Enes b. Malik b. Nadr b. Damdan b. Zeyd b. Haram b. Cündeb b. Asım b. Ganm b. Adiy b. Neccar el-Ensârî en-Neccarî Ebu'i-Hamze el-Mendenî'dir. Basra'ya yerleşmişti. Rasûlullah (s.a.v.)'a Medine'deki on yıllık ikameti müddetince hizmet etmişti. Rasûlullah, onu asla azarlamamış ve yaptığı birşey için: «Neden yaptın?» dememiş; yapmadığı birşey için de, «Niçin yapmadın?» dememişti.
Anasının adı Ümmü Süleym binti Milham b. Halid b. Zeyd b. Ha-ram'dır. Bu kadın, oğlu Enes'i getirip Rasûlullah (s.a.v.)'a vermiş, Rasûlullah da kabul etmişti. Anası, Rasûlullah'tan oğlu Enes'e dua etmesini isteyince Allah'ın elçisi şöyle dua etmişti:
"«Allah'ım, malım ve çocuğunu çoğalt, ömrünü uzat, onu Cennet'e koy.»
Enes dedi ki: Rasûlullah'm yaptığı üç duadan ikisinin gerçekleştiğini gördüm. Üçüncüsünü de beklemekteyim. Allah'a yemin ederim ki malım çok. Çocuklarım ve çocuklarımın çocukları da yüzü aşmaktadır.
Başka bir rivayete göre Enes şöyle demiştir: «Bağım senede iki kez ürün vermektedir. Belimden düşen çocuklarımın sayısı ise 106'-dır.»
Enes'in, Bedir gazvesine katılıp katılmadığı hususunda ihtilaf edilmiştir. Ensârî babası vasıtasıyla Sümame'nin şöyle dediğini rivayet etmiştir; «Enes'e:
- Sen Bedir gazvesine katıldın mı? diye sorulduğu zaman o, şu cevabı verdi:
- Anası Ölesice, nasıl olur da ben Bedir gazvesine katılmam.». Meşhur rivayete göre o, Bedir gazvesine katılmamıştır. Çünkü o
zaman yaşı küçüktü. Keza yaşı küçük olduğu için Uhud gazvesindede hazır bulunmamıştır. Ancak Hudeybiye, Hayber, Umretu'1-Kazâ, Mekke fethi, Hüneyn Taif ve müteakip gazvelere katılmıştır. Ebu Hüreyre dedi ki: Ümmü Süleym'in oğlu Enes b. Malik kadar Rasûlullah'm namazı gibi namaz kılan birini görmedim.
İbn Şirin dedi ki: Seferinde de, hazarında da insanların en güzel namaz kılanı Enes b. Malik idi. Basra'da vefat etti. Basra'da en son kalan sahabe o idi. Ali b. el-Medenî böyle demiştir.
Vefatı, hicri doksanıncı senede olmuştu. Doksan birinci senede öldüğünü söyleyenler de olmuştur. Kimileri, onun doksanikinci senede vefat ettiğim söyler. Başka bir grupta onun doksanüçüncü senede vefat ettiğini söylemişler. Meşhur olan ve ekseriyetinde üzerinde ittifak ettiği tarih budur.
İmam Ahmed b. Hanbel'in, "Müsned" adlı eserinde Humeyd'den rivayet ettiğine göre; Enes, vefat ettiğinde 99 yaşında idi.
Enes'in vefat ettiği gün yaşının en az 96 olduğu, en çok da 107 olduğu söylenmiştir. 106 yaşında olduğunu söyleyenler olduğu gibi 103 yaşında olduğunu söyleyenler de olmuştur. Doğrusunu Allah bilir.