Allah Teâlâ Halil'i folan Hz İbrâhim'i se) hikâye a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/erek/" ederek /a buyurmuştur ki: Gece karanlığı çöktüğü zaman bir yıldız gördü ve dedi ki: İşte benim rabbim budur (Sözlükte susuzluk, susamak demek olan) ataş, arzu edilen şeye karşı duyulan aşırı düşkünlüğün galebesinden kinâyedir. Bunun üç derecesi vardır: Birinci derecesi müridin susuzluğunu kandıracak bir a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/sahid/" şâhide /a veya kendisine şifâ verecek şeye bir a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/isaret/" işârete /a ya da susuzluğunu söndürecek bir şeye olan ataşıdır. İkinci derecesi sâlikin, kendisini dürecek bir ecele (fenâ hâliyle Sevgili'ye kavuşmaya), kendisini müstağni kılacak güne ve (o gün) istirahat edeceği menzile (ginâ mertebesine) olan ataşıdır
Üçüncü derecesi ise, muhibbin (sevenin), ardında (nefse ait) herhangi bir bulut bulunmayan, hiçbir tefrika perdesinin örtemediği, (perdeler kalktığı için) geriye hiçbir beklentinin kalmadığı ataştır. (Menâzil, 33-34
Ataş (susuzluk) hâllerle alâkalıdır. Sâlikin matluba ulaşınaya ve mahbubu müşâhede ederek rahatlamaya olan susuzluğudur. Bidâyâtta (başlangıçta), müridin yakinin gerektirdiği şâhidlere susuzluğu ve onu ifsâd eden şek ve şübhelerden arıtmaya duyulan susuzluktur. Ebvâbda, mukarreb lütuflara ve sâkinleştirici hediyelere vâsıl olma susuzluğudur. Muâmelâtta, istikamete, Allah'a güvenmeye ve selâmete varma susuzluğudur. Ahlâkta, (O'nun tarafından) kabül edilerek, Allah'a uzaklıktan kurtuluşa ulaşımaya duyulan susuzluktur. Edviyede, a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/himmet/" himmetin /a (düşüncenin) yüceliğine, düşüncenin, onun gayesi ve derecesinin tekliğine ulaşmaya duyulan susuzluktur. Velâyâtta, sıfatları müşâhede ederek telvin makamından kurtulmaya ve Zât'ı müşâhede ederek temkin makamına kavuşma susuzluğudur. Hakaikte ayrılıktan kurtularak a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/ittisal/" ittisâle /a erme susuzluğudur. Nihâyâtta ise hiçbir perdenin karışmadığı celvet (yani tam olarak halk içinde Hakk'la beraber olma) ve hiçbir ayrılığın ârız olmadığı cem'dir. (Câmi’, 293
a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/ataya-yi-zatiyye-ataya-yi-esma-iyye/" atâyâ-yı zâtiyye-'atâyâ-yı esmâ'iyye /a 135