmü Salih Arasında bir yerde olup, Emir Seyfeddin'in vasiyet ettiği malının üçte biriyle satın alındı ve medrese olarak açılışı yapıldı. Yol tarafına bakan duvarında bir pencere de açıldı. Bu gün Şeyh İmadüddin b. Şerefüddin burada vak-fedicinin vasiyeti üzerine ders verdi. Şeyh İmadüddin, Şeyh Kemaled-din b. Zemlekânî'nin amcası oğludur. Dersinde Kadilkudat Sübkî, Mâliki kadısı ve önde gelen bazı kimselerden oluşan bir cemaat hazır bulundu. Derste şu ayet-i kerimeyi ele aldı:

"Allah'ın insanlara verdiği rahmeti önleyebilecek yoktur." (ei-Fatır, 2).

Cemaziyelevvel ayının yirmialtısmda pazar gecesi akşam namazında Emevî Camii'nin müezzinlerinden sadece biri göreve geldi. Kendisiyle birlikte namaz için ikamet edecek diğer mesai arkadaşlarım bekledi. Kimse gelmedi. Sonra kendisi yalnız başına kamet getirdi. İmam ifti-tâh tekbirini alınca diğer müezzinler namazda iken gelip imama tabi oldular. Yaklaşık on kadar müezzin geldi. Bu da otuz veya daha fazla sayıdaki müezzinin bu kadar lakayt olmalarını gösterir ki çok garip bir tutumdur. Otuz kadar veya daha fazla müezzinden sadece biri göreve gelmişti. Ulemadan bir kısmı böylesine hayret verici bir olayı şimdiye dek görmediklerini söylediler.

Cemaziyelâhir ayının onyedisinde pazartesi günü kadılar, Meş-hed-i Osman'da toplandılar, Fadıl elHanbelî, Şeyh Ebu Ömer Yelbo-ğn/nın medresesine bitişik olan mutemide ait evde hakimlik görevini sürdürmekteydi. Aslında burası Dârü'l-Kur'an'a ilave yapılmak üzere vakfedilmişti. Buraya ayrıca fakirlere ait bazı vakıfları da bağlamıştı. Şafiî kadısı bunun sonunda Dârü'l-Hadis'e dönüşebileceğini düşünerek kendisini böyle yapmaktan men etmişti. Daha sonra burada başka bir kapı açarak "Bu evin tamamı yıkılmamıştır. Burayla ilgili olarak bu şekilde verilen hüküm doğru değildir. Zira Hanbelî Mezhebine göre vakıf binasının tamamı yakıldığı takdirde satılabilir. Geride kalan kısmından yararlanma imkanı kalmayınca satılması caiz olur. Hanefî kadısı da buranın eskiden olduğu gibi vakıf halinin devamına dair hüküm verdi. Şafiî ve Maliki kadıları da onun bu hümkünü onayladılar ve acayip şeyler cereyan etti.

Cemaziyelâhir ayının yirmiyedisinde çarşamba günü Ümmü Salih Medresesi'nin bitişiğindeki Tayyibaniye adını taşıyan yeni onarılmış medresesinin kapıcısı boğazlanmış olarak ölü bulundu. Mezkur medresede yanında bulunan bazı mallar alınıp götürülmüştü. Bunun faili bulunamadı. Kapıcı, salih ve şükranla anılan bir kimseydi. Allah rahmet etsin.