El-Bidaye ve'n-Nihaye · Temmuz 1, 2026

Bir Grup Haricinin Muaviye'ye Baş Kaldırması

Muaviye, Kûfe'ye girip de Hasan ailesiyle birlikte oradan çıkıp Hicaz'a yöneldiğinde 500 kadar Harici: "İçinde şüphe bulunmayan bir durum başımıza geldi. Haydi, Muaviye'ye karşı cihada gidelim." deyip harekete geçtiler. …

Muaviye, Kûfe'ye girip de Hasan ailesiyle birlikte oradan çıkıp Hicaz'a yöneldiğinde 500 kadar Harici: "İçinde şüphe bulunmayan bir durum başımıza geldi. Haydi, Muaviye'ye karşı cihada gidelim." deyip harekete geçtiler. Yola çıktılar. Kûfe'ye yaklaştılar. Başlarında Ferve b. Nevfel vardı. Muaviye, bunlara karşı Şamlılardan bir süvari birliği gönderdi. Bunlar Şamlıları kovdular. Muaviye ise, kovulanlara: "Yaptığınız kötülükten vaz geçmedikçe benim yanımda size eman yok." dedi. Bunlar da Haricilere karşı çıktılar. Üzerlerine gelen bu birliğe karşı Hariciler şöyle dediler: "Yazıklar olsun size, istediğiniz nedir? Muaviye, hem bizim hem de sizin düşmanınız değil midir? Bırakın da onunla savaşalım, eğer onu vurursak, sizi ondan kurtarmış oluruz. Ama biz vuru-lursak siz bizden kurtulmuş olursunuz."

Üzerlerine gelenler: "Hayır, Allah'a yemin ederiz ki, mutlaka sizinle savaşacağız." deyince Hariciler onlara şöyle karşılık verdiler: "Allah, Nehrevanlı kardeşlerimize rahmet etsin, onlar sizden daha bilgiliydiler ey Kûfeliler!" Neticede iki taraf savaştı. Kûfeliler, Haricileri hezimete uğratıp püskürttü.

Muaviye, Kûfe'ye Abdullah b. Amr b. As'ı vali olarak tayin etmek istedi. Ancak Muğire b. Şube, ona şöyle dedi:

- Bunu Kûfe'ye tayin ediyorsun, babasını da Mısır'a tayin ediyorsun, sen de aslanın iki çenesi arasında kalacaksın. Olur mu böyle şey?

Muğire böyle diyerek Muaviye'yi bu atama kararından vaz geçirdi. Muaviye de, Muğire'yi Kûfe'ye vali olarak atadı.

Amr b. As, Muaviye ile görüştü ve ona şöyle dedi:

- Muğire'yi haraç toplama işinin başına mı getiriyorsun? Keşke bu işe başka birini tayin etseydin.

Amr'm böyle demesi üzerine Muaviye, Muğire b. Şube'yi haraç toplama işinden aldı ve namaz kıldırmakla görevlendirdi. Muğire de bu yüzden Amr'a şöyle dedi:

- Mü'minlerin emirine Abdullah b. Amr'ı tayin etmesi hususunda tavsiyede bulunan sen değil misin? - Evet benim.

- İşte böylece ödeşmiş olduk."

Bu sene, yani hicretin kırkbirinci senesinde Himran b. Ebban, Basra'da ayaklandı, orayı ele geçirdi. Yönetimin başına geçti. Muaviye de onu ve beraberindekileri öldürmek için oraya bir askeri birlik gönderdi. Ebu Bekir es-Sakafi, Muaviye'ye giderek onu affedip bağışlamasını rica etti. Muaviye de Himran b. Ebban ve beraberindeki adamları affedip salıverdi. Basra'ya Büsr b. Ertat'ı vali olarak atadı. Onu, Ziyad'm çocuklarına musallat kıldı ki onları öldürsün. Bunun sebebi de şuydu: Muaviye, o çocukların babası Ziyad'a, yanma gelmesi için bir mektup göndermiş, ancak Ziyad işi ağırdan alıp, gecikmişti. Büsr de Ziyad'a şöyle bir mektup göndermişti: "Eğer mü'minlerin emiri Muaviye'nin yanma hemen gitmezsen çocuklarını öldürürüm." Bu durumu Ebu Bekre, bir mektupla Muaviye'ye bildirdi. Muaviye de Ebu Bekre'ye şöyle dedi:

- Bu hususta bize söyleyeceğin bir söz var mıdır?

- Evet, ey mü'minlerin emiri! Sana derim ki, kendi nefsine ve reayana dikkat et. Salih amel işle, çünkü sen büyük bir görev üstlenmişsin. O görev de Allah'ın yaratıkları üzerindeki hilafet görevidir. Allah'a karşı takvalı ol, O'nun buyruklarına karşı gelmekten sakın. Çünkü senin, ilerisine geçemeyeceğin bir ecelin vardır. Arkanda da seni yakalamak isteyen Azrail vardır. Ecelin yaklaşmak üzeredir. Arkandaki Azrail de seni yakalamak üzeredir. Ecelin gelip çattığında sen bir zatın huzuruna varacaksın. O da içinde bulunduğun durumu sana soracaktır. O, bu durumları elbetteki senden daha iyi bilmektedir. Ancak seni hesaba çekip tevkif etmek için sana sorular soracaktır. Sen hiçbirşeyi Allah'ın rıza ve hoşnutluğuna tercih etme.

Muaviye, bu senenin sonunda Basra'ya Abdullah b. Amir'i vali olarak atadı. Aslında Muaviye, oraya Utbe b. Ebi Süfyan'ı atamak istemişti, ancak Abdullah b. Amir, ona şöyle demişti: "Benim Basra'da mallarım ve emanetlerim var. Eğer beni oraya vali olarak tayin etmezsen mahvolurum." Böyle demesi üzerine Muaviye, onu Basra'ya vali olarak atadı. Böylece onun isteğini yerine getirmiş oldu. Ebu Maşer dedi ki: Bu senede Utbe b. Ebi Süfyan, insanlara hac ettirdi. Vakidî'nin ifadesine göre ise bu senede insanlara hac ettiren kişi, Anbese b. Ebi Süfyan'dır, doğrusunu Allah bilir.

Hicretin Kırkbîrîncî Senesinde Vefat Eden Meşhur Şahsiyetler Rifaa B. Rafı

Bu zatın soy kütüğü şöyledir: Rifaa b. Rafi b. Malik b. Aclan. Akabe be/atında hazır bulundu. Bedir gazvesine ve müteakip gazvelere katıldı.