a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/tevhid/" tevhidi /a kasd ediyorum. Bu mertebe çok şerefli bir mertebedir
Şunu bil ki âlem, yokken bile Vâcib-i Vücüd'a a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/sehadet/" şehâdet /a ediyordu. Çünkü âlem, yokken de var olması tercih edilmişti, ayn-ı sâbitti o ve Hakk onu yok a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/halde/" hâlde /a iken de kendisini dinlemek ve itâat etmekle sıfatlandırmıştı. Yokken onları görmek Hakk'a a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/muhal/" muhâl /a değildi. Bundan dolayı mümkünâttan hiçbiri yokluktan varlık sahnesine çıktıklarında bunu asla inkâr etmedi. Ancak, âlem içerisinde sadece tabiatının perdesinin hâkim olduğu bu a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/insan/" insâni /a mevcüd inkâr etti ve bazı şeyleri O'na ortak koştu
Allah onu, aslında sadece kendisine a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/sahid/" şâhid /a olan bir tek Rabb'e kulluk etmek, dinleyip itâat edecek bir yapıda yaratmıştı. Mâbüd (Allah) bu tabiat perdesini ona bir gayb olarak yarattı. Böylece onlardan bir kısmı, bir olan Allah yerine, (tabiat perdesinin etkisiyle) gözüyle görmeye alışık olmasından dolayı, semâvi âlemden (gök âleminden) yıldızlar veya süfli âlemden unsurlar ya da bunlardan oluşan gözüyle görüp müşâhede edebildiği birtakım maddi varlıkları kendisine rabb edindi, nefsi bununla sükün buldu. Edindiği bu ilâhın, Hakk'a şâhidlik ettiğini ve kendisine O'ndan daha yakın olduğunu vehmeder. Allah'a yaklaştırsın diye onun hizmetinde bulunup ona kulluk eder. (Fütühât, III, 301
Yaksalar bir yerde on şem'i eger
Birbirinin gayrıdır kılsan nazar
Birbirinden fark yokdur nürda
Nüruna baksan şeb-i deycürda
a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/vahdet-i-vucud-vahdet-i-suhud/" vahdet-i vücüd-vahdet-i şuhüd /a
Ger fişürde olsa yüz sib enâr
Yek olur ol add olundukda şümâr
Kısmet-i tâdâd yokdur mânide
Rütbe-i âdâd yokdur mânide
İttihâd-ı yârı yârân hübdur
Müâni-i süret aceb mergübdur
Mahv u ifnâ eyler isen süreti
Eyledin tahsil-i genc-i vahdeti
Sende a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/kudret/" kudret /a yok inâyât-ı Hüdâ
Mahv ider eltâfına canlar fedâ
Cümleye oldu a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/inayet/" inâyet /a eyleyen
Kullara feyz a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/hidayet/" hidâyet /a eyleyen
Münbasıt bir gevher idik ser be ser
Reste-i pâ vü ser idik ser be ser
Nür ile rahşân idik çün âfitâb
Saf idik ekdârdan mânend-i âb
Sürete geldi çün ol nür-i basit
