El-Bidaye ve'n-Nihaye · Temmuz 1, 2026

Emevi Camiinde Kıraat-I Seb'a İle Kur'ân Okunmaya Başlanması

Ebu Bekir b. Ebu Davud, Hassan b. Atiyye'nin şöyle dediğini rivayet etmiştir: «Kur'ân dersleri, Hişam b. İsmail el-Mahzumî tarafından Emevi camiinde verilmeye başlandı. Ancak Abdülmelik, onu bu işi yapmaktan alıkoydu. …

Ebu Bekir b. Ebu Davud, Hassan b. Atiyye'nin şöyle dediğini rivayet etmiştir:

«Kur'ân dersleri, Hişam b. İsmail el-Mahzumî tarafından Emevi camiinde verilmeye başlandı. Ancak Abdülmelik, onu bu işi yapmaktan alıkoydu. Bir gün sabah namazından sonra Emevi camiinde oturmakta iken bir Kur'ân sesi işitti: "Bu nedir?" diye sorunca kendisine, Abdülmelik'in, Hadra köşkünde Kur'ân okumakta olduğunu söylediler. Hişam b. İsmail de okumaya başladı. Sonra Abdülmelik, Hişam'-ın kıraatma göre okudu. Kölelerinden biri de onun kıraatma göre okumaya başladı. Daha sonra mescitteki cemaat, bu okuyuşu beğendiler ve buna göre okumaya başladılar.»

Dımışk hatibi Hişam b. Ammar, Halid b. Dıhkan'ın şöyle dediğini rivayet etmiştir:

«Şam camiinde ilk olarak kıraati ihdas eden kişi, Hişam b. İsmail b. Muğire el-Mahzumî'dir. Filistin'de de kıraati ilk ihdas eden kişi, Velid b. Abdurrahman el-Cüreşî'dir.»

Ben derim ki: Hişam b. İsmail, Medine-i Nebeviyye valisi idi. Velid b. Abdülmelik'e bey'ata yanaşmayan Said b. Müseyyeb'i döven de odur. Sonra Velid, onu Medine valiliğinden azledip yerine Ömer b. Abdülaziz'i tayin etmişti.

Aralarında Hişam b. İsmail, azatlısı Rafi ve İsmail b. Abdullah b. Ebi'l-Muhacir'in de bulunduğu tabiinden selefi salihinin önde gelen şahsiyetleri, Şam'da bu kıraat-ı seb'a meclisine katılmış ve dinlemişlerdir. İsmail b. Abdullah, Abdülmelik b. Mervan'ın çocuklarına yazı öğretmişti. Hişam b. Abdülmelik ve oğulları Abdurrahman ile Mer-van tarafından Ifrikiyye valiliğine atanmıştı.

Kıraat-ı seb'a meclisine kadılardan Ebu İdris el-Holanî, Nümeyr b. Evs el-Eş'arî, Yezid b. Übey elHemedanî, Salim b. Abdullah el-Haribî, Muhammed b. Abdullah b. Lebid el-Esedî; fikıhçı, muhaddis, Kur'ân hafızlarından da Ebu Abdurrahman Kasım b. Abdirrahman (Muaviye'nin azatlısı), Mekhul, Süleyman b. Musa el-Eşdak, Abdullah b. Âlâ b. Zebr, Ebu İdris el-Asğar, Abdurrahman b. İrak, Abdurrahman b. Amir el-Yahsubî (Abdullah b. Amir'in kardeşidir.), Yahya b. Haris ed-Dimarî, Abdülmelik b. Numan el-Mirrî, Enes b. Enes el-Özrî, Süleyman b. Büzeyr el-Karî, Süleyman b. Davud el-Huşemî, İran b. Hakim el-Kureşî, Muhammed b. Halid b. Ebi Zibyan el-Ezdî, Yezid b. Ubeyde b. Übey el-Muhacir, Abbas b. Dinar ve diğerleri de katılmışlardı. îbn Asakir böyle nakletmiştir.

Abdullah b. Alâ'dan şöyle rivayet edilmiştir: «Dahhak b. Abdurrahman, Emevi camiinde kıraat dersi verildiğini inkar etmişti. Ben bizzat kendisinin: "Ben, peygamberin ashabına ulaştığım halde böyle bir şeyi ne gördüm ne de işittim." dediğini duydum.»

İbn Asakir'in ifadesine göre Dahhak b. Abdurrahman, Ömer b. Abdülaziz'in hilafeti döneminde hicri seksenaltmcı sene sonlarında Şam'da valilik yapmıştır.