nâkıs yaratmayı içine alan umümi bir vasıftır. Allah ismi umümi, Rahmân ise husüsidir. Yani Rahmân ismi ilâhi kemâlât ile husüsi olarak yalnızca O'na, Allah ismi ise hem Hakk'a, hem de halka (yaratılanlara) şâmildir
Rahmân ismi kemâlâttan birine tahsis edildiği zaman, bunun mânâsı, kendi mahallinden bu a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/kemal/" kemâle /a lâyık olan isme havale edilmiş olur. Rabb, Melik vb. isimlerde olduğu gibi. Bütün bu isimlerin mânâsı, Rahmân isminin aksine, vasfını verdiği mertebedeki mânâsına mahsüs kılınır. Rahmân isminin mefhumu ise, kendisi kemâle a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/sahib/" sâhib /a olmakla birlikte, bütün kemâl sıfatları içine almasıdır. Yani Rahmân, bütün ilâhi sıfatları içine alan bir sıfattır. (İnsân, 20
Rahmân a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/kelime/" kelimesi /a fe'lân vezninde bir kelime olup, bunun sözlükteki mânâsı; bu sıfata a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/sahib-olan/" sâhib olanın /a kuvvetli olması ve üzerinde zuhür etmesi gerekir. Bu sebeble O'nun rahmeti her şeyi kaplamıştır. Öyle ki, cehennem ehlinin durumu da (neredeyse) rahmete dönmüştür. Biliniz ki, bütün ilâhi nefsi isimler bu ismin altındadır. Bunlar; hayat, ilim, a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/kudret/" kudret /a , irâde, sem , basar ve a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/kelam/" kelâm /a olmak üzere yedi tanedir. (İnsân, 22
Ralüm ve Rahmân, rahmet kökünden türemiş iki isimdir. Fakat, Rahmân umümi, Rahim ise daha husüsi ve tamdır. Rahmân'ın umümi olması, onun bütün mevcüdâta a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/samil-olmasindan/" şâmil olmasından /a , Rahim'in husüsi olması ise, bunun sadece saadet ehline ait olmasından dolayıdır
Rahmân'ın rahmeti, çirkinlikle iç içedir. Tıpkı, hastaya rahmet olsa bile, tadı ve kokusu çirkin olan bir ilâcı içmesi gibi. Bunda tabiatın hoşlanmadığı bazı şeyler vardır. Rahim'in rahmeti öyle değildir. Onda hiçbir şâibe ve hoşlanılmayan şey yoktur, o sadece nimettir. Bu da ancak tam saadet ehlinin ulaşabileceği bir nimettir. Bu nimet, Rahim sıfatı altında meydana gelen rahmet, Allah'ın isim ve sıfatlarındaki rahmetinin ortaya çıkması ve te'sir etmesidir
a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/rahmaniyyet/" rahmâniyyet /a Rahmân içerisindeki Rahim, insan bedenindeki göz gibidir. Bunlardan biri daha husüsi, daha kıymetli ve daha mühimdir. Diğeri ise, bunların hepsini a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/kendisinde/" kendisinde /a toplar. Bundan dolayıdır ki, Rahim'in rahmeti tam mânâsıyla ancak âhirette görülebilir denmiştir. Çünkü o, a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/dunya/" dünyâdan /a daha geniştir. Dünyâda her nimete bulaşan bir bulanıklık vardır, bu da Rahmâni meclâlardandır. (İnsân, I, 28
Rabb ismi Rahim isminden, Rahim ismi Rahmân isminden, Rahmân ismi Allah isminden, Allah ismi ise Zât'tan izinlidir (yetki alır). (Nefehât, 62