El-Bidaye ve'n-Nihaye · Temmuz 1, 2026

Hicretin Doksanikinci Senesi

Bu senede Mesleme ile kardeşi oğlu Ömer b. Velid, Rum illerine za yaptılar. Çok sayıda kaleler fethedip bol miktarda ganimet ele geçirdiler. Rumlar kaçarak ülkelerinin iç taraflarına gittiler. Musa b. Nusayr'ın azatlı …

Bu senede Mesleme ile kardeşi oğlu Ömer b. Velid, Rum illerine za yaptılar. Çok sayıda kaleler fethedip bol

miktarda ganimet ele geçirdiler. Rumlar kaçarak ülkelerinin iç taraflarına gittiler.

Musa b. Nusayr'ın azatlı kölesi Tarık b. Ziyad, 12.000 kişilik bir askeri birlikle Endülüs ülkesine gaza yaptı. Endülüs hükümdarı Azri-kon başında tacı ve saltanat tahtı yanında olmak üzere büyük bir ordu ile onu karşıladı. Tarık, onunla savaşarak bozguna uğrattı. Ordu-gahmdaki eşyaları ganimet edindi. Ganimetler arasında Azrikon'un hükümdarlık tahtı da vardı. Böylece Tarık b. Ziyad, Endülüs ülkesine tümüyle hakim oldu.

Zehebî dedi ki: Tarık b. Ziyad, Tanca valisi idi. Tanca, Mağrib ülkesinin uç noktasıdır. Tarık, Musa b. Nusayr'ın tayin ettiği bir vali idi. Musa, onun efendisi idi. Yeşilada valisi, Tarık'a mektup yazarak kendi düşmanına karşı ondan yardım istedi. Bunun üzerine Tarık da Septe geçidinden Endülüs'e girdi. Fırsatı değerlendirdi. Çünkü o esnada Franklar, kendi aralarında savaşmaktaydılar. Bu fırsattan yararlanan Tarık, Endülüs ülkesinin derinliklerine girerek Kurtu-ba'yı fethetti. Kurtuba hükümdarı Azrikon'u öldürdü. Fetih müjdesini bir mektupla Musa b. Nusayr'a gönderdi.

Musa, tek başına bu fethi yapmış olmasından ötürü Tarık'ı kıskandı. Halife Velid'e bir mektup yazarak fetih müjdesini verdi ve fethi kendisinin gerçekleştirmiş olduğunu ifade etti. Ayrıca Tarık'a da bir mektup yazarak kendisinden emir almaksızın Endülüs'e girdiğinden ötürü onu azarladı ve tehdit etti. Kendisi oraya varıncaya kadar yerinden ayrılmamasını ve ileriye geçmesini emretti. Sonra askerlerini yanma alarak Habib b. Ebi Ubeyde el-Fihrî ile birlikte hızla Endülüs'e girdi. Senelerce orada kaldı. Birçok şehirleri ele geçirip mal toplayarak fütuhatı genişletti. Adamları öîdürüp kadınları ve çocukları esir aldı. Mücevher, yakut, altun, gümüş paralar, altın ve gümüş kaplar, ev eşyaları, atlar, katırlar ve diğer malları ganimet edindi. Çok sayıda büyük şehirleri ve mıntıkaları fethetti.

Mesleme ile kardeşi oğlu Ömer b. Velid'in fethettikleri yerler arasında Rumeli'deki Sabosna ve Bolga kaleleri vardı. İstanbul boğazına kadar yerleri fethetmişler di.

Bu senede Kuteybe b. Müslim; Soman, Keş ve Nesef i de fethetti, j^aryablılar, şehri ona teslim etmeyip direndiler. O da şehri yaktı. Kardeşi Abdurrahman'ı Suğd eyaletine, Tarhun Han'a gönderdi. Abdurrahman onunla barış yaptı. Tarhun Han da ona çok miktarda mal ve para verdi. Abdurrahman, Buhara'da bulunan kardeşi Kuteybe'nin yanma geldi. Sonra Merv'e döndü. Tarhun Han, Abdurrahman'la barış yaptıktan sonra Suğd halkı toplanıp Tarhun Han'a: «Alçalmış olarak geri geldin. Cizye verdin. Sen yaşlı bir adamsın. Artık sana ihtiyacımız yok.» dediler. Sonra onu azledip yerine kardeşi Görek Han'ı kral tayin ettiler. Sonra onlar ayaklanıp barış antlaşmasını bozdular ve ileride de anlatacağımız akıbete maruz kaldılar.

Kuteybe, Sicistan üzerine giderek büyük Türk hakanı Rutbü'i bozguna uğratmak istedi. Rutbil'in mıntıkasında bulunan ilk şehire vardığında elçileri onu karşıladılar. Bol miktarda para vermek şartıyla ondan barış talebinde bulundular. Ayrıca ona bol miktarda at, köle ve hükümdar kızlarından olan kadınları, yani prensesleride vermeyi taahhüt ettiler. Bunun üzerine Kuteybe, Rutbil ile barış yaptı.

Bu sene Medine valisi Ömer b. Abdülaziz, insanlara haccettirdi.

Bu Senede Vefat Eden Meşhur Şahsiyetler