El-Bidaye ve'n-Nihaye · Temmuz 1, 2026

Hicretin Ellîncı Senesi

Bir görüşe göre bu sene Ebu Musa el-Eş'arî vefat etmiştir. Sahih kavle göre ise Ebu Musa, hicretin elliikinci senesinde vefat etmiştir, Nitekim bu konu ileride de anlatılacaktır. Bu senede Muaviye, insanlara haccettirdi, …

Bir görüşe göre bu sene Ebu Musa el-Eş'arî vefat etmiştir. Sahih kavle göre ise Ebu Musa, hicretin elliikinci senesinde vefat etmiştir, Nitekim bu konu ileride de anlatılacaktır. Bu senede Muaviye, insanlara haccettirdi, bir kavle göre ise Muaviye'nin oğlu Yezid haccettirdi.

Bu sene Medine valisi Said b. As idi. Küfe, Basra, Meşrik, Sicistan, Fars, Sind ve Hind illerinin valisi Ziyad idi. Bu senede Beni Nehşel kabilesi, şair Ferazdak'ı Ziyad'a şikayet ettiler, Ferazdak, da Ziyad'dan kaçıp Medine'ye gitti. Ferazdak, bir kasidesinde Ziyad'ı aşın derecede hicvetmiş. Bu sebeple Ziyad'dan kaçıp Medine'ye gitmişti. Oranın valisi Said b. As'a sığınmış, bu konuda şiirler söylemişti. Ziyad'm vefatına kadar Mekke ile Medine arasında dolaşmış, Ziyad vefat edince tekrar beldesine dönmüştü.

Vakidî'nin rivayetine göre Muaviye, Hz. Peygamber minberini Medine'den Şam'a götürmek istemiş ve Peygamber Efendimiz'in hutbe irad ederken elinde tuttuğu değneği almak istemiş, nihayet Ebu Hürey-re ile Cabir b. Abdullah ona şöyle demişlerdi: "Ey mü'minlerin emiri, böyle yapma. Allah'tan kork. Rasûlullah'm yerleştirdiği bir minberi buradan alıp götürmen uygun olmaz. Onun hutbe irad ederken elinde tuttuğu değneği Medine dışına çıkarman doğru değildir." Muaviye de onların bu uyarısı üzerine bu niyetinden vazgeçti. Ancak minbere altı basamak ekledi ve bu hususta gerekçesini de insanlara açıkladı.

Vakidî'nin rivayetine göre halifeliğe geçen Abdülmelik b. Mervan da kendi döneminde yine aynı şeyleri yapmak istemiş, ancak kendisine "Muaviye de böyle yapmak istemişti, ancak bundan vazgeçmişti." denildiğinde o aldırış etmemiş, minberi yerinden sökmeye çalışırken güneş tutulmuş, bu yüzden o da bu niyetinden vazgeçmişti.

Abdülmelik'in oğlu Velid de hacca geldiğinde yine aynı şeyleri yapmak isteyince ona şöyle denilmişti: "Muaviye ile baban da böyle yapmak istemişler, ancak sonra bu niyetlerinden vazgeçmişlerdi." Said b. Mü-seyyeb, bu hususta Ömer b. Abdülaziz ile konuşmuş ve Velid'in bu niyetinden vazgeçmesini kendisine öğütlemesini istemiş, yapılan nasihat-lar neticesinde Velid de bu kararından vazgeçmişti. Sonra Süleyman hac ettiği zaman Ömer b. Abdülaziz, Velid'in minberi ve Rasûlullah'm değneğini alıp Şam'a götürmek istediğini ona haber vermiş; Said b. Müseyyeb'in onu bu işten men ettiğini anlatmış, bunun üzerine Süleyman şöyle demişti:

"Abdülmelik'in ve Velid'in böyle yapmış olduklarının bana anlatılmasından rahatsız oluyorum. Bizim böyle yapmamız gerekmez. Dünyayı ele geçirdik. İşte dünya elimizdedir. Biz, İslâm'ın bayraklarından bir bayrağı ele geçirmek istiyoruz ki, insanlar gelip onu ziyaret etsinler ve o bayrağı bizden sonrakilere aktaralım. Aslında Velid ile Abdülmelik'in böyle yapmaları uygun değildi. Allah onlara rahmet etsin."

Bu senede yani hicretin ellinci senesinde Muaviye, Muaviye b. Ha-dic'i Mısır valiliğinden azletti, oraya Kuzey Afrika valisi Mesleme b. Muhalled'i tayin etti.

Bu senede Ukbe b. Nafî el-Fihrî, Muaviye'nin emri üzerine Tunus ülkesini fethetti. Kayravan'a kadar uzandı. Kayravan'da yırtıcı hayvanların, yılanların, ejderhaların yaşadığı sık ağaçlı bir orman vardı. Ukbe, Allah'a dua etti, orada yırtıcı hayvanlar kalmadı. Öyle ki, o hayvanlar yavrularını alarak o ormandan göçüp gittiler. Yılanlar da deliklerinden kaçıp gittiler. Berberilerden çoğu Müslüman oldu. İşte orada Kayravan şehri kuruldu.

Bu senede Büsr b. Ertat ile Süfyan b. Avf, Rum illerine gazaya gittiler. Yine bu senede Fudale b. Ubeyd denize açılıp gaza yaptı.

Bu senede Midlac b. Amr es-Sülemî adındaki büyük sahabe vefat etti. Bu zat, Rasûlullah'la birlikte bütün gazalara katılmıştı. Sahabeler arasında bunun adının anıldığını görmüş değilim.