Oldu meşhüd-ı aded 5 1 11 1 2 4 455 940 51 21 91.447342 zıll-i 5 1 11 1 2 5 515 940 51 21 96.648254 halit 2 1 12 0 0 0 204 995 360 66 -1 3 1 12 1 0 0 204 995 360 66 -1 4 1 12 1 1 0 204 995 338 28 -1 5 1 12 1 1 1 204 991 102 36 92.619278 Ber-tarâf 5 1 12 1 1 2 315 995 43 21 93.282913 olsa 5 1 12 1 1 3 367 995 66 21 90.279488 zılâl-i 5 1 12 1 1 4 441 995 101 28 96.695702 muhtelif 4 1 12 1 2 0 206 1033 358 28 -1 5 1 12 1 2 1 206 1034 46 20 93.045105 Nür 5 1 12 1 2 2 262 1033 75 21 96.237564 olurdu 5 1 12 1 2 3 347 1033 75 21 96.618729 vahdet 5 1 12 1 2 4 431 1033 25 21 93.051926 ile 5 1 12 1 2 5 464 1033 100 28 91.807556 muttasıf 2 1 13 0 0 0 203 1089 347 67 -1 3 1 13 1 0 0 203 1089 347 67 -1 4 1 13 1 1 0 204 1089 309 28 -1 5 1 13 1 1 1 204 1089 57 21 93.050217 Belki 5 1 13 1 1 2 269 1089 53 21 92.561378 kâbil 5 1 13 1 1 3 331 1089 31 21 93.290466 idi 5 1 13 1 1 4 370 1089 73 28 91.505699 tafsil-i 5 1 13 1 1 5 450 1089 63 21 92.880150 saded 4 1 13 1 2 0 203 1127 347 29 -1 5 1 13 1 2 1 203 1127 39 21 92.910675 Lik 5 1 13 1 2 2 248 1127 78 28 91.841568 havfım 5 1 13 1 2 3 336 1127 82 29 90.979317 lagziş-i 5 1 13 1 2 4 425 1127 59 28 90.157875 pâ-yı 5 1 13 1 2 5 493 1127 57 21 47.969738 hıred 2 1 14 0 0 0 207 1182 189 27 -1 3 1 14 1 0 0 207 1182 189 27 -1 4 1 14 1 1 0 207 1182 189 27 -1 5 1 14 1 1 1 207 1182 118 27 36.393379 (Mesnevti, 5 1 14 1 1 2 336 1183 14 24 83.780182 I, 5 1 14 1 1 3 360 1183 36 25 96.816307 28) 2 1 15 0 0 0 155 1237 1054 66 -1 3 1 15 1 0 0 155 1237 1054 66 -1 4 1 15 1 1 0 205 1237 1004 29 -1 5 1 15 1 1 1 205 1238 10 10 93.273834 5 1 15 1 1 2 228 1238 36 20 96.600182 Bir 5 1 15 1 1 3 279 1244 52 22 96.287941 yere 5 1 15 1 1 4 346 1238 132 28 96.807243 görünüşte, 5 1 15 1 1 5 493 1237 57 27 96.625534 şekil 5 1 15 1 1 6 562 1244 30 14 93.305229 ve 5 1 15 1 1 7 606 1237 62 21 92.842621 süret 5 1 15 1 1 8 680 1237 157 25 96.060059 bakımından, 5 1 15 1 1 9 852 1237 40 21 96.340439 her 5 1 15 1 1 10 905 1237 43 21 93.285477 biri 5 1 15 1 1 11 964 1237 138 21 92.569115 öbüründen 5 1 15 1 1 12 1117 1244 48 22 96.998627 ayrı 5 1 15 1 1 13 1178 1244 31 14 96.731049 on 4 1 15 1 2 0 155 1274 280 29 -1 5 1 15 1 2 1 155 1277 53 18 96.716728 tane 5 1 15 1 2 2 216 1281 67 14 96.437347 mum 5 1 15 1 2 3 292 1274 143 29 96.475502 getirseler... 2 1 16 0 0 0 154 1330 1054 67 -1 3 1 16 1 0 0 154 1330 1054 67 -1 4 1 16 1 1 0 204 1330 1004 29 -1 5 1 16 1 1 1 204 1331 50 24 96.776192 Sen, 5 1 16 1 1 2 269 1331 97 28 96.376831 yüzünü 5 1 16 1 1 3 379 1330 126 21 96.327469 mumların 5 1 16 1 1 4 519 1330 144 29 96.588425 aydınlattığı 5 1 16 1 1 5 677 1337 52 22 93.278900 yere 5 1 16 1 1 6 742 1331 110 26 92.741730 çevirsen, 5 1 16 1 1 7 866 1330 32 21 96.661636 bu 5 1 16 1 1 8 912 1337 31 14 96.824303 on 5 1 16 1 1 9 955 1337 102 14 96.262421 mumun 5 1 16 1 1 10 1069 1330 42 21 96.484825 her 5 1 16 1 1 11 1123 1330 85 21 95.756828 birinin 4 1 16 1 2 0 154 1368 696 29 -1 5 1 16 1 2 1 154 1368 103 25 92.517204 nürunu, 5 1 16 1 2 2 266 1368 127 21 93.276184 öbürünün 5 1 16 1 2 3 399 1368 129 21 92.482452 nürundan 5 1 16 1 2 4 536 1368 65 29 96.182396 ayırd 5 1 16 1 2 5 610 1368 77 21 96.823090 etmek 5 1 16 1 2 6 695 1368 155 21 96.520905 imkânsızdır. 