Tasavvuf Klasikleri · Temmuz 8, 2026

kalenderi (Tasavvuf Sözlüğü)

Kalenderi , kalb temizliğinin verdiği sarhoşlukla şer'i hudutları bozan, (haremlik-selâmlık gibi) bir arada oturma ve birlikte olma konusunda her türlü kayıtları ve âdâbı ortadan kaldıran tâifeye a href …

Kalenderi , kalb temizliğinin verdiği sarhoşlukla şer'i hudutları bozan, (haremlik-selâmlık gibi) bir arada oturma ve birlikte olma konusunda her türlü kayıtları ve âdâbı ortadan kaldıran tâifeye a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/isaret/" işâret /a eder. Bunlar a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/kalblerindeki/" kalblerindeki /a temizliğin istediği istikamette hareket etmişler, farzların dışında namaz, oruç gibi ibâdetleri azaltmışlardır. Şeriatın izin verdiği mübâh olan a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/dunya/" dünyâ /a lezzetlerinden herhangi bir şey elde etmekle zihinlerini meşgul etmemişlerdir. Bu konularda azimet yolunun inceliklerini değil de, a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/ruhsat/" ruhsatların /a kolaylığını tercih etmişlerdir. Bununla birlikte kalenderiler, dünyevi ihtiyaçlarını karşılayacak şeyler biriktirmeyi, toplamayı ve çoğaltmayı terk etmişlerdir. Dindâr, zâhid ve âbidlerin kıyâfet ve davranışlarını almamışlardır. Allah ile birlikte olduğuna inandıkları temiz kalblilikleriyle kanâat etmişler ve bununla yetinmişlerdir. Temiz kalblilikleri dışında, fazladan isteyecekleri bir hedefleri yoktur

Kalenderi ile Melâmeti arasındaki fark şudur: Melâmeti, ibâdetlerini gizlemeye özen gösterir. Kalenderi ise a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/adetleri/" âdetleri /a tahrib etmeğe çalışır. Melâmeti, her türlü iyilik ve hayrın kapılarına sımsıkı sarılır ve bunların fazilet olduğunu kabül eder. Ancak bütün amelleri ve hâllerini başkalarından gizlemeye çalışır. Melâmeti davranışlarında ve giyiminde kendisini, avâm derecesindeki insanların seviyesinde tutar, kılıkta, kıyafette hereket ve davranışlarında onlar gibi görünerek hâlini gizlemeye ve tanınmamaya çalışır. Bununla birlikte daha yüksek derecelere ulaşmak ister. Kulu Allah'a yaklaştıran her şeyi yapmaya a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/gayret/" gayret /a sarfeder. Kalenderi belli bir şekle bürünmez, kendini tanıtınaya veya tanıtmamaya aldırmaz. Sermayesi olarak gördüğü kalb temizliğinden başka şeylere aldırmaz

Süfiye gelince o, her şeyi yerli yerinde yapar, bütün vakitleri ve hâlleri bilerek hareket eder. Halkı halk yerine, Hakk'ı da Hakk yerine koyar. Gizlenilmesi gereken yerde gizlenir. Açık davranılması gereken yerde açık davranır. İşleri akıl huzüru, doğru bir a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/tevhid/" tevhid /a , kâmil mârifet, doğruluk ve ihlâsa uyarak yerli yerine getirir. ((Avârif, 51