Bu sene, Irak'ta Halid b. Velid tarafindan îslâm düşmanlarına karşı bazı savaşlar verildi. Bu savaşlarla ilgili ayrıntılı açıklamalar önceki sayfalarda verilmişti. Yine bu senede Hire, Enbar ve diğer şehirler fethedildi. Halid b. Velid —meşhur görüşe göre— Irak'tan Şam'a geçti. Seyf b. Ömer'in ifadesine ve Îbn Cerir'in de benimsediği görüşe göre bu senede Yermük savaşı yapıldı. Müslümanların önde gelen şahsiyetlerinden bazıları öldürülüp şehid edildi. Bunların adlarını ve biyografilerini sıralayıp anlatmak uzun bir yer işgal edecektir. Allah tamamından razı olsun. Bu senede Ebu Bekir es-Sıddık vefat etti. Onun siretini müstakil bir dite anlattık. Hamd Allah'adır.
Bu senede Hattab oğlu Ömer cemaziyelahir ayının bitimine sekiz gün kala çarşamba günü halifelik makamına geçti. Medine kadılığını Hz. Ali'ye verdi. Şam komutanlığına Ebu Ubeyde Amir b. Cerrah el-Fihrî'yi atadı. Oradaki komutanlık görevinden Halid b. Velid el-Mahzumî'yi azletti. Yalnız, Halid'i savaş şurası meclisindeki görevinde bıraktı. Bu senede Basra şehri barış yoluyla fethedildi ki bu, Şam'a bağlı fethedilen ilk şehirdir.
Bu senede Seyf b. Ömer ile diğerlerinin görüşlerine göre Dımaşk fethedilmiştir ki, bunu önceki sayfalarda da anlatmıştık. Dımaşk komutanlığına Yezid b. Ebi Süfyan atandı. Bu,oraya atanan ilk Müslüman komutandır. Bu senede Gur'a bağlı Fihl beldesi savaşı yapıldı. Bu savaşta Sahabelerden ve diğer Müslümanlardan bir topluluk öldürülüp şehid edildi. Bu senede Cisri Ebi Ubeyd savaşı yapıldı. Bu savaşta Müslümanlardan 4000 kişi öldürüldü. Komutanları Ebu Ubeyd b. Mesud esSakafî de şehid edilmişti. O, Abdullah b. Ömer'in zevcesi Safiyye'nin babasıydı. Safiyye saliha bir kadındı. Allah ikisine de rahmet etsin. Yine Ebu Ubeyd Muhtar b. Ebi Ubeyd'in de babasıydı M, Muhtar, Sakif kabi-lesindeki en yalana kişiydi. Bazı Irak savaşlarında komutanlık yapmıştı.
îbn îshak'm kavline göre Irak'ta komutanlık yapan Müsenna b. Ha-' rise de bu senede vefat etti. Müsenna'yı Irak komutanlığına, Şam'a giderken Halid b. Velid atamıştı. Müsenna, bazı meşhur hadiselerin kahramanı olmuştu. Önceki sayfalarda anlattığımız savaşlara komutanlık yapmıştı. Özellikle Köprü (Cisr) savaşından sonraki Büveyb savaşında büyük yararlıklar göstermiştir. Farslıların 100 000 kişiye yakın ordusunun bir kısmını öldürmüş, bir kısmını da Fırat nehrinde boğmuştu. Cumhur-u ulemanın kavline göre bu savaş, hicri ondördüncü seneye kadar devam etmiştir. Yine hicri onüçüncü senede Hz. Ömer, bazılarının kavline göre insanlara haccettirmiştir. Başka bir rivayete göre bu senede Müslümanlara hac ettiren kişi, Abdurrahman b. Avf olmuştur.
Bu senede Hz. Ömer, Irak ve Şam savaşları için Arap kabilelerini savaşa çağırmış, birçok taraflardan Müslümanlar bü savaş için gelip toplanmışlar ve Hz. Ömer de onları Şam ve Irak'a göndermişti. Bu senede îbn îshak'ın kavline göre Ecnadeyn savaşı, cemaziyelevvel ayının bitimine üç gün kala cumartesi günü yapıldı. Vakidî de bu görüştedir. Ecnadeyn savaşı, Remle ile Cisreyn arasındaki bir mıntıkada yapılmıştır. Bizanslıların başındaki komutan Kaykulan, Müslümanların başındaki komutan da Amr b. As'tı. Bu savaşta Bizanslıların kuvveti, 20 000 kişi olduğu halde hezimete uğramışlar, çokları öldürülmüştü. Aynı zamanda Müslümanlardan da bir topluluk şehid edilmişti. Şehidlerden bazılarının adları şöyledir:
Hişam b. As, Fadl b. Abbas, Eban b. Said, Eban'm kardeşleri Halid ve Amr, Nuaym b. Abdullah b. Nahham, Tufeyl b. Amr, Abdullah b. Amr (bu ikisi Devs kabilesindendirler ), Dırar b. Ezver, îkrime b. Ebu Cehl, İkrime'nin amcası Seleme b. Hişam,Hebbar b. Süfyan, Sahr b. Nasr ve Haris b. Kays oğulları Temim ile Said. Allah hepsinden razı olsun.
Muhammed b. Sa'd dedi ki: Ecnadeyn savaşında Tüleyb b. Amr ile annesi Erva binti Abdülmuttalib şehid edildiler. Erva, Rasûlullah'm (s.a.v) halası idi. Bu savaşta Abdullah b. Zübeyr b. Abdülmuttalip de şehit edildi. VaMdfnin ifadesine göre şehid edildiği zaman Abdullah'ın yaşı otuzdu. Yine Vakidî dedi ki: Abdullah b. Zübeyr'in hadîs rivayeti yoktur. O, Hüneyn savaşında da sabredip sebat gösterenlerdendi."
îbn Cerir dedi ki: Ecnadeyn savaşında Osman b. Talha b. Ebi Talha ile Haris b. Evs b. Atik de şehid edildiler. Allah onlardan razı olsun.Hali-fe b. Hayyat'm ifadesine göre hicri onüçüncü senede Mercü's-sifr savaşı da yapılmıştır. Bu savaş, aynı senenin cemaziyelevvel ayının bitimine on iki gün kala cereyan etti. Müslüman askerlerin komutanı Halid b. Said b. As'tı. O, bu savaşta şehid edildi. Onu şehid eden kişi, kardeşi Amr'dır. Başka bir kavle göre ise oğludur. Doğrusunu Allah bilir.
îbn îshak dedi ki: Mercü's-sifr savaşında Bizanslıların komutanı Kalkut idi. Bu savaşta Bizanslılardan çok sayıda asker öldürüldü. Öyle ki, onlarm akan kam, değirmeni çalış tirdi. Sahih kavle göre Mercü's-sifr savaşı, hicri ondördüncü sene başında yapılmıştır M, bu ileride de anlatılacaktır.