2 1 17 0 0 0 154 1422 1054 68 -1 3 1 17 1 0 0 154 1422 1054 68 -1 4 1 17 1 1 0 204 1422 1004 29 -1 5 1 17 1 1 1 204 1423 58 27 96.917297 Eğer 5 1 17 1 1 2 277 1429 45 18 96.794357 sen, 5 1 17 1 1 3 338 1423 46 28 96.601746 yüz 5 1 17 1 1 4 399 1425 53 18 96.970985 tane 5 1 17 1 1 5 466 1422 65 25 96.294212 elma, 5 1 17 1 1 6 547 1423 46 28 96.670219 yüz 5 1 17 1 1 7 608 1425 52 18 96.999214 tane 5 1 17 1 1 8 674 1422 30 21 97.008446 de 5 1 17 1 1 9 719 1429 82 22 96.499619 ayvayı 5 1 17 1 1 10 816 1422 95 29 96.647522 sayarak 5 1 17 1 1 11 925 1422 37 21 96.438301 bir 5 1 17 1 1 12 976 1429 53 22 96.438301 yere 5 1 17 1 1 13 1045 1422 79 29 96.685677 toplar, 5 1 17 1 1 14 1140 1429 68 14 96.662430 sonra 4 1 17 1 2 0 154 1461 981 29 -1 5 1 17 1 2 1 154 1461 108 21 96.498810 bunların 5 1 17 1 2 2 271 1461 92 29 96.612534 hepsini 5 1 17 1 2 3 371 1461 68 25 95.802567 sıkar, 5 1 17 1 2 4 448 1461 95 21 93.301811 sularını 5 1 17 1 2 5 552 1461 122 27 91.642670 çıkarırsan 5 1 17 1 2 6 683 1462 45 28 96.750374 yüz 5 1 17 1 2 7 737 1468 69 22 96.542503 sayısı 5 1 17 1 2 8 815 1461 98 25 96.745071 kalmaz, 5 1 17 1 2 9 922 1461 67 29 96.633041 hepsi 5 1 17 1 2 10 997 1461 31 21 96.569870 de 5 1 17 1 2 11 1036 1461 33 21 96.429260 bir 5 1 17 1 2 12 1079 1461 56 21 96.436737 olur. 2 1 18 0 0 0 204 1515 942 29 -1 3 1 18 1 0 0 204 1515 942 29 -1 4 1 18 1 1 0 204 1515 942 29 -1 5 1 18 1 1 1 204 1515 136 21 47.157448 Mânâlarda 5 1 18 1 1 2 348 1515 89 25 96.593071 bölüm, 5 1 18 1 1 3 446 1522 49 22 96.737968 sayı 5 1 18 1 1 4 504 1515 89 29 93.301140 yoktur. 5 1 18 1 1 5 602 1515 137 21 92.643135 Mânâlarda 5 1 18 1 1 6 748 1515 65 29 96.863708 ayırd 5 1 18 1 1 7 821 1515 58 27 96.662453 ediş, 5 1 18 1 1 8 888 1515 37 21 96.729462 tek 5 1 18 1 1 9 934 1515 37 21 93.290604 tek 5 1 18 1 1 10 980 1522 61 22 92.229073 sayış 5 1 18 1 1 11 1051 1515 95 21 96.185051 olamaz. 2 1 19 0 0 0 155 1571 1052 67 -1 3 1 19 1 0 0 155 1571 1052 67 -1 4 1 19 1 1 0 204 1571 1003 29 -1 5 1 19 1 1 1 204 1572 92 20 96.569023 Dostun 5 1 19 1 1 2 305 1571 110 21 96.643394 dostlarla 5 1 19 1 1 3 423 1571 131 27 96.676033 buluşması 5 1 19 1 1 4 562 1571 87 27 96.552269 hoştur. 5 1 19 1 1 5 660 1572 45 20 96.153435 Sen 5 1 19 1 1 6 714 1571 29 21 96.332718 de 5 1 19 1 1 7 752 1571 93 29 96.706825 mânâyı 5 1 19 1 1 8 855 1571 87 29 96.555595 yakala, 5 1 19 1 1 9 952 1571 127 28 96.528175 eteğinden 5 1 19 1 1 10 1086 1574 42 22 93.091766 tut, 5 1 19 1 1 11 1138 1571 69 25 91.784538 süret, 4 1 19 1 2 0 155 1609 347 29 -1 5 1 19 1 2 1 155 1610 104 28 96.283142 görünüş 5 1 19 1 2 2 269 1609 111 27 93.304947 inatçıdır, 5 1 19 1 2 3 390 1609 112 27 92.144203 serkeştir. 