Nazari ve ameli ilimlerde sınırları belirlenmiş faziletler ikiye ayrılır. Birincisi insanın öğrenmesi ve isteyerek uğraşması ile olur. Bu şekilde faziletlerin kazanılmasında a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/zamana/" zamana /a , uğraşmaya ve a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/meleke/" meleke /a kazanmaya ihtiyaç vardır. Kişide faziletin güçlenmesi, bazı insanlarda zekâ veya aptallık derecesine göre az bir uğraşı ile de olsa, şahsın yavaşça gelişmesi gibi fark etmeden yavaş yavaş meydana gelir. İkinoğlu İsa ve Hz. Zekeriyya oğlu Hz. Yahyâ gibi. (Mizân, 58
Fazilet, bazen tabiat ve tavra bağlı olarak alışkanlıkla, bazen de öğrenmeyle elde edilir. (Mizân, 59
Fezâil çok da olsa, bütün dal ve çeşitleri a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/hikmet/" hikmet /a , şecâat, iffet ve adalet olmak üzere dört kısımda toplanabilir. Hikmet aklın; şecaat öfkenin; iffet a href "/tr/tasavvuf-sozlugu/sehvet/" şehvetin /a faziletidir. Adalet ise bu kuvvetlerin gerektiği gibi bir araya gelmesinden ibârettir. Adaletle bütün işler tamamlanır. Bu yüzden Gökler ve yer adaletle kaimdir denilmiştir. (Mizân, 64
Ilim bir fariza ve bir fazilettir. Fariza (olan ilim), dininin vazifelerini yerine getirmek için insanın bilmesi gereken şeydir. Fazilet (olan ilim) ise, Kitâb ve Sün