Tasavvuf Klasikleri · Temmuz 8, 2026

külli (Tasavvuf Sözlüğü)

Küll, bütün isimleri toplayan ilâhi a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/vahidiyyet/" vâhidiyyet /a hazreti itibâriyle Hakk Teâlâ'nın ismidir. Bu yüzden O, zâtı ile tek, isim ve sıfatlarıyla küll'dür denilir. (Kâşânî, 68; Câmi’, …

Küll, bütün isimleri toplayan ilâhi a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/vahidiyyet/" vâhidiyyet /a hazreti itibâriyle Hakk Teâlâ'nın ismidir. Bu yüzden O, zâtı ile tek, isim ve sıfatlarıyla küll'dür denilir. (Kâşânî, 68; Câmi’, 93

Küll, yani Allah'tan başka her şey zuhür bakımından O'dur (O'ndan zuhür etmiştir), onunla kaim, ondan sudür eder ve ona döndürülür. Nitekim Allah Teâlâ şöyle buyurmuştur: Her şey ona döndürülür. . Bunu bilen, isimleri yoluyla âlemi yaratmaya yönelen Hakk'ın, süretin aynada görünmesi gibi, Hakk'ta zuhür eden âlemden varlığının aynı ile göz açıp kapayıncaya kadar gizlenecek a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/kulliyyet/" külliyyet /a S77 olsa, âlemin bir anda yok olacağını da bilir. Âlemin varlığı Hakk ile gerçekse âlemin bekasının da ancak O'nun koruması, lütuf ve rahmet nazarı ile olacağı gerçektir. (Esfâr, 43