2 1 20 0 0 0 153 1659 1054 73 -1 3 1 20 1 0 0 153 1659 1054 73 -1 4 1 20 1 1 0 204 1659 1003 34 -1 5 1 20 1 1 1 204 1659 69 32 93.298233 İnatçı 5 1 20 1 1 2 284 1664 78 25 92.989594 süreti, 5 1 20 1 1 3 374 1665 121 28 93.305367 görünüşü 5 1 20 1 1 4 506 1664 101 29 92.396904 eziyetle, 5 1 20 1 1 5 619 1664 109 29 92.574348 riyâzetle 5 1 20 1 1 6 739 1665 42 20 96.773071 erit 5 1 20 1 1 7 790 1664 31 25 96.698128 ki, 5 1 20 1 1 8 833 1671 64 14 96.698128 onun 5 1 20 1 1 9 909 1664 87 21 96.629585 altında 5 1 20 1 1 10 1008 1664 121 29 93.302254 gizlenmiş 5 1 20 1 1 11 1140 1664 67 21 91.664345 bulu- 4 1 20 1 2 0 153 1702 432 30 -1 5 1 20 1 2 1 153 1710 47 14 96.432747 nan 5 1 20 1 2 2 209 1703 87 21 96.609436 vahdet 5 1 20 1 2 3 302 1702 132 22 93.305145 hazinesini 5 1 20 1 2 4 442 1703 143 29 92.835831 görebilesin
vahdet-i vücüd-vahdet-i şuhüd 1155 Sen o inatçı süreti eritemez isen, kulu, kölesi olduğum Allah, inâyeti ile, merhameti ile onu eritir. (Not: Ey Hakk âşıkı, sen dini ve insâni vazifelerini yap. Gönül gözüm açılmadı, kesret görüşünden kurtulamadım diye ümidsiz olma. Esirgeyen ve acıyan Allah, hiç ummadığın bir zamanda, sürete, şekle bağlılığı senden giderecektir. Şefik Can
Bu baş gözü ile görünmez, ancak gönül gözü ile hissedilir. Çünkü o, hem kendini gönüllere gösterir, hem de dervişin dünyevi hâdiselerle yırtılmış olan gönül hırkasını diker de, onu aşk ve irfân yoluna düşürür. (Not: Mütezile inancında olanlar, Allah'ı görmenin imkânsız olduğuna inanırlarken, a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/sunnet/" sünnet /a ehli, Peygamberimizin Ayın ondördüncü gecesi, ayı semâda gördüğünüz gibi Rabb'inizi göreceksiniz hadisine göre Hakk'ı görmenin mümkün olduğu kanâatindedirler. Hakk, kendi âşıklarına, kendini müşâhede etme lütfunda bulunur da, böylece Hakk'dan ayrı düşmenin verdiği ümidsizliği, kalb kırıklığını giderir, onların gönül yaralarını tedâvi eder. Ezeli inâyeti ile ona yardım eder. Şefik Can) (Mesnevî, I, 46
Biz bütün kâinâta, tek bir cevher hâlinde yayılmıştık, orada hepimiz de başsızdık, ayaksızdık
Bu âlemde görülen bölünmeler, tefrikalar, imtiyâzlar o âlemde yoktu. Biz o âlemde Ahadiyyet Mertebesi'nde, güneş gibi her tarafa nür saçan bir cevher idik. Su gibi berrak ve saf bir hâlde bulunuyorduk. (Not: Cenâb- Hakk'ın, Gayb-ı Mutlak'ın meydana çıkmayan, belirmeyen ilk zuhür mertebesine ârifler, a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/ahadiyyet/" ahadiyyet /a mertebesi demişlerdir. Bu mertebeye Gaybü'l-gayb (bilinmeyenin bilinmeyeni) ve Kenz-i Mahfi (gizli hazine) de denir. Allah fikrinin kalbde zuhür ve tecellisi olan feyz de feyz-i akdes ve feyz-i mukaddes diye ikiye ayrılır. Allah'ın ahadiyyet sıfatının tecellisi olan feyz-i akdes, Allah'ın kendi kendine tecelli etmesi ve âyân-ı sâbiteyi var kılmasıdır. Feyz-i mukaddes ise varlıkların vücüda gelmesine sebeb olan Allah'ın isimlerinin tecellisidir. Şefik Can
