Ebu Bekir b. Ebi Amr el-Ensârî. Enes b. Malik en-Nadrî'nin azat-hsıdır. Babası Aynüttemr gazvesinde Halid b. Velid tarafından ele geçirilen esirlerdendir. Enes, onu satın aldı. Sonra onu belli bir bedel ödemesi şartıyla azad etti. Babasının hayırlı bir çok evladı doğdu. Bunların adlarını şöylece sıralamak mümkündür: Muhammed b. Si-
rin, Enes b. Şirin, Mabed, Yahya, Hafsa, Kerime. Hepsi de güvenilir ve kadri yüce tabiilerdir. Allah onlara rahmet etsin.
Buharı dedi ki: «Muhammed b. Şirin, Hz. Osman'ın halifeliğinin bitimine iki sene kala doğdu.»
Hişam b. Hassan: «Muhammed b. Şirin, gördüğüm en doğru sözlü insandı.» demiştir.
İbn Sirin'in yanında, bir adam kötü vasıflarıyla anlatılacak olursa o da, o adamın hakkında bildiği güzel sıfatları anlatırdı. Halef b. Hişam dedi ki: «Muhammed b. Sirin'e hidayet, ağırbaşlılık, huşu ve takva verilmiştir. İnsanlar onu gördüklerinde Allah'ı hatırlarlardı.»
Enes b. Malik vefat edeceği zaman, kendisini Muhammed b. Sirin'in yıkamasını vasiyet etti. Ancak vefat ettiğinde Muhammed hapisteydi. Gelip Enes'i yıkamasını söylediklerinde, "Ben mahpusum." dedi. "Senin hapisten çıkarılarak cenazeyi yıkaman için emirden izin istedik." dediklerinde Muhammed: "Beni emir hapsetmedi. Hak sahibi hapsetti." dedi. Bunun üzerine hak sahibi, onun hapisten çıkarılıp cenazeyi yıkaması için izin verdi. Çıkıp Enes'i yıkadı.
Yunus dedi ki: Muhammed b. Şirin, iki seçenekle karşılaştığında mutlaka dinen en sağlam olanının tercih ederdi.
Muhammed b. Şirin dedi ki: «Cezalandırılmama neden olan günahımı biliyorum. Birgün ben bir adama "Ey müflis!" demiştim. İşte cezalandırılmama neden olan günah budur.»
Onun bu durumu Ebu Süleyman ed-Daranî'ye anlatıldığında o şöyle demişti: «Onların günahları azdı. Bu nedenle, cezalandırılmalarına neden olan günahlarım biliyorlardı. Ama bizim gibi kimselerin günahları çoktur. Hangi günahtan ötürü cezalandırılacağımızı, hangi suçtan Ötürü sorguya çekileceğimizi bilemiyoruz.»
Muhammed b. Şirin, bir düğün yemeğine davet edildiği zaman önce kendi evine giderek hanımına: «Bana biraz bulamaç getirin.» der ve getirilen bulamacı içtikten sonra da şöyle derdi: «Ben açlığımı başkalarının sofralarına ve yiyeceklerine taşımak istemiyorum.»
Muhammed b. Şirin, öğle vakti çarşıya girer, tekbir alıp tesbihat-ta bulunur ve Allah'ı zikredip şöyle derdi: «Şimdi, insanların gaflette oldukları bir demdir.»
Yine Muhammed b. Sirin'in sözlerini nakletmeye devam edelim:
«Allah, bir kula hayır murad ettiği zaman kalbini onun için vaiz kılar. Kalbi onu kötülüklerden menedip iyiliklere sevkeder.»
«Kardeşinin kötülüklerini anlatıp iyiliklerini gizlemen, ona haksızlık olur.»
«Uzlete çekilmek ibadettir.»
Muhammed b. Sirin'in yanında ölümden bahsedildiği zaman o-nun bütün organları ölü gibi olurlardı. Başka bir rivayette anlatıldıgına göre ise onun yanında ölümden bahsedildiği zaman rengi değişir, bambaşka bir hal alırdı. Sanki önceki durumda değildi.
Kendisine rüyanın hükmü sorulduğunda soru sahibine şöyle dedi: «Uyanık iken Allah'tan kork. Ona karşı takvah ol. Rüyada gördüğün şeyler seni aldatmasın.»
