El-Bidaye ve'n-Nihaye · Temmuz 1, 2026

Büveyb Savaşı

Müslümanlar, bu savaşta İranlılardan öçlerini almışlardı. Fars komutanları, Müsenna ordusunun askerlerinin çoğaldığını duyunca Meh-ram komutasında bir başka orduyu da Müsenna'nın üzerine gönderdiler. Fars ordusuyla …

Müslümanlar, bu savaşta İranlılardan öçlerini almışlardı. Fars komutanları, Müsenna ordusunun askerlerinin çoğaldığını duyunca Meh-ram komutasında bir başka orduyu da Müsenna'nın üzerine gönderdiler. Fars ordusuyla Müsenna ordusu, Büveyb denilen yerde karşılaştılar. Büveyb, Kûfe'ye bir günlük mesafede bir beldedir ki, Küfe ile Büveyb arasında Fırat nehri vardır. Farslılar:

- Ya siz nehri geçip yanımıza gelin, ya da biz geçip yanınıza gelelim, dediler. Müslümanlar:

- Hayır siz nehri geçip yanımıza gelin, diye cevap verdiler. Bunun üzerine Farslılar, nehri geçip Müslümanların bulunduğu yere geldiler. Bu hadise, ramazan ayında cereyan ediyordu. Komutan Müsenna, Müslümanlara oruçlarım açmalarını emretti. Bunun üzerine bütün or-

du orucunu bozdu. Böylece güçlendiler. Müsenna askerlerini yerleştirdi. Her bayrağın bulunduğu yere gelip komutanlarıyla konuştu. Kabilelere öğüt verip cihada teşvik etti. Sabırlı ve sessiz olmalarını tavsiye etti. Askerler arasında Cerir b. Abdullah el-Becelî de kavminden bir gurupla beraber bulunuyordu »Müslüman şahsiyetlerin önde gelenleri de bu orduda yer almaktaydı. Müsenna, onlara şöyle dedi:

- Ben, üç defa tekbir getireceğim. Hazırlıklı olun, dördüncü tekbiri getireceğim zaman saldırıya geçin.

Müslüman askerler onun bu emrini dinleyip itaat ettiler.Müsenna ilk tekbiri getirince Farslıiar acele davranıp Müslümanlara saldırıya geçtiler, âdeta onları hareket edemez duruma getirdiler. Şiddetlice savaştılar. Müsenna, saflarından bazısında gedikler meydana geldiğini gördü. Onlara bir adam vasıtasıyla şu haberi gönderedi:

- Komutan size selam söylüyor ve: "Bugün Arapları utandırmayın." diyor.

. Bu haberi alan Beni İcl kabileleri, hemen saflarını doğrultmaya ve aralarındaki gedikleri kapatmaya başladılar. Müsenna bu durumu görünce beğendi ve gülümsemeye başladı.Sonra onlara tekrar şu haberi gönderdi:

-Ey Müslüman topluluğu ! Bu gibi kimselere nasıl davranıyor idiyseniz şimdide Öyle davranın, Allah'ın dinine yardım edin ki, Allah da size yardım etsin.

Müsenna ve Müslümanlar, kendilerine zafer ve nusreti nasip etmesi için Allah'a dua ediyorlardı. Savaş süresi uzaymca Müsenna,bahadır arkadaşlarından bir grup toplayıp bunları kendisini korumaları için arkasına geçirdi, kendisi de bizzat Mehran'a saldırdı. Onu bulunduğu yerden geri çekilmek mecburiyetinde bıraktı. Nihayet ordunun sağ cenahına girdi. Beni Tağlib kabilesinden Hristiyan bir köle Mehran'a saldırıp onu Öldürdü ve onun atma bindi.

Muhammed b. îshak'm ifadesine göre Mehran'a saldıran kişi, Mün-zir b. Hasan b. Dırar ed-Dabfdir. Münzir, mızrağını fırlatıp Mehran'ı vurmuş, Mehran'm başım ise Cerir b. Abdullah el-Becelî kesip koparmıştı. Onun üzerindeki eşyaları yağmalama hususunda bu ikisi anlaşmazlığa düşmüşler, neticede Cerir onun silahını, Münzir ise kemerini almıştı.

Mecusîler bozguna uğrayıp kaçmaya başlayınca, Müslümanlar onları takip edip birbirinden ayırıyorlardı.

Müsenna b. Harise, köprü başına muhafızlar göndermişti ki, oraya gelen Farslılarm köprüden geçmesine engel olsunlar ve Müslümanların geçmelerine imkan tanısınlar. O günün kalan kısmı ile gecesi boyunca Müslümanlar onları kovalamaya devam ettiler. Anlatıldığına göre o gün Mecusilerden 100 000'e yakın asker telef oldu. Kimisi öldürüldü, kimisi de suda boğuldu. Allah'a hamd ve minnet olsun.

Müslümanlar, bol miktarda ganimet ele geçirdiler. Bu ganimetlerin bir kısmı mal, bir kısmı da gıda maddesi idi. Müjdeyi ve ganimetlerin beşte birini Hz. Ömer'e gönderdiler.Bu savaşta Müslümanların önde gelen şahsiyetlerinden çok kimseler şehid edildi.Yine bu savaş dolayısıyla Farslıların boyunları eğildi. Sahabelerin Fırat ve Dicle arasındaki Fars beldelerine hücum etme imkanları doğdu. Sayılamıyacak derecede çok miktarda ganimet ele geçirildi.

Büveyb savaşından sonra anlatılması uzun sürecek bazı hadiseler daha cereyan etti, Iraktaki bu savaş, Şam'da cereyan eden Yermük savaşının karşılığı oldu. Bu savaşla ilgili olarak AVer eş-Şeni el-Abdî şöyle bir şiir söylemiştir:

"Kabilenin yurdu A'ver'e karşı hüzünleri harekete geçirdi.

Ve A'ver'e, Abdülkays'tan sonra Hassana çevirdi.

Düzenimiz ve dirliğimiz yerinde iken Nahile'de

Mehran'm ordusunu leşlere dönüştürdü.

O esnada Müsenna,süvarileri ile üzerlerine yürüdü.

Farslılardan savaşçıları öldürdü.

Mehran'ı ve beraberindeki askerleri yok etti.

Müsenna ve askerleri birer birer onları helak ettiler."