O güzel ve latif nür sürete gelince, şekle bürününce, kal'a burçlarının gölgeleri gibi sayılar meydana geldi
Burçları mancınıklarla yıkın da, birbirinden bölünenlerin, ayrılanların arasındaki fark kalksın (Not: Kal'a burçları, insanların maddi varlığı, benliği ve gururudur. Şefik Can
vahdet-i vücüd-vahdet-i şuhüd
Ben bu sırrı etraflıca açıklamayı, anlatmayı çok isterdim, ama, zayıf akıllı birisinin ayağının kaymasından, inkâra düşmesinden korkuyorum. (Mesnevî , I, 47
Cümle şey hâliktir illâ vech-i Hakk
Vech-i Hakk'da hâlik olmaktır ehak
Kim olursa vech-i Bâki'ye sezâ
Küllü şey'e hâlikün olmaz cezâ
Geçdi lâ dan oldu illâ da bil
Kim ki illâ"da ola fâni değil
Ol ki mâ vü men dise der-gâhda
Redd olur yok kadri bâb-ı şâhda
(Mesnevtı, I, 120
Allah'ın Zât'ından başka her şey fânidir. Madem ki O'nun Zât'ında yok olımnamışsın, artık varlık arama
Kim bizim Zât'ımızda, hakikatimizde yok olursa, yok olmak tan kurtulur, beka bulur
Çünkü o illâ dadır; lâ dan geçmiştir. Makamı illâ da olanlar ise yok olup gitmez, yani Hakk'da fâni olamaz. (Not: Tevhidi bildiren Lâ ilâhe illallah cümlesinde kabül ve inkâr a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/kelime/" kelimeleri /a bir arada geçer. Lâ ilâhe dediğimiz zaman, Allah'tan başka tanrı inkâr edilir. İllallah da ise Allah'ın varlığı tasdik ve kabül olunur. İşte bu tevhid kelimelerini söyleyenlerden bir kısmı Allah'tan başka tanrıyı inkâr eder de, Yalnız Allah vardır demez. Böyle kişiler Lâ dan geçmiştir. İllâ da takılıp kalmıştır. Hâlbuki, kurtuluş yolunu bulan a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/mu-min/" mü'min /a ; Allah'tan başka tanrıyı değil, kendi de dâhil olmak üzere, Allah'tan başka ne varsa her şeyi inkâr eder, onları yok bilir. Şefik Can
İşte bu yüzdendir ki, kim Hakk kapısında ben ve biz diyerek varlık iddiâ ederse, o kapıdan kovulur, Lâ makamında dolaşır durur.(Mesnevî , I, 196
Sıbgatullah oldu reng-i humm-ı Hü
Anda yek yek-reng oldu kâr-ı çâr-sü
Her ne kim ol Humdadır itsen suâl
Hum menem dâvâsıdır lübb-i meâl
Humda benlikdir ene'l1-Hakk'dan nişân
Âteşem dir âhen-i âteş-feşân
Mahv olur âteşde rengi âhenin
Bâis oldu lâfı âteştir anın
vahdet-i viicüd-vahdet-i şuhüd 1157 Âteş ile humretinden bi-zebân
Pes ene'n-nâr ile lâf eyler hemân
İtdi rengin tab'-ı âteş muhteşem
Dir anınçün âteşem ben âteşem
Âteşem ben vâr ise sende gümân
Tut beni destinde eyle a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/imtihan/" imtihân /a
Âteşem ben eyler ise a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/istibah/" iştibâh /a
Bir teveccühdür tarik-i a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/intibah/" intibâh /a
Tutdu âdem tâb-ı nür-ı Kibriyâ
Oldu mescüd-ı melâik bi-riyâ
