El-Bidaye ve'n-Nihaye · Temmuz 1, 2026

Atâb. Ebirebah

Beni Fihr kabilesindendir. Onların azatlısıdır. Künyesi, Ebu Muhammed el-Mekkî'dir. Güvenilir ve kadri yüce tabiilerden biridir. Anlatıldığına göre 200 kadar sahabe ile görüşmüştür. İbn Sa'd dedi ki: «Bazı âlimlerin Atâ …

Beni Fihr kabilesindendir. Onların azatlısıdır. Künyesi, Ebu Muhammed el-Mekkî'dir. Güvenilir ve kadri yüce tabiilerden biridir. Anlatıldığına göre 200 kadar sahabe ile görüşmüştür.

İbn Sa'd dedi ki: «Bazı âlimlerin Atâ hakkında şöyle dediklerim işittim: Atâ; siyah tenli, tek gözlü, felçli, topal ve burun ucu aşağıya uzanmış bir adamdı. Daha sonra diğer gözünü de kaybetti. Sika ravi-lerden olup fakihti. Bilgili ve çok hadis rivayet eden bir kimseydi.»

Ebu Cafer el-Bakır ile birkaç kişi şöyle demişlerdir: «Zamanında Atâ'dan daha iyi menasiki bilen başka bir kimse yoktu.»

Bazıları da bu söze şu eklemeyi yapmışlardır: «Atâ, yüz hac yaptı ve yüz sene yaşadı. Ömrünün son zamanlarında fazlaca yaşlı olduğundan ve zayıf düştüğünden ötürü ramazanda oruç tutamıyor ve bu nedenle fidye ödüyordu. Fidye ödemesine de şu ayet-i kerimeyi delil gösteriyordu:

«Oruca dayanamayanlar, bir düşkünü doyuracak kadar fidye verir.» (el-Bakara, 184.)

Emeviler zamanında Mina günlerinde münadi şöyle seslenirdi: «Hac konusunda Atâ b. Ebi Rebah'tan başkası fetva vermesin.»

Ebu Cafer el-Bakır: «Kendisiyle karşılaştığım kimseler arasında Atâ'dan daha fakih birini görmedim.» demiştir.

Evzaî: «Atâ öldüğü günde o, insanlar nezdinde yeryüzü ahalisinin en çok hoşuna giden bir kimse idi.» demiştir.

İbn Cüreyc: «Atâ'nın yatağı mescitte yirmi sene süreyle kaldı. O, mescitte insanların en güzel namaz kılanı idi» demiştir.

Katade: «Said b. Müseyyeb, Hasan-ı Basrî, İbrahim en-Nehaî ve Atâ... İşte bunlar, şehirlerin imamlarındandırlar.» demiştir.

Atâ dedi ki: «Adamın biri bana bir hadisi nakleder, ben onu hiç duymamışım gibi dinlerim. Oysa o adam doğmadan önce ben o hadis duymuşumdur, ama sanki o anda ilk olarak duyuyormuşum gibi bir izlenim veriyorum ona.»

Başka bir rivayette anlatıldığına göre Atâ şöyle demiştir: «Ben hadisi ondan dinliyorum ama sanki onu daha önce duymamışım gibi bir izlenim veriyorum.»

Cumhura göre Atâ, hicretin 114. senesinde vefat etmiştir Allah ona rahmet etsin. Doğrusunu Allah bilir.