Tasavvuf Klasikleri · Temmuz 8, 2026

hıkd (Tasavvuf Sözlüğü)

Hıkd (kin), kalbe ağırlık, hiddet ve nefret konusunda ısrârlı olması ve bu durumun sürekli olarak kalmasıdır. (İhyâ , MI, 223 hırka/lübs-i hırka Lübs-i hırka (hırka giymek), şeyh ile a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/mursid/" …

Hıkd (kin), kalbe ağırlık, hiddet ve nefret konusunda ısrârlı olması ve bu durumun sürekli olarak kalmasıdır. (İhyâ , MI, 223

hırka/lübs-i hırka Lübs-i hırka (hırka giymek), şeyh ile a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/mursid/" mürşid /a arasında bir irtibât kurmak, müridin nefsi ile şeyhi arasında şeyhinin hakemliğini kabül etmesi ve şeyhine ait bir elbise ile tâlibin nefsinde bir hâkimiyyet tesis etmesidir

Dünyevi konularda bir başkasının hakemliğine râzı olmak mümkün olduğu a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/halde/" hâlde /a , dünyevi işlerde birinin hakemliğini kabül eden bu kimse, iyi niyet ve sağlam bir inançla şeyhine yönelen, samimi olarak terbiye edilmeyi isteyen bir tâlibin, uhrevi işlerle alâkalı olarak nefsi ile kendi arasında şeyhini hakem kabül etmesini ve bunun a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/isaret/" işâreti /a olarak hırka giymesini nasıl tenkid edebilir?

Mürid, giydiği hırka ile bilhassa dini konularda kendisine doğruyu göstermesi, doğru yola iletmesi, vecd yollarını öğretmesi, nefsin sâhibine kurduğu tuzakları ve bu tuzakların amelleri nasıl bozduğunu anlatması, düşmanın kalbe giriş yollarını tanıtması için temsili olarak şeyhinin hakemliğine rıza göstermiş demektir. Böylece kendisini şeyhinin irâdesine bırakarak onun görüşüne teslim olur. Bütün tasarruflarında onun doğru kabül ettiğini yapmaya çalışır. Bu sebeble şeyhin, müridin nefsi üzerindeki tasarruflarına işâret olmak üzere ona hırka giydirmek, işlerini mürşide havale ve ona teslim etmenin bir alameti olarak a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/intisab/" intisâb /a merâsimi ile şeyhin emirlerini kabül etmek, Hz. Peygamber'e bey'at sünnetini ihyâ ve Hakk'ın tasarrufuna râzı olmak şeklinde değerlendirilir

Müridin giydiği hırkada şeyhiyle bir bey'atleşme mânâsı vardır. Hırka sohbet yoluna girişin ilk basamağıdır. a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/sohbet/" Sohbet /a ise asıl maksaddır. Müridin şeyhi ile sohbet a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/erek/" ederek /a pek çok hayra ulaşması mümkündür

Müridlerin giydiği hırka iki türlüdür: İrâde hırkası ve teberrük hırkası. Şeyhlerin müridlerine giydirmek istedikleri asıl hırka irâde hırkasıdır. Teberrük hırkası ise irâde hırkasına benzeyen bir hırkadır. İrâde hırkasını gerçek müridler, teberrük hırkasını ise mürid olmaya çalışan ve onlara benzemek isteyenler giyer. Kim bir topluluğu benzerse ondandır

Hırkanın sırrı şudur: Niyetinde samimi olan mürid, kendisini ve irâdesini şeyhine teslim ederek onun sohbet halkasına girdiği, babasının yanında yetişen çocuk gibi şeyhinin çevresinde bulunduğu zaman, şeyhi onu Allah'tan aldığı ilmi, Hakk'a olan samimi fakrı, emir ve nehiyleri yerine getirmedeki üstün a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/gayret/" gayreti /a ile a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/hirka-yi-tasavvuf/" hırka-yı tasavvuf /a 371

mânen yetiştirir. Bir dereceden değerine yükseltir. Şeyhe, basiretinin te'siri ile bâ

tınları yönlendirme kabiliyeti verilmiştir

Bazen mürid zâhidlerin giydiği sert bir elbise giye

bilir. Ancak böyle bir elbise içinde bile müridin kendisini zâhid görmesine bağlı

olarak gizli bir hevâ bulunabilir. Bundan daha da tehlikelisi bolluk içinde ferah bir

hayat yaşamak isteyen müridin nefsinde, kendi hevesine göre sertliği-yumuşaklığı

uzunluğu-kısalığı belirlenmiş husüsi bir kıyafet giyme arzusunu bir arada bulun

durmasıdır. Şeyh böyle düşünen müridinin nefsindeki hevâ ve garazları kırmak

için ona, (mânevi) durumuna uyacak bir elbise giydirir

Selefimiz tarafından sâbit olmadığı hâlde aralarında yaptıkları a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/telkin/" telkin /a senedi