El-Bidaye ve'n-Nihaye · Temmuz 1, 2026

Hicretin Yediyüzotuzaltıncı Senesi

Bu sene, cuma günüyle başladı. Sene başındaki yöneticiler, önceki senede adlan anılan kimselerdi. Saltanat naibi Tengiz, bu sene başında beraberinde askerler ve mancınıklar olmak üzere Caber Kalesine gitmek maksadıyla …

Bu sene, cuma günüyle başladı. Sene başındaki yöneticiler, önceki senede adlan anılan kimselerdi. Saltanat naibi Tengiz, bu sene başında beraberinde askerler ve mancınıklar olmak üzere Caber Kalesine gitmek maksadıyla Dımaşk'tan ayrılıp yola koyuldu. Dımaşk'tan bir ay, beş gün müddetle uzak kaldıktan sonra nihayet beraberindekilerle salimen geri döndü.

Safer ayının sekizinde Seyfeddin Kason en-Nasırî'nin Kurafe kapısı dışında yaptırmış olduğu hankâhm açılışı yapıldı. Buranın şeyhliğine kelamcılardan Şemseddin el-İsfahanî atandı.

Safer ayının onunda İbn Cümle, kaledeki zindandan salıverildi.

Bu ayda Tatar hanı Ebu Said b. Harbenda b. Ergun b. Abaka b. Hü-lagu b. Töli b. Cengizhan'nm, Rebiyülâhır ayının onikisinde perşembe günü Karabağ'daki saltanat konağında öldüğüne dair haber Dımaşk'a geldi. Karabağ onlann kışlık yeri idi. Cenazesi babasının şehri olan Sultaniye yakınında yaptırdığı türbesine nakledildi. Ebu Said, Tatarlann en hayırlı hükümdarlanndandı. Yolu en güzel olan ve sünnette fazla sebat eden, sünneti ayakta tutmak için de çok çaba sarfeden bir yöneticiydi. Onun zamanında ehl-i sünnet güçlendi, aziz oldu Rafızîler de alçalıp zelil oldu. Babasının iktidan zamanında ise durum tam tersiydi. Kendisinin vefatından sonra Tatarlar ayakta duramadılar, kendi aralarında anlaşmazlığa düşerek dağıldılar. Herbiri bir tarafa gitti ve bu dağınıklıkları zamanımıza kadar sürdü. Kendisinden sonra Tatarların başına Abaka'mn zürriyetinden Ertegün geçti. Onun hakimiyeti de çok az sürdü.

Bu sene cemaziyelevvel ayının onunda çarşamba günü Nasıriye-

tü'1-Cevvaniye Medresesi'nde vefat eden Kemaleddin b. Şirazî'nin yerine Bedreddin el-Erdebilî ders verdi. Dersinde kadılar da hazır bulundular.

Yine bu ayda Bedreddin el-Erdebilf nin Nasıriyetü'l-Cevvaniye

Medresesi'ne nakledilmesi sebebiyle Zahiriyetü'l-Berraniye Medresesi'nde Şeyh, İmam, Kurrâ Seyfeddin Ebu Bekir el-Harirî ders verdi, Kendisinden bir gün sonra da katibi ismail b. Kesir, Necibiye Medresesi'nde ders verdi. Şeyh Cemaleddin b. Kadı Zebedanî, Zahiriye tü'l-Cev-vaniye Medresesi'ne atandığından ötürü bu makamı ona bırakmıştı. Dersinde kadılar ve ayan tabakasına mensup kimselerde hazır bulundular. Bu derse kalabalık bir dinleyici topluluğu da katıldı. Dinleyiciler kendisini Övdüler. Cümle dizmesi ve tertibinin güzelliği sebebiyle hayrete düştüler. Dersinde şu âyet-i kerimeyi tefsir etmişti:

"Allah'ın kullan arasında O'ndan korkan ancak bilginlerdir." (Fatır,28).

Ancak sök, uzamış ve ribay-ı fadl meselesine dayanmıştı.

Bu ayın dördünde pazar günü mezkur Zahiriye Medresesi'nde vefat etmiş olan Alaeddin b. Kalanisî'nin yerine İbn Kadi ez-Zebedanî ders verdi. Dersinde kadılar ve ayan tabakasına mensup kimseler hazır bulundular. O gün çok yağışlı bir gündü.

