Bu a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/kelime/" kelimede /a Arab harflerinden başka harfler vardır. İblis'in isimlerinden bir başka birine Arab harfleri arasında mim'den başka dahil olan yoktur. O da askının ön tarafından ilk yayın kirişidir. Anlayabilirsen anla ey sabır küpü! (Tavâsin, 202
Ahmed ile İblis'ten başka hiç kimseye iddiâlı olmak yaraşmamıştır. Ne var ki, İblis'in ayndan (gözden) düşmesine karşılık, Ahmed için aynın aynı (gözün gözü) açılmıştı
İblis'e : Secde et! dendi, Ahmed'e Bak!. O secde etmedi, Ahmed de sağa sola bakmadı. Gözü ne şaştı, ne de haddi aştı. İblis üstünlük iddiâ etti ve kendi gücüne sığındı. Ahmed tevâzüu öne çıkardı ve Ey kalbleri evirip çeviren , seni yeterince övemem ki ben yakarışıyla, kendi gücüne bel bağlamadı
Ehl-i semâda, İblis gibi gözde bir muvahhid yoktu. sırlara bakmaz olmuştu. Mâbüd'a tam bir tecridle kullukta bulunmuştu ve tefride varınca lânetlendi. Ve daha fazlasını isteyince de kovuldu. Hakk ona Secde et. demişti. Senden başkasına secde etmemi. diye karşılık verdi
Hakk Lânetim sanadır. dedi. İblis Zararı yok. Senden başkasına yok benim yolum, seni seven boynu bükük bir kulum.
Hakk onun için Yüz çevirdi, büyüklendi Sırt çevirdi ve döndü Isrâr a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/tigi/" ettiği /a konuda direndi buyurmuştu. Ona sordu: Kibirlendin mi? Cevâb verdi: Seninle bir an beraberliğim olsaydı, bu durumda kibirlenmek ve cebbarlık bana pek âlâ yakışırdı. Sonsuzlukları seninle beraber nasıl aşmıştım? Ben seni ezelden beri tanımışken, benden daha üstün kim olabilir?
Ben ondan üstünüm. Ârâf, 7/12) Hizmetim ondan kıdemli. Âlemlerde seni benden daha iyi tanıyan kimse yok. Benim sende murâdım var, senin de bende murâdın var. Senin bendeki murâdın eski. Benim de sendeki murâdım eski. Şayet senden başkasına secde etseydim ki etmedim, aslıma dönmem gerekirdi. Çünkü sen ... beni ateşten yarattın. VÂrâf, 7/12) Ateş ateşe döner. Sonuç olarak takdir edip seçmek senin elinde! (Tavâsin, 204
İblis'in adı O'nun adından türemişti. Sonradan Azâzil olarak değiştirildi. Azâzil kelimesindeki ayn himmetinin yüceliğine; zâ himmetinin arttıkça artışına, elif benliği hakkındaki görüşlerine; ikinci zâ makamı için gösterdiği zühde, yâ eski bilgisine sığınmasına, lâm secde etmeme konusundaki mücâdelesine a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/isaret/" işârettir /a
Hakk sordu: Niçin secde etmiyorsun ey mehin (zelil)? Cevâb verdi: Ben âşıgım, âşık! Aşık mehindir. Sen bana mehin' diyorsun! Ey dayanılmaz kuvvetin a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/sahib/" sâhibi /a ! Ben Kitâb-ı Mübin'de hakkınıda şunu okudum: ... Beni ateşten yarattın, onu ise tinden fçamurdan). Ârâf, 7/12) Gerçek bu iken nasıl eğilirdim ona? Uyuşmayan iki zıt; ateşle tin. Üstelik hizmette ondan kıdemliyim, kıymette ondan öndeyim, ilimce daha ilerideyim, ömrü uzun olan da benim. (Tavâsin, 208