Adamın biri ona dedi ki:
- Rüyada zeytinin içine zeytinyağı döktüğümü gördüm
- Karının durumunu araştır. Bilesin ki o senin annendir. Adam, karısının durumunu araştırdı. Gerçekten annesi olduğunu
anladı. Bu olay şöyle olmuştu: Adam, küçük yaşta esir alınarak kendi memleketinden alınıp götürülmüştü. Sonra İslâm beldesinde yetişip büyüdü. Daha sonra annesi de esir alındı. Kendisi, bilmeksizin annesini satın aldı. Bu rüyüyı görüp Muhammed b. Sirin'e anlattığında Muhammed, bu durumu araştırmasını emretti. Araştırınca karısının, kendi annesi olduğunu anladı.
Bir başkası Muhammed b. Sirin'e şöyle bir soru sordu:
- Rüyamda bir hurma tanesine bastığımı gördüm. Bastığım hurma tanesinden bir fare çıktı.
- Sen, saliha bir kadınla evleneceksin. O kadın fasık bir kız doğuracaktır.
Gerçekten öyle bir olay vukua geldi.
Bir başkası da Muhammed b. Sirin'e gördüğü şu rüyayı yorumlamasını söyledi:
- Rüyamda evimin damında birkaç arpa tanesi gördüm. Bir horoz gelip o taneleri yeyip gitti.
- Bu günlerde bir eşyan çalınacak olursa, sen yanıma gel.
O adamın ailesi, kendi damlarının üzerine bir halı sermişti, ama halı çalındı. Adam, Muhammed'in yanma gidip durumu anlattı. Muhammed b. Şirin de ona: «Mahallenizin müezzinine git ve halını ondan al!» dedi, halı sahibi müezzine gitti ve halıyı müezzinden aldı.
Adamın biri ona: «Rüyamda bir güvercinin yasemini gagaladığını gördüm.» deyince Muhammed: «Basra.âlimleri öldü.» diye cevap verdi.
Adamın biri Muhammed b. Sirin'e gelerek şöyle dedi:
- Ben rüyamda çıplak bir adamın çöplükte durup saz çalmakta olduğunu gördüm.
- Bu rüya zamanımızda ancak Hasan-ı Basrî'ye uygun düşer.
- Vallahi, rüyada gördüğüm de Hasan-ı Basrî'ye benziyordu.
- Evet, çünkü rüyanda gördüğün çöplük dünyadır. Hasan, dünyayı ayaklarını altına almıştır. Çıplaklığı ise dünyadan soyutlanması demektir. Elinde çalmakta olduğu saza gelince o, insanların kulaklarına vura vura anlattığı vaazlar ve verdiği öğütlerdir.
Bir başkası da Muhammed b. Sirin'e şöyle demişti:
- Rüyamda ağzımı misvakladığımı ve ağzımdan kan akmakta olduğunu gördüm.
- Sen; insanların ırzlarına sataşan, onların etlerini yiyen, evlerine girip çıkan bir kimsesin.
Adamın biri Muhammed b. Sirin'e şöyle bir rüya gördüğünü anlattı:
- Rüyamda inci tanesinin çamurda olduğunu gördüm.
- Sen öyle bir adamsın ki, Kur'ân'ı ve ilmi, ehli olmayan ve onlardan yararlanmayan kimselere anlatıyorsun.
Kadının biri Muhammed b. Sirin'e gelip şöyle bir rüya gördüğünü anlattı:
- Bir sinnevrin (kedinin) başını kocamın karnına sokup karnından bir parça çıkarıp aldığını gördüm. Bunun yorumu nedir?
- Kocanın 316 dirhemi çalındı.
- Doğru söyledin, ama bunu nereden bildin?
- Sinnevr kelimesinin harflerini ebced hesabına vurarak bildim. Çünkü sin harfi 60, nûn harfi 50, vav harfi 6, ra harfi de 200 rakamını gösterir, bu da toplam olarak 316 eder.
- Rüyada gördüğüm kedi siyahtı.
- Kocanın parasını çalan kişi, çevrinizdeki bir köledir. Paraları çalman aile, çevrelerinde araştırma yaptılar ve siyahi
bir köle bulup falakaya yatırdılar. O da mezkur parayı çaldığını itiraf etti.
Adamın biri Muhammed b. Sirin'e şöyle dedi:
- Rüyamda sakalımın uzadığını gördüm ve uzun sakalıma bakıyordum.
- Sen müezzin misin? , -Evet.
- Allah'tan kork ve cami çevresindeki evlerin içine bakma. Bir başkası da Muhammed b. Sirin'e şöyle dedi:
- Rüyamda sakalımın uzadığını gördüm. Kesip bir dokuma tezgahına koyarak sergi yaptım ve pazarda sattım.
- Allah'tan kork. Sen yalancı şahitlik yapmaktasın. Bir başkası da şöyle dedi:
- Rüyamda parmaklarımı yediğimi gördüm.
- Sen elinin kazancını yiyen bir adamsın.