El-Bidaye ve'n-Nihaye · Temmuz 1, 2026

Zeyd B. Harîce Kıssası Ve Onun Öldükten Sonra Konuşması

O, Hz. Peygamber'in risaletine, ondan sonra Ebu Bekir es-Sıd-dık'm, sonra Ömer'in, sonra Osman'ın hilafetine de şahadet etmiştir. Hafiz Ebu Bekr el-Beyhakî, Said b. Müseyyeb'in şöyle dediğini rivayet etmiştir: "Zeyd b. …

O, Hz. Peygamber'in risaletine, ondan sonra Ebu Bekir es-Sıd-dık'm, sonra Ömer'in, sonra Osman'ın hilafetine de şahadet etmiştir.

Hafiz Ebu Bekr el-Beyhakî, Said b. Müseyyeb'in şöyle dediğini rivayet etmiştir:

"Zeyd b. Harice el-Ensârî -ki bu zat, Beni Haris b. Hazrec kabilesin-dendir- Osman b. Affan zamanında vefat etti. Üzerine örtü örtüldü. Sonra göğsünden bir ses duyuldu. Sesin ardı sıra da konuşmaya başladı ve şöyle dedi: "Ahmed ilk kitaptadır. Doğru söyledi, doğru söyledi Ebu Bekir es-Sıddık. O, kendi şahsını ilgilendiren hususlarda zayıf, ama Allah'ın emirleri hususunda güçlüdür. İlk kitaptadır. Doğru Söyledi, doğru söyledi Hattab oğlu Ömer. O da güçlüdür, emin kimsedir. İlk kitaptadır. Doğru söyledi, doğru söyledi Osman b. Affan. Bu, onların yolundadır. Dördü gitti, ikisi kaldı. Fitneler geldi, güçlü zayıfı yedi. Kıyamet koptu. Ordunuz hakkında da size haber gelecektir. Eriş kuyusu. Eriş kuyusu nedir?"

"Men âşe ba'de'l-mevti" (Ölümden sonra yaşayan) adlı kitabında îbn Ebu'd-Dünya, İsmail b. Ebi Halid'in şöyle dediğini rivayet etmiştir:

"Yezid b. Numan b, Beşir, Kasım b. Abdurrahman'ın zikir halkasına, babası Numan b. Beşir'in annesine gönderdiği mektubu getirdi. Mektupta şunlar yazılıydı:

Esirgeyen ve bağışlayan Allah'ın adıyla.

Numan b. Beşir'den, annesi Ümmü Abdullah binti Ebi Haşim'e, sana selam olsun. Ben, kendisinden başka tanrı bulunmayan Allah'a hamd ederim. Zeyd b. Harice hakkında sana yazmam için bana mektup göndermişsin. Onun durumu şöyle oldu: Boğazında bir sancı meydana geldi. O zaman o, Medinelilerin en sağhklısıydı, ama boğazından sancı tuttu. Sabah namazıyla ikindi namazı arasında vefat etti. Sırt üstü yatırdık. Onu, iki aba ve bir de örtüyle örttük. O esnada biri yanıma geldi. Ben de akşam namazından sonra tesbihat yapıyordum. Gelen adam şöyle dedi:

- Zeyd, öldükten sonra konuştu.

Ben de süratle oraya gittim. Ensâr'dan bir kalabalık, başında toplanmıştı. Onun şöyle dediğini anlatıyorlardı: Ortadaki olan, üç kişinin en güçlüsüdür. Allah yolunda, kınayıcmın kınamasına aldırış etmez; Güçlülerinin, zayıflarını yenmelerini insanlara emretmez. Abdullah, mü'minlerin emiridir. Doğru söyledi, doğru söyledi. Bu, ilk kitaptadır. Osmaiı, mü'minlerin emiridir. O, insanların birçok suçlarım bağışlar. İkisi gitti, dördü kaldı. Sonra insanlar anlaşmazlığa düştüler. Birbirlerini yediler, düzen ve intizam kalmadı. Hepsi meydana çıktı, sadece ikiniz kaldınız. Sonra mü'minler vazgeçtiler. Allah'ın kitabı ve kaderidir ey insanlar. Emirinize yönelin, emrini dinleyin, itaat edin. Her kim yüz çevirirse, kanla karşılaşmasın. Allah'ın emri, takdir edilmiş bir kaderdir. Allahü Ekber. İşte şu Cennet, şu da Cehennem'dir. Peygamberlerle sıddıklar, size selam olsun, diyorlar. Ey Abdullah b. Ravaha! Babam Harice ile Sa'd'ı duydun mu? "Orada sırtını çevirip yüzgeri edeni, malını toplayıp kimseye hakkını vermeden saklayanı çağıran, deriyi soyup kavuran, alevli ateş vardır." (ei-Meâric, 15-19.)

Dinleyin, dinleyin» diyordu. Birbirimize baktık, sesin, örtünün altından geldiğini anladık. Yüzündeki örtüyü açtık, şöyle dedi: "Bu, Ah-med'dir. Allah'ın Rasûlü'dür. Selam sana ey Allah'ın Rasûlü. Allah'ın rahmeti ile bereketi senin üzerine olsun. Ebu Bekir es-Sıddık emirdir.

Rasûlullah'm halifesidir. Bedenen zayıftır, ama Allah'ın emri hususunda güçlüdür. Doğru söyledi, doğru söyledi. İlk kitaptadır."

Hafız el-Beyhakî, bunun senedinin sahih olduğunu söylemiştir. «Tarih» adlı eserde Buharî dedi ki: "Zeyd b. Harice el-Hazrecî el-Ensârî, Bedir gazvesine katılmış olup Hz. Osman zamanında vefat etmiştir. Öldükten sonra konuşan kişi odur."

İbn Ebu'd-Dünya, Abdullah b. Ubeyd el-Ensarî'nin şöyle dediğini rivayet etmiştir:

"Beni Seleme kabilesinden bir adam, öldükten sonra konuştu ve

şöyle dedi:

- Muhammed, Allah Rasûlüdür. Ebu Bekir doğru sözlüdür. Osman, yumuşak huylu ve merhametlidir. Ama Hz. Ömer hakkında ne dediğini bilmiyorum."

Hafız el-Beyhakî, Abdullah b. Ubeyd el-Ensârî'nin şöyle dediğini rivayet etmiştir:

"Sıffin veya Cemel savaşında biz ölüleri toplarken, ölüler arasında bulunan Ensâr'dan Ölmüş bir adam şöyle konuşmuştu: "Muhammed, Allah'ın Rasûlüdür. Ebu Bekir, doğru sözlüdür. Ömer şehiddir. Osman merhametlidir." Böyle dedikten sonra sustu."

Hişam b. Ammar da, «el-Ba's» adlı kitapta bu hadiseyi anlatmıştır.