Hem anın mescüdudur kim çün melek
Rühudur âzâde-i tuğyân-ı şek
(Mesnevî, II, 49
Vahdet küpünün rengi Allah'ın boyasıdır. Bütün sanatlar; her şey o küpte boyanır
Bir Hakk âşıkı o küpe düşse de sen ona; Kalk, küpten çık desen, neşesinden der ki Beni kınama ben küp oldum. (Not: Tevhid mertebesine eren kişiye Bu makamdan ayrıl! denilse, o oradan o kadar çok zevk duymaktadır ki, o neşe ile Ben yabancı değilim, hatta ben küp oldum, ben küpten ibâretim der. Şefik Can
Ben küpüm demek; Ene'l-Hakk (Ben Hakk'ımı) demektir. Demir demirdir, ama ateş rengine girmiştir; o renge boyanmıştır. (Not: Âriflerden birisi, Allah adamları, yani ermiş kişiler Allah olamazlar, fakat Allah'tan da ayrı değillerdir demiştir. Gerçekten de ilâhi tecelliye mazhar olan Hakk yolcusu, demir gibi olan maddi varlığını ilâhi potada yakar. Kıpkırmızı ateş hâline gelir. İşte o zaman Hakk âşıkının dilinden çıkan bu söz, ateşe sokulmuş ve kıpkırmızı bir hâl almış olan bir demir parçasının Ben ateşim demesine benzer. Bu hâlin devâmı müddetince o Ben ateşim demekte haklıdır. Çünkü ateşin rengini ve yakıcılığını almıştır. Fakat bu hâli geçince, yani ateşten çıkınca, onun demirliği belirir. Şefik Can
Demirin rengi, ateşin renginde yok olmuştur. Susmuş gibi görünür ama hâl dili ile ateşlikten dem vurmaktadır. Yani Ben ateşim demektedir. (Mesnevî, II, 364
Madenden çıkan ateş de kıpkırmızı olunca dilsiz, dudaksız Ben ateşim diye söylenir. O, ateşin renginden, ateşin huyundan alevlenmiş; ihtişâm, ululuk peydâ etmiş; bu yüzden de Ben ateşim, ben ateşim demeye başlamıştır
Ben ateşini der, Şübhen varsa; ateş olmadığımı sanıyorsan, bir dene; elini bana dokundur.
Ben ateşim; şübhe ediyorsan bir an için yüzünü yüzüme koyuver.
vahdet-i vücüd-vahdet-i şuhüd
İnsan da Allah'ın nüru ile nürlanırsa, Hakk'ın seçkini olur da melekler ona secde ederler
O yalnız meleklerin secde ettikleri kişi olmakla kalmaz. Melekler gibi şübheden, isyândan, azgınlıktan kurtulan insanlar da onun önünde saygı ile eğilirler. (Mesnevî, II, 365
Vahdet-i vücüd (varlığın birliği): Süfiler, a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/yanin/" eşyânın /a hariçte —nazar ehlinin iddiâ ettikleri gibi- tek olduğunda ittifâk etmişlerdir. Ancak nazar ehlinden farklı olarak, eşyânın Vâhid olan Hakk Teâlâ'nın vücüduyla mevcüd olduğunu söylemişler, fakat, Hakk Teâlâ'nın a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/vucudun/" vücüduna /a zâid olan bir vücüdla mevcüd olmadığını savunmuşlardır. Bu, kâmil ve tam keşf sâhiblerinin görüşü değildir. Bu tür ifâdeler, ancak ehlullahın sözleriyle felsefecilerin sözlerinin birbirine karıştırıp, onların düşüncelerinden güzel gördüğünü alan bir cemâatten sâdır olmuştur. Eğer kalb ehliysen, Allah'ın var olduğunu ve onunla birlikte hiçbir şeyin olmadığını, bu mertebede varlıkların başka yerde değil, sadece ilmiyyet