El-Bidaye ve'n-Nihaye · Temmuz 1, 2026

Şeyh Sadrb. Vekil

Allame Ebu Abdullah Muhammed b. Şeyh İmam Zeyneddin Ömer b. Mekkî b. Abdüssamed. Müslümanların imamı, müftüsü, kendi zamanında Şafiîlerin şeyhi idi. İbn Merhal ve İbn Vekil adlarıyla tanınmıştır. Zamanında fazileti, ilim …

Allame Ebu Abdullah Muhammed b. Şeyh İmam Zeyneddin Ömer b. Mekkî b. Abdüssamed. Müslümanların imamı, müftüsü, kendi zamanında Şafiîlerin şeyhi idi. İbn Merhal ve İbn Vekil adlarıyla tanınmıştır. Zamanında fazileti, ilim tahsili, mütalaası ve çeşitli ilimlere vakıf oluşu ile şöhret kazanmıştır. Mezhebi ve kitap ile sünneti çok iyi bilirdi. Nahivde bu derecede kuvvetli değildi. Nahivle ilgili çok hataları olurdu.

Bununla birlikte Zamahşerî'nin Müfassal'ını da okumuştu. Ama gene de nahvî hataları vardı. Birçok eseri ezberlemişti. Hicretin 665. senesinin şevval ayında doğdu. Birçok alimden hadis dinledi. Örneğin Ahmed b. Hanbel'in Müsned'ini İbn Allan'dan dinledi. Kütüb-ü Sitte'yi de dinledi. DarulHadiste Emir Erbilî, Amiri ve Mizzî'nin emri üzerine Sahih-i Müslim'in büyük bir kısmını halka okudu. Birçok ilimlerden özümleyerek elde ettiği bilgilerle hadis üzerinde konuşurdu. Tıptan, felsefeden, kelâmdan, ulûmu evailden çok şeyler öğrenmişti. Özellikle ulûmu evail hakkında çok bilgisi vardı. Güzel şiir söylerdi. Latif şeyleri kapsayan hacimli bir divanı vardı. Kendisini seven ve kıskanan, kendisine öfke duyup kıskanan arkadaşları vardı. Aleyhinde konuşurlar, büyük günahları işlemekle onu itham ederlerdi. O da kendi nefsine karşı aşırı giden, günah işleyen, utanmayı bir tarafa bırakan, pislikleri ve fuhşiyatı irtikâb eden bir kimseydi. İbn Teymiye'ye düşmandı. Bir çok toplantılarda onunla münazara yapardı. İbn Teymiye'nin göz kamaştıracak derecede ilimlere sahip olduğunu söyleyip itirafta bulunur, onu överdi. Ancak yine de ona düşmandı. Bununla birlikte İbn Teymiye'nin mezhebini, davranışlarını, fikirlerini taraftarlarını da savunurdu. Şeyhü'l-İslâm İbn Teymiye de onun ilmini, faziletlerini över, Müslüman olduğuna şehadette bulunurdu. Çirkin fiillerinden ve hareketlerinden bahsedildiğinde de şöyle derdi:

"Onun kafası karışmış olup şeytanın muradına tabi olmuştur. Şehvetlere meyillidir."

Ama yine de Sadr b. VeMİ» îbn Teymiye'yi ç§kam§yen onun hakkında çirkince sözler garfeden kimselerden olmamıştır, Mısır'da vi Şam'da birkaç medresede ders verdi. Dımaşk'ta, ŞamîyetülBerraniye, Sami-yetul-Cevvaniye, Azraviye medreseleri ile Eşrefiye Darü'l-Hadisînde ders verdi. Bir zamanlar kısa bir süre için hatiplik yaptı. Sonra halk ona karşı harekete geçti ve minbere çıkamadan görevden alındı. Daha sonra saltanat naibi Efrem'le oturup kalkmaya, burada anlatımı mümkün olmayan çirkin hareketlerde bulunmaya başladı. Sonra da DımaşVtan Haleb'e tayındı. Çünkü Haleb naibinin gönlüne taht kurmuştu. Orada kalıp ders verdi. Sonra sultan ile Mühenna arasında Ergun ve Tanboğa ile birlikte elçi olarak gidip geldi. Neticede Mısır'a yerleşti. Orada bu senenin zilhicce ayının yirmidördünde çarşamba sabahı kendi evinde vefat edinceye dek Meşhed-i Hüseyin'de ders verdi. Evi caminin yakınında idi. Aynı günde Kurafede medfun bulunan ordu nazırı kadının türbesin-deki Şeyh Muhammed b. Ebi Hamza'nm yakınma defnedildi. Vefat haberi, müteakip senenin muharrem ayının üçünde Dımaşk'a ulaşınca Emevi Camii'nde cumadan sonra gıyabî cenaze namazı kılındı. Aralarında İbn Ganim Alaeddin, Kaçkazî ve Safeddin'in de bulunduğu bir cemaat ona mersiye yazdılar. Adı geçenler onun arkadaşlarıydılar.