El-Bidaye ve'n-Nihaye · Temmuz 1, 2026

Hicretin Yediyüzyirmibeşinci Senesi

Bu sene başında İslâm ülkesinin yöneticileri, önceki senede adlan anılan kimselerdi. Yılbaşı çarşamba günü başlamıştı. Safer ayının beşinde Hac dönüşü ve Kudüs-ü Şerifi ziyaretinin akabinde Şeyh Şemsed-din Mahmud …

Bu sene başında İslâm ülkesinin yöneticileri, önceki senede adlan anılan kimselerdi. Yılbaşı çarşamba günü başlamıştı. Safer ayının beşinde Hac dönüşü ve Kudüs-ü Şerifi ziyaretinin akabinde Şeyh Şemsed-din Mahmud el-İsfahâni Dımaşk'a geldi. Faziletli bir insan olup çeşitli tasnif eserleri vardı. Muhtasar-ı îbn Hacîb'i, Allame Tusî'nin Tecrîdi'ni, Hacbiye'yi ve diğer kitapları şerhetmişti. Mısır'a döndükten sonra da bir tefsir hazırlamıştı. Dımaşk'a geldiğinde ikram gördü. Talebeler yanma gelip kendisinden ders aldılar. Kadı Celaleddin el-Kazvinî'nin nezdinde itibar sahibiydi. Şeyh Takiyyüddin b. Teymiye vefat edince bütün görevleri bırakıp Mısır'a göçtü ve tefsirini hazırladı. Rebiyülevvel ayında saltan, 5.000 kadar atlıyı Yemen'e, kendisine karşı isyan eden amcasının üzerine gönderdi. Bu süvari birliğine çok sayıda hacı katıldı. Katılanlar arasında Şeyh Fahreddin en-Nüveyrî de vardı.

Bu sene Şihabüddin b. Mirrî el-Baalbekkî, İbn Teymiye'nin yolunu tuttuğu için Mısır'da insanlarla konuşmaktan men edildi. Maliki kadısı, İstiğase (ermiş kimselerden medet umma) sebebiyle onu tazir etti. Adı geçen kişi sultanın huzuruna götürüldü. Ümeradan bazıları onu övdüler. Sonra aile efradıyla birlikte Şam'a göçtü ve Bilad-i Halil'e yerleşti. Daha sonra şark beldelerine gitti. Sincar ve Mardin'de ve buranın kazalarında kalarak vefat edinceye kadar inşalara vaaz verdi. Onlarla konuştu. Allah kendisine rahmet etsin.

Rebiyülâhir ayında, Şam naibi Mısır'dan döndü. Sultan ve ümera kendisine ikramda bulundu.

Cemaziyelevvel ayında Mısır'da daha önce misli görülmemiş ve duyulmamış derecede bir yağmur yağdı. Öyle ki yağmurun yağması nedeniyle Nil'in suları hayli yükseldi ve bu durum günlerce devam etti. Yine bu sene Bağdat'ta Dicle nehrinin suları nehir yatağının dışına taştı insanlar altı gün müddetle şehirde mahsur kaldı. Şehrin kapılarını açamadılar. Şehir adeta denizin ortasındaki bir gemiyi andırıyordu, bir çok insan boğuldu. İnsanların, miktarını ancak Allah'ın bildiği kadar malı telef oldu. Belde ahalisi birbirleriyle vedalaştı. Mushafları başlarının üzerinde taşıdılar. Kadılar ve ayan da böyle yaptı. Çok acaip bir zamandı. Sonra Cenâb-ı Allah kendilerine lütufta bulundu. Sular çekilip azaldı. İnsanlar eski durumlarına döndüler. Bazılarının anlattığına göre Bağdat'ın batı yakasında 6.600 ev sular altında kaldı ve telef olan şeyler on sene kadar temin edilemedi.

Cemaziyelahir ayının başlarında sultan, yaptırdığı Seryafus Hankâhı'nı hizmete açtı. Buraya bir kanal bağlatmış, yanında da bir mahalle inşa ettirmişti. Sultan, kadılar, ayan tabakasına mensup kimseler, emirler ve halk burada hazır bulundular. Bu hankâhın şeyhliğine Mecdüddin Aksarayî atandı. Sultan, burada büyük bir ziyafet verdi. Ka-dilkudat İbn Cemâa'nm oğlu İzzeddin, yirmi kadar hadis okudu. Sultanın naibi Ergun, devlet erkânı, Şeyhüş-Şüyûh el-Konevî ve başkaları da hazır bulundu. Hadisleri okuyan İzzeddin'e hil'at giydirildi. Onu çok övdüler. Saygı ve ikram görerek yerine oturtuldu. Ayrıca İzzeddin'in babası İbn Cemâa'ya, Maliki kadısına, şeyhüş-şüyûha, Mecdüddin Aksa-raî'ye ve başkalarına da hil'at giydirildi.

