El-Bidaye ve'n-Nihaye · Temmuz 1, 2026

Fasıl

Mus'ab b. Zübeyr, Kûfe'de otoritesini kurduktan sonra yanma gelmesi için İbrahim b. Eşter'e haber gönderdi. Öte yandan Abdülmelik b. Mervan da yanma gelmesi için İbrahim b. Eşter'e haber göndermişti.. İbrahim bu durumda …

Mus'ab b. Zübeyr, Kûfe'de otoritesini kurduktan sonra yanma gelmesi için İbrahim b. Eşter'e haber gönderdi. Öte yandan Abdülmelik b. Mervan da yanma gelmesi için İbrahim b. Eşter'e haber göndermişti.. İbrahim bu durumda ne yapacağım şaşırdı. Hangisinin yanma gideceği hususunda arkadaşlarıyla istişare yaptı. Sonra hep birlikte memleketleri olan Kûfe'ye Mus'ab b. Zübeyr'in yanma gitmek hususunda görüş birliği yaptılar. Bunun üzerine İbrahim b. Ester, Mus'ab b. Zübeyr'in yanma geldi. Mus'ab, ona ikramda bulundu ve çok saygı gösterdi. Mus'ab, Mühelleb b. Ebi Sufra'yı Musul, Cezire, Azerbaycan ve Ermeni-ye'ye gönderdi. Kendisi de şehirden ayrılırken Basra'da Ubeydullah b. Abdullah b. Mamer'i bıraktı, gidip Kûfe'de ikamet etti. Bu sene sona ermeden kardeşi Abdullah b. Zübeyr, onu Basra valiliğinden azletti. Basra'ya oğlu Hamza b. Abdullah b. Zübeyr'i vali olarak tayin etti. Hamza şecaatli, cömert ve halk arasına karışan bir kimse idi. Bazen o kadar ikramda bulunur ve bol miktarda armağan verirdi ki, yanında hiç mal bırakmazdı. Bazen de hiçbir şey vermez ve emsali görülmemiş cimrilik yapardı. Hafifliği, aceleciliği ve uçarılığı görüldü. Bu durumunu Ahnef b. Kays, Abdullah b. Zübeyr'e bildirdi. Abdullah'ta onu valilikten azletti! Basra'ya Kûfe'yi de ekleyerek tekrar kardeşi Mus'ab'ı vali olarak atadı. Görevden azledilen Hamza b. Abdullah b. Zübeyr, beytü'l-inaldan çok miktarda para alarak Basra'dan çıkıp gitti.

Malik b. Mesma, onun yolunu keserek: "Vergilerimizi yanma alıp gitmene müsaade etmeyiz." deyince Ubeydullah b. Mamer, bu mallara ve paralara kefil oldu. O zaman Malik b. Mesma, Hamza'nın gitmesine müsaade etti. Hamza, Basra'dan ayrılınca Mekke'deki babasının yanına gitmedi. Aksine Medine'ye gitti. Basra'dan getirdiği malları bazı adamlara emanet olarak bıraktı. Hepsi, emaneti inkar ettiler. Sadece ehl-i kitaptan bir adam inkar etmedi ve emaneti kendisine iade etti. Hamza'nın bu yaptığını Abdullah b. Zübeyr duyunca: "Allah onu kahretsin. Ben, onunla Mervan oğullarına karşı övünmek ve iftihar etmek istedim, ancak o, buna imkan vermedi, geri tepti." dedi.

Ebu Mihnef in anlattığına göre Hamza b. Abdullah b. Zübeyr, Basra'da tam bir yıl valilik yaptı, doğrusunu Allah bilir.

İbn Cerir dedi ki: Bu senede insanlara Abdullah b. Zübeyr haccettirdi. Kûfe'deki valisi, kardeşi Mus'ab'tı. Basra valisi ise oğlu Hamza idi. Başka bir rivayete göre ise Basra valiliğini de tekrar kardeşi Mus'ab'ın uhdesine vermişti. Horasan ve bağlı mmtıkalardaki valisi ise Abdullah b. Hazm es-Sülemî idi. Doğrusunu noksanlıklardan münezzeh olan yüce Allah daha iyi bilir.

Bu senede vefat eden önde gelen şahsiyetler arasında Velid b. Ukbe b. Ebi Muayt ile Ebu Cehm de vardı. Ebu Cehm, sahih hadiste sözü edilen înbicaniye'nin sahibidir. Yine bu senede çok sayıda adam öldürüldü. Bunların adlarını burada zikretmek geniş yer tutacaktır. Bunun için adlarını zikretmekten vazgeçtik.