El-Bidaye ve'n-Nihaye · Temmuz 1, 2026

Alî B. Abdullah B. Abbas

Ali b. Abdullah b. Abbas b. Abdülmuttalib el-Kuraşi el-Haşimî. Künyesi, Ebu'l-Hasen'dir. Ebu Muhammed olduğu da söylenir. Annesi, Zür'a binti Musarrah b. Ma'dikerb el-Kindî'dir. Musarrah, İmam Ahmed b. Hanbel'in rivayet …

Ali b. Abdullah b. Abbas b. Abdülmuttalib el-Kuraşi el-Haşimî. Künyesi, Ebu'l-Hasen'dir. Ebu Muhammed olduğu da söylenir. Annesi, Zür'a binti Musarrah b. Ma'dikerb el-Kindî'dir. Musarrah, İmam Ahmed b. Hanbel'in rivayet ettiği hadiste adları geçen dört Acem hükümdarından biridir. O dört hükümdar şunlardır: Musarrah, Hamel, Mahules ve Abdia. Bunların kız kardeşleri Amerrede idi.

Ali b. Abdullah b. Abbas, Hz. Ali'nin şehid edildiği günde doğmuştu. O günde doğduğu için babası ona Ali adını vermiş ve onu Hz. Ali'nin künyesi olan Ebu'l-Hasen künyesi ile künyelendirmişti. Başka bir rivayette anlatıldığına göre Ali b. Abdullah b. Abbas, Hz. Ali'nin sağlığında doğmuş ve Hz. Ali tarafından adı konulmuş ve kendi künyesi ile künyelendirilmiştir. Hz. Ali ona, Ebu'l-Emlak lakabını takmıştı.

Ali b. Abdullah b. Abbas, Abdülmelik b. Mervan'ın ziyaretine geldiğinde Abdülmelik onu tahtında, kendi yanına oturtmuş, adını ve künyesini sormuş, o da adını ve künyesini söyleyince Abdülmelik, ona şöyle bir soru sormuştu:

- Senin çocuğun var mıdır?

- Evet, benim Muhammed adında bir oğlum vardır.

- Sen. Ebu Muhammed'sin.

Böyle dedikten sonra Abdülmelik, ona bol armağanlar vermiş ve ihsanda bulunmuştu.

Ali b. Abdullah b. Abbas, çokça ibadet eden zahid, âlim, ilmi ile amel eden, güzel suretli, heyeti hoş, adaletli ve sika (mutemed) bir kimse idi. Her gün ve gecede bin rekat namaz kılardı.

Amr b. Ali b. Fellas dedi ki: «Ali b. Abdullah b. Abbas, insanların hayırlılarından ve seçkinlerindendi. Hicretin 118. senesinde seksen yaşma yaklaşmışken Belka'ya bağlı Cehme kasabasında vefat etti.»

İbn Hallikan'ın anlattığına göre Ali b. Abdullah b. Abbas, Lübabe binti Abdullah b. Cafer'le evlenmiştir. Lübabe, daha önce Abdülmelik b. Mervan ile evliydi. Abdülmelik, onu boşanııştı. Boşama sebebi de şuydu: Abdülmelik, bir elmayı ısırmış, sonra Lübabe'ye atmış, Lübabe de bıçağı alarak Abdülmelik'in dişlediği yeri kesip atmıştı. Abdülmelik ona, niçin böyle yaptığını sorunca Lübabe: «Üzerindeki pisliği atıyorum.» diye cevap vermişti. Abdülmelik, gerçekten ağzı çok kokan bir kimseydi. Lübabe'nin böyle bir cevap vermesi üzerine Abdülmelik onu boşamıştı. Ali b. Abdullah b. Abbas, Lübabe ile evlenince, Velid b. Abdülmelik, bu nedenle ona düşman oldu ve onu kırbaçlattı. «Onu kırbaçlatmakla doğacak ve halife olacak çocuklarını alçaltmak istedim.» demişti. Halifeliğin kendi ailesine nasib olacağını söylediği ve bu sözü halk arasında yayıldığı için Velid, ikinci kez onu kırbaçlat-mıştı, ama gerçekten de halifelik onun ailesine nasib olmuştu.

Müberred'in anlattığına göre Ali b. Abdullah b. Abbas, küçük yaştaki oğulları Seffah ve Mansur'la birlikte Hişam b. Abdülmelik'in yanına gitmiş, Hişam ona ikramda bulunmuş, onu yakınında oturtmuş ve ona 130.000 dirhem bağışta bulunmuştu.

Ali b. Abdullah b. Abbas, oğullarına hayır ve iyiliği tavsiye eder ve: «Oğullarım halife olacaklar.» derdi.

Hişam, onun gamsızlığını hayretle karşılar ve bunu onun ahmaklığına yorardı. Gerçekten de halifelik onun oğullarına nasib oldu.

Dediler ki: Ali b. Abbas, son derece güzel ve endamlı idi. İnsanlar arasında yürürken, sanki bir hayvan üzerine binmiş gibi boyu uzundu. Ali, babası Abdullah'ın omuzlarına kadar uzundu. Abdullah da babası Abbas'm omuzlarına kadar uzundu. Abbas ise babası Abdül-mutalib'in omuzlarına kadar uzundu. Hicretin 118. senesinden birkaç sene Önce insanlar onun oğlu Muhanımed'in halifeliğine bey'atta bulundular. O zamanlar Ali'nin kendisi de hayattaydı. Kendisi hayatta iken durumu kuvvetlenmemiş ti. Vefat etmesinden sonra oğlu Abdullah Ebu'l-Abbas esSeffah halife oldu. Otuziki yaşında ortaya çıkmıştı. Nitekim bu husus ileride de anlatılacaktır.

Hicretin 118. senesinde vefat eden meşhur şahsiyetler arasında Amr b. Şuayb, Ubade b. Nüseyy, Ebu Sahre Cami b. Şeddad ve Ebu Ayyaş el-Meafirî de bulunmaktadır.