İki nimet vardır ki, hiçbir varlık haricinde kalamaz ve her yaratılmış için lâzımdır. Onların biri îcad (yoktan var etme nimeti), diğeri imdâd (varlıkta tutmak) nimetidir.
Nazmen Tercümesi
Hazreti Hakk’ın iki nimeti var
Zerre hariç değil ondan asla
Dahi her kâin için de lâzım
Feyz-i îcad ile imdâd-ı Hudâ
İzah
Bu iki nimet, yaratılmış her varlık için olmazsa olmaz hükmünde bir zarurettir. Çünkü her şey, zânnda fâni ve yokluktur. Ve eşyânın varlık âlemine gelmesi; evvelâ îcad (yoktan var etme) nimetine ve mevcud olduktan sonra ikinci olarak varlığının devamı için imdâd nimetine muhtaçür. Binaenaleyh îcad nimeti önceki yokluğu, imdâd nimeti sonraki yokluğu izale eder. Eğer ki îcad nimeti olmasa, âlemde hiçbir mevcut şey yokluk gizeminden çıkıp varlık meydanına adım atmazdı. Ve imdâd nimeti sürmese, hiçbir mevcudun bu şühûd sahasında kalması mümkün olmazdı.
İşte bu hikmete işaretle Ebu Medyen-i Mağribî hazretleri: “Hakiki mevcud olan Allah Teâla müstakil mâbûd olduğu ve mevcut varlıkların vücûdu O’ndan meded istediği gibi kâinaun maddesi de varlığın kendisinden sızmış olması cihetiyle maddenin varlığının bir an kesintiye uğraması şüphesiz varlığın yıkılmasını gerektirir!” dedi.