Şeriat, imânın vasıflarını içine alan on iki hasleti ihtivâ eder: ... (Bunlardan) beşincisi haccdır, bu a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/kemal/" kemâldir /a ... (Küt, II, 140
Hacc iki çeşittir: Gaybette hacc, huzürda hacc. Mekke'de gaybet hâlinde olan evinde gibi olur. Çünkü bu gaybet, tercih edilebilecek bir gaybet değildir. Evinde huzür hâlinde bulunan ise Kâbe'de bulunan kişi gibidir. Bu huzür da, tercihe şâyân bir huzür hâli değildir. Hacc, müşâhedenin açılması için yapılan bir mücâhededir, ama mücâhede müşâhedenin illeti değil sebebidir. Sebebin mânâlar üzerinde büyük bir te'siri yoktur. Haccdan maksad beytullahı görmek değil, müşâhedenin açılmasıdır. (Hücvîrî, 394-395
Haccda , kalbin nefsten tecrid makamına çıkması, nefsin hevâlarından çıkarılması ve (Allah'tan başka) bütün âidiyetlerinden yok etmektir. Özetle tüm bunlarda sırrı a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/masivadan/" mâsivâdan /a temizlemek, a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/himmet/" himmeti /a Hakk'a döndürmek, O'ndan başka her sevgiliyi terketmek, orucu görmeksizin oruç a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/tutmak/" tutmak /a , müşâhede âleminde haccetmek vardır. Böylece bu üçüncü tarla a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/ihsan/" ihsâna /a bakanın bakışına aittir. (Ravza, 196