El-Bidaye ve'n-Nihaye · Temmuz 1, 2026

Hicretin Ellidördüncü Senesi

Bu senede Muhammed b. Malik, kışı Rum diyarında geçirdi. Maan b. Yezid es-Sülemî de yazın gazaya gitti. Bu sene Muaviye, Said b. As'ı Medine valiliğinden aldı, yerine Mervan b. Hakem'i tayin etti. Mervan'a da Said b. …

Bu senede Muhammed b. Malik, kışı Rum diyarında geçirdi. Maan b. Yezid es-Sülemî de yazın gazaya gitti.

Bu sene Muaviye, Said b. As'ı Medine valiliğinden aldı, yerine Mervan b. Hakem'i tayin etti. Mervan'a da Said b. As'ın Medine'deki evini yıkmasını ve Hicaz'daki mallarını tasfiye etmesini bildiren bir mektup gönderdi. Bu mektubu alan Mervan, yıkmak üzere Said'in evine gitti. Said, ona şöyle dedi:

- Evimi yıkmamalısm.

- Mü'minlerin emiri, yıkmam için bana mektup gönderdi. Eğer sen vali iken evimi yıkman için sana mektup göndermiş olsaydı, sen de evimi yıkardın. Bunun üzerine Said, kalkıp Medine valiliği zamanında Muaviye tarafından kendisine Mervan'm evini yıkıp mallarını tasfiye etmesini istediğine dair göndermiş olduğu mektubu çıkarıp gösterdi. Ancak kendisinin Muaviye'ye karşı çıkarak Mervan'ı savunduğunu ve Muaviye'yi bu fikrinden v az geçirdiğini söyledi. Mervan, Said'in elindeki mektubu görünce evini yıkmaktan vazgeçti ve Muaviye'ye karşı onu savundu, Muaviye bu fikrinden vazgeçti. Said'in evinde kalmasına ve mallarım elinde tutmasına razı oldu. Bu senede Muaviye, Basra valisi Semüre b. Cündüb'ü görevinden aldı. Onu, Basra'ya Ziyad tayin etmiş, Muaviye de onun Basra valiliğini onaylamış, böylece Basra'da altı ay daha valilik yapmıştı. Basra valiliğinden azledilen Semüre'nin yerine Abdullah b. Amr b. Gaylan atanmıştı.

İbn Cerir ile başkalarının Semüre'den rivayet ettiklerine göre Muaviye, kendisini valilikten azlettiği zaman Semüre şöyle demiştir: "Allah, Muaviye'ye lanet etsin. Eğer Muaviye'ye itaat ettiğim kadar Allah'a itaat etmiş olsaydım, Allah beni ebediyyen azaplandırmazdı." Ancak onun böyle dediğine dair rivayet sahih değildir.

Muaviye, Abdullah b. Halid b. Üseyd'i, Küfe valiliğinde bıraktı. Abdullah'ı Kûfe'ye vali olarak tayin eden kişi, Ziyad idi. Muaviye de onun bu tayinini onaylamış, böylece Abdullah, Küfe valiliğinde kalmıştı.

Bu sene, Ubeydullah b. Ziyad, Muaviye'nin yanına gelmiş, Muaviye ona ikramda bulunmuş ve babası Ziyad tarafından beldelere tayin edilen valilerin durumunu sormuş, o da durumlarım anlatmıştı. Sonra Muaviye, Ubeydullah b. Ziyad'ı yirmibeş yaşında iken Horasan valiliğine atadı. O da oraların arazisini ele geçirmek üzere gitti. Nehri aşıp Buhara dağlarına kadar uzandı. Ramis ve Beykend'in yarısını fethetti. Ra-mis ile Beykent, Buhara'nın kazaları idiler. Orada Türklerle karşılaştı. Onlarla şiddetli bir şekilde savaştı. Onları feci şekilde bozguna uğrattı. Öyle ki Müslümanlar, oranın hükümdarının karısını, iki ayakkabısını giyemeden kaçmak zorunda bıraktılar. Kadın, tek ayakkabısını giydi, diğerini bırakıp kaçtı. Müslümanlar onu yakaladılar, üzerindeki mücevherleri alıp ganimet edindiler. Bu mücevherleri 200.000 dirhem değerinde idi. Ayrıca çok miktarda ganimet de elde ettiler. Ubeydullah, iki sene Horasan'da kaldı. Bu senede, yani hicretin elli dördüncü senesinde Medine valisi Mervan b. Hakem, insanlara haccettirdi. Kûfe'de vali olarak Abdullah b. Halid b. Üseyd bulunuyordu. Başka bir rivayete göre ise Küfe valisi, Dahhak b. Kays idi. Basra'da vah" olarak Abdullah b. Gaylan bulunuyordu.