Cemaziyelâhir ayı başında Mısır diyannda şiddetli bir kıtlık meydana geldi. Bu kıtlık ramazan ayında daha da fazlalaştı. Bir çok insan, yaklaşık 2.500 kişi bu yüzden receb ayında Mekke'ye gitmeye başladı. Mekke'ye göçenler arasında İzzeddin b. Cemâa, Fahreddin en-Nüveyrî, Hasan esSülamî ve Ebü'1-Feth es-Sülamî vardı. Receb ayında Babü'l-Ferec köprüsünün onarımı tamamlandı. Köprünün çevresine koruma duvarı yapıldı. Diğer kapılar gibi, yatsıdan sonraki zamana kadar açık kalmasına karar verildi. Daha Önceleri akşamleyin gün batınımda kapatılıyordu. Receb ayının bitiminde Babıkeysan'ın karşısında kıble tarafında Necmeddin b. Hayılhan'ın yaptırmış olduğu camide cuma namazı kılındı. Orada imam, allame Şemseddin b. Kayyım el-Cevziye hutbe irâd etti. Şaban ayının ikisinde Dimaşk Sır katipliği görevine azledilip Mısır'a göçen Kemaleddin b. Esir'in yerine Alemüddin Muhammed b. Kut-beddin Ahmed b. Mufaddal getirildi.

Ramazan ayının dördünde çarşamba günü, Eminiye Medresesi'nde Alaeddin b. Kalanisî'nin yerine Şeyh Bahaeddin b. İmam-ı Meşhed ders verdi.

Ramazanın yirmisinde Beytü'1-mal vekilliği görevine ek olarak İbn Kalanisî'nin vefatından birkaç ay sonra Hazine nazırlığa görevine getirilen Sadr Necmeddin b, Ebittib'e hil'at giydirildi,

Şevval ayının sekizinde pazartesi günü Emir Kutludemir el-Halilî'nin idaremnd© Şamlıların hac kafilesi yola koyuldu, Hacca gidenler arasında Trablus kadısı Muhiddin b, Cehbel, Fahr ©l*Mıs§rî; îbn Kadı eü-îCebedaaî, İbn hz gI=Han©f!, İbn Ganim, Sihavî, İbn Kayyım ©I=O©vsi-yg va Naıirüddin b. Burbuh ©1-Han©fî d§ vardı.

Bu ayda Tatarlar eramnda bir kargaşa mtydana g©İdi ji v© bu yüz= dan birçok Tatarın öldüğü, AH Paşa ila kendisini paşalığa na§b©ttir§n Musa Kâvun'un, örba Kâvun'a ve adamlarına karşı muzaffer oldukları, Orba Kavun ile vezir İbn Reşidü'd-Devle'nin Öldürüldükleri ve burada anlatımı uzun sürecek başka olayların da cereyan ettiğine dair haberler Dımaşk'a geldi. Bunun üzerine Dımaşk'ta sevinç ve müjde davulları çalındı.

Zilkade ayında Emevî Camii'nin nazırı Şeyh İzzeddin b. Mencâ'ya, güneydeki, batıdaki ve doğudaki revaklarm içini astarlayıp sıvadığından ötürü hil'at giydirildi. Daha önce bu revaklarm iç kısımları astar-lanmamıştı.

Zilhicce ayının yedisinde çarşamba günü Şebeliye Medresesi'nde Kadı Necmeddin b. Kadilkudat İmamüddin et-Tarsusî el-Hanefî ders verdi. O zaman kendisi onyedi yaşındaydı. Dersinde kadılar ve ayan tabakasına mensup kimseler de hazır bulundular. Dikkatli, uyanık ve faziletli bir kimse olduğunu şükranla söylediler. Böyle bir evlada sahip olduğundan ötürü de babasına gıpta ettiler.

Bu ayda İbn Nakip, Haleb kadılığından azledildi. Bu göreve İbn Hatibrî Cisreyn atandı. Ziyaeddin Yusuf b. Ebî Bekir b. Muhammed ise Kahire'de muhtesipliğe getirildi. Sultan bundan dolayı kendisine hil'at giydirdi. Dedesi Muhammed de Beytü'1-Abar hatibi idi.

Zilkade ayında sultan, Halife Müstekfî ile ailesinin tutuklanmalarına karar verdi. Onların halkla görüşmesini yasakladı.

Hicretin Yediyüzotuzaltıncı Senesinde Vefat Eden Meşhur Şahsiyetler

Sultan Ebu Said B. Harbenda

Tatarlar en son onun zamanında düzen bulmuşlar ve bir araya gelmişlerdir. Kendisinin bu sene içinde vefatından sonra Tatarlar, tekrar dağılıp çözülmüşlerdir.