Kümeyi b. Ziyad b. Nüheyk b. Haysem en-Nehai el-Kûiî. Hz. Ömer'den, Hz. Osman'dan, Hz. Ali'den, İbn Mesud ve Ebu Hürey-re'den hadis rivayet etti. Hz. AH ile birlikte Sıffin savaşma katıldı. Öldürücü, cesur, kahraman, zühd ve ibadet sahibi bir kimseydi. Haccac, onu bu senede Öldürdü. 100 yıl yaşadı. Haccac, onu önünde tutup öldürdü. Haccac'm ondan intikam almasının sebebi şuydu: Kümeyi, kendisini tokatlamış olduğundan ötürü Hz. Osman'dan kısas talebinde bulunmuş, ancak Hz. Osman, ona bu imkanı tanıyınca Kümeyi onu affetmişti. Bu sebepten dolayıdır ki Haccac, Kümeyl'e şöyle demişti: «Senin gibi biri mü'minlerin emirinden nasıl olur da kısas talebinde bulunur?» Böyle dedikten sonra emir vermiş ve boynunu vur-
durmuştu.
Dediler ki: O esnada Haccac, Hz. Ali'nin aleyhinde konuşmuş ama Kümeyi, Hz. Ali'ye salat getirmiş ve rahmet dilemişti. Haccac da ona şöyle demişti: «Allah'a yemin ederim ki, senin Ali'ye olan sevginden daha çok ona öfke duyan birini senin üzerine göndereceğim.» Böyle dedikten sonra Haccac, ona Humuslulardan İbn Edhem'i gönderdi. Ebu Cehm b. Kinane'yi de gönderdiği söylenir. Haccac'm gönderdiği adam, Kümeyl'in boynunu vurdu.
Tabiilerden birçok cemaatlar Kümeyl'den rivayetlerde bulunmuşlardır. Onun, Hz. Ali'den rivayet ettiği meşhur eserin baş tarafı şöyledir:
«Kalbler kaptırlar, bu kapların en hayırlısı, bilinçli olanlarıdır.»
Bu eseri, sika hafızlardan bir topluluk rivayet etmiştir. Bunda öğütler ve güzel sözler vardır. Sahibinden Allah razı olsun.