El-Bidaye ve'n-Nihaye · Temmuz 1, 2026

Kadıların Göreve İadesi

Surkatmış, Dımaşk'taki Şafiî, Hanefî ve Malikî kadılarını azletmiş, onlardan önce İbn Cemaa'yı da azlederek yerine İbn Akil'i atamıştı. Surkatmış tutuklanınca sultan, kadıların eski görevlerine iade edilmelerine karar …

Surkatmış, Dımaşk'taki Şafiî, Hanefî ve Malikî kadılarını azletmiş, onlardan önce İbn Cemaa'yı da azlederek yerine İbn Akil'i atamıştı. Surkatmış tutuklanınca sultan, kadıların eski görevlerine iade edilmelerine karar verdi. Bu haber Dımaşk'a ulaştığında üç kadı göreve dönüp hüküm vermeyi kabul etmediler. Yalnız onlar bayram gecesinde hilali gözetlemek amacıyla Emevî Camii'nde hazır bulunmuşlar ve bayram sabahında naible birlikte kadıların adeti üzere musallaya gitmişlerdi. Ama korkuluydular. Hüküm medreselerinden intikal etmişlerdi. Kadilkudat Ebü'1-Beka eş-Şafiî, Zuayferiye'deki bahçesine, Kadilkudat İbn Sirac da Tadil'deki evine dönmüştü. Kadilkudat Şerefüddin el-Malikî ise Samsamiye dahilindeki Salihiye Medresesi'ne dönmüştü. Bu sebeple insanlar çok üzülmüşlerdi. Çünkü o, Mısır diyarından garip, fakir ve mütedeyyin bir kimse olarak gelmiş, cidden güzel görev ifa etmişti.

Sonra onun azledilmemiş olduğu, eski görevine devam ettiği açığa çıktı. Bu sebeple arkadaşları ve kendisini sevenler çok sevindiler. İnsanların çoğu da bu duruma sevinmişlerdi. Şevval ayının dördünde pazar günü posta Dımaşk'a geldi. Gelirken Kadilkudat Taceddin b. Sübkfnin Şafiî kadılığına, Kadilkudat Şerefüddin el-Küfrî'nin Hanefî kadılığına atandıklarına, Kadilkudat Şerefüddin el-Malikî el-İrakfnin«ise Malikî kadılığı görevine devam etmesine dair fermanları da getirmişti. Çünkü sultan, Malikî Kadısı Şerefüddinî Şam kadılığına atandığını şifahen kendisine bildirdiğini ve onu bizzat kendisinin Dımaşk'a gönderdiğini hatırlamış, yaşantısını, kalbini, temiz bir kimse olarak bilmiş, onu övmüştü. Inşaallah da öyledir. İnsanlar onun bu durumuna çok sevindiler.

Zilkade ayının üçünde pazartesi günü, muhaddis Şemseddin Muhammed b. Sa'd el-Hanbelî vefat etti. Ertesi gün Sefih Mezarlığına defnedildi. Vefat ederken altmış yaşına yaklaşmıştı. Çok kitap yazmış, çok hadis tahriç etmişti. Hadis ricalinin ve müteahhirin şeyhlerden olan ra-vilerin adları hususunda güzel bilgisi vardı. Hafiz el-Berzalî için kendi şeyhlerinden büyük bir kısmının adlarını bildiren bir risale yazmıştı.

Ayrıca her bir şeyhinden bir veya daha çok sayıda hadis tahric etmiş, onlardan dinlediği hadisleri tesbit etmişti. Ancak bu eserini Berzalî'nin vefatına kadar tamamlayamamıştı. Yüce Allah ona rahmet etsin.

Bahaeddin İbn Mercanı de zilkade ayında vefat etti. Bu zat, önceleri-bir mescit olan Fevkani Camii'ni işleterek yeniden inşa etmişti, orada hutbe okutmuştu. Orada hicretin 748. senesinde ilk olarak ben hutbe irâd ettim. Bu zat biraz hadis de dinlemişti.

Yine bu ayda Arapların cömert ve güçlü emirlerinden Seyfeddin b. Fadl b. İsa b. Mühenna'nın öldürüldüğüne dair haber bize ulaştı. Bu zat tıpkı kendisinden önce babasının yaptığı gibi defalarca emirlik yapmıştı. Amcazadelerinden biri ona saldırmış, öldürme kasdı olmaksızın hayatına son vermişti. Bu hususta anlatılanlar böyledir, ama amcazadesi ona kılıç çekince bu kendini müdafaa etmek için üzerine atılınca, amcasının oğlu kılıcıyla bunun başına vurmuş ve başını yanmıştı. Bu olaydan sonra ancak bir kaç gün yaşayabilmiş, sonra vefat etmişti. Allah kendisine rahmet etsin.

Bu konuda anlatacaklarımız burada sona ermektedir.