Receb ayının ondördünde çarşamba günü Mansuriye Kubbesi'nde Şeyh Zeyneddin b. Kettanî edDmıaşkî, Kerek naibi ile Ergun'un önerisi üzerine hadis dersi verdi. Dersinde insanlar hazır bulundular. Şeyh Zeyneddin güçlü bir fakihti, ancak hadis ilminde ise fazla bilgili değildi. Çünkü onun branşı bu değildi. /

Receb ayının sonlarında Şeyh Zeyneddin b. Abdullah b. Merhal, daha önce İbn Zemlekânf nin elinde bulunan Şamiyetü'1-Berraniye Medresesi'nin müderrisliğine atandığı için Mısır'dan Dımaşk'a geldi. Şeyh Zeyneddin, Şamiyetü'1-Berr aniye Medresesi'nde şaban ayının beşinde ders verdi. Dersinde Şafiî kadısı ile bir cemaat de hazır bulundu.

Receb ayının bitiminde Kadı îzzeddin b. Bedreddin b. Cemâa, oğluyla birlikte Mısır'dan Dımaşk'a geldi. Beraberinde Şeyh Cernaleddin ed-Dimyatî ve bir grup talebe de vardı. Hadis okumak ve öğretmek amacıyla geldiği için bizzat kendisi insanlara hadis okudu, insanlar da ondan istifade ettiler, onunla ilgilendiler. Biz de başkalarıyla birlikte kendisinden çok hadis dinledik. Allah okudukları ve dinledikleri güzel şeylerden bütün insanları istifade ettirsin.

Şevval ayının onikisinde çarşamba günü Şeyh Şemseddin el-İsbahanî, İbn Zemlekânî'nin Haleb'e gitmesinden sonra Revahiye Medresesi'nde ders verdi. Dersinde kadılar ve ayan tabakasına mensup kimseler de hazır bulundular. Dinleyiciler arasında Şeyhü'l-İslâm ibn Teymiye de vardı. O gün Şeyh Takiyyüddin İbn Teymiye de dinleyicileri şaşırtacak derecede muazzam bir konuşma yaptı.

Ramazan bayramının tespiti o gün ancak öğleye yakın bir zamanda belirlendi. Bayram tespit edilince davullarla ilân edildi. Bayram namazı ancak ertesi gün Emevî Camii'nde kılınıp, hutbe irad edilebildi.

İnsanlar müezzinlere öfkelendikleri için namaza gitmemişler, bu yüzden de bazıları zindana atılmıştı.

Dımaşk'm hac kafilesi, Emir Selahaddin b. Aybek et-Tavil komutasında şevval ayının onunda yola koyuldu. Kafilede Selahaddin b. Evhad ve Megürsî gibi kimseler de bulunuyordu. Kafilenin kadısı ise Şihabüd-din ez-Zahîr idi.

Şevval ayının onyedisinde Hüsameddin el-Kazvinî, Nasırı hankâ-hında ders verdi. Bu zat daha önce Trablus kadısı iken Cemaleddin b. Şerişî ile becayiş yapmış ve Mesruriye Medresesinin müderrisliğine atanmıştı. Ama merkezden Azraviye ve Zahiriye medreselerinin müderrisliğine atandığına dair ferman geldi. Bunun üzerine Kadilkudat Cemaleddin ile nâibleri İbn Cümle ve Fahr el-Mısrî, onun karşısına çıktılar. Kendisi ve Kemaleddin b. Şirazî için bir meclis kuruldu. Kemaleddin'in yanında, Ş amiye tül-Be rr aniye Medresesi'nin müderrisliğine atandığına dair ferman vardı. Meclis bir karar alamadan dağıldı. Çünkü ikisi de bu mecliste mezkur görevleri hak ettiklerini ortaya koyamadılar. Azraviye ve Şâmiye medreseleri daha önce anlattığımız gibi İbn Merhale verildi. Kazvinî, Mesruriye medresesinde kaldı. Nasırî hankâhında bulunan İbn Şerişî ile becayiş yaptı ve o gün orada ders verdi. Dersinde Kadı Celaleddin de hazır bulundu. Kendisinden sonra İbn Şerişî de Mesruriye Medresesi'nde ders verdi. Onun dersinde de insanlar hazır bulundular.

Bu ayda Yemen'e sevk edilmiş olan süvari birliği geri döndü. Ancak bu birlikten bir çok köle ile asker kayboldu. Komutanları Rükneddin Baybars askerlere yaptığı kötü muameleden ötürü hapse atıldı.

Hicretin Yediyüzyirmibeşinci Senesinde Vefat Eden Meşhur